Φαράγγι ο παράδεισος

«Δεν αποτελεί υπερβολή ο χαρακτηρισμός “βοτανικός παράδεισος” για την Κρήτη και ειδικότερα για τον ορεινό όγκο των Λευκών Ορέων και το Φαράγγι της Σαμαριάς».

Η διευθύντρια Δασών Χανίων κ. Χαρά Καργιολάκη εξηγεί ότι από τα 180 ενδημικά φυτά που ευδοκιμούν στο νησί τα 24 εντοπίζονται αποκλειστικά στον Εθνικό Δρυμό της Σαμαριάς. «Πρόκειται για μια σπάνια περιβαλλοντική κληρονομιά», συμπληρώνει. Όμως, οι κλιματικές αλλαγές και η έντονη βόσκηση, απειλούν αυτό το θησαυρό των Λευκών Ορέων.

Η Campanula laciniata, το ενδημικό φυτό με τα πολύ εντυπωσιακά μοβ άνθη που απαντάται στις σχισμές των βράχων του δρυμού αλλά και η σπάνια ορχιδέα Cephalanthera cucullata μέσα στο Φαράγγι της Σαμαριάς, σε χαμηλά σημεία κοντά στο μονοπάτι μετά τον Άγιο Νικόλαο, είναι από τα φυτά που δεν θα τα συναντήσει κανείς σε άλλο μέρος του κόσμου.

Εξηγώντας τους βασικούς λόγους παρουσίας τόσου μεγάλου αριθμού ενδημικών φυτών σε φαράγγια και ορεινούς όγκους της Κρήτης, οι βιολόγοι της Μονάδας Διατήρησης Μεσογειακών Φυτών του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (ΜΑΙΧ) κ.κ. Χριστίνα Φουρναράκη και Παναγιώτα Γώτσιου επισημαίνουν πως αυτό οφείλεται «στη γεωγραφική θέση της Κρήτης, στη γεωλογική της ιστορία και στο έντονο ανάγλυφο- βουνά, απόκρημνες πλαγιές, χαράδρες, φαράγγια, οροπέδια, κοιλάδες, νησίδες – χάρη στα οποία δημιουργούνται πολύ ιδιαίτερες συνθήκες και εξελίσσονται έτσι είδη φυτών προσαρμοσμένα σε αυτές τις συνθήκες».

Συνολικά, στην Κρήτη αναφέρονται μέχρι σήμερα περίπου 1.800 διαφορετικά είδη φυτών με 180 περίπου ενδημικά είδη στο νησί: από αυτά τα 97 απαντώνται εκτός από άλλες περιοχές της Κρήτης και στην ευρύτερη περιοχή των Λευκών Ορέων και άλλα 24 από αυτά εντοπίζονται αποκλειστικά και μόνο στα Λευκά Όρη, πουθενά αλλού στην Κρήτη ή στον κόσμο. Οι βιολόγοι υπογραμμίζουν πως περισσότερο από ποτέ υπάρχει η ανάγκη εκπόνησης συστηματικής μελέτης με την πλήρη καταγραφή των φυτών και του μεγέθους των πληθυσμών σε όλη την περιοχή στον Εθνικό Δρυμό. Οι κίνδυνοι
«Οι κλιματικές συνθήκες και ειδικότερα η ερημοποίηση αποτελούν μεγάλη απειλή για τα φυτά αυτά. Ένας δεύτερος κίνδυνος είναι η έντονη βόσκηση αλλά και ο κίνδυνος της πυρκαγιάς. Πολύ σοβαρό είναι και το θέμα του μαζέματος φυτών από διαφόρους και η μεταφορά και πώλησή τους σε φυτώρια στην Ολλανδία, στη Γερμανία και στην ΗΠΑ- και αυτό γιατί ο αριθμός των περισσότερων εξ αυτών είναι πολύ μικρός», λέει η κ. Καργιολάκη.

«Επίσης τα ιδιαίτερα αυτά φυτά κινδυνεύουν και από την ίδια τη σπανιότητά τους. Όταν συμβεί μία αλλαγή έστω και μικρής κλίμακας σε μια συγκεκριμένη περιοχή όπου βρίσκεται αποκλειστικά ο μοναδικός πληθυσμός κάποιου σπάνιου φυτού, τότε αυτό θα εξαφανιστεί για πάντα εάν δεν έχουν ληφθεί προληπτικά μέτρα για την προστασία και διατήρησή του» σημειώνουν από την πλευρά τους οι κ.κ. Φουρναράκη και Γώτσιου.

Βοτανικοί κήποι
Για την προστασία των φυτών, πέρα από τον Εθνικό Δρυμό, η Διεύθυνση Δασών και το ΜΑΙΧ έχουν δημιουργήσει βοτανικούς κήπους στο Ξυλόσκαλο, στην είσοδο του Φαραγγιού της Σαμαριάς και στην Αγία Ρουμέλη.

ΚΙ ΟΜΩΣ, ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Τα σπάνια αυτά φυτά κινδυνεύουν από τις κλιματικές αλλαγές και την έντονη βόσκηση