Κρυφοί άσοι στο ντέρμπι κορυφής

Πριν από έναν χρόνο, στο τρίτο και τελευταίο ντιμπέιτ για την εκλογή προέδρου στις ΗΠΑ, ο πραγματικός σταρ της τηλεμαχίας δεν ήταν ούτε ο Τζον ΜακΚέιν ούτε ο Μπαράκ Ομπάμα. Ήταν ο «Τζο ο υδραυλικός», υπαρκτό πρόσωπο, το οποίο αναδείχθηκε μέσα σε μια νύχτα σε σύμβολο της αμερικανικής μεσαίας τάξης. Η τηλεμαχία Καραμανλή- Παπανδρέου δεν αποκλείεται, πάντως, να αναδείξει τον δικό της «Τζο»…

O Τζο ο υδραυλικός έγινε διάσημος γιατί ήταν ο άνθρωπος που σε περιοδεία του Μπαράκ Ομπάμα είχε ρωτήσει τον υποψήφιο πρόεδρο τι σκόπευε να κάνει όσον αφορά τη φορολογία των μεσαίων επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα να γίνει το επίκεντρο της «μαύρης» διαφήμισης των Ρεπουμπλικανών εναντίον του Δημοκρατικού υποψηφίου, αλλά και των επιθέσεων του ΜακΚέιν εναντίον του Ομπάμα στο τελευταίο τους ντιμπέιτ.

Αυτά, βέβαια, συμβαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου τα ντιμπέιτ μοιάζουν με ντέρμπι των δύο «αιωνίων» αντιπάλων, στο οποίο συμμετέχουν δύο πολιτικοί και συνήθως δύο δημοσιογράφοι. Στις τελευταίες αμερικανικές εκλογές, είχε συμμετάσχει και το κοινό μέσω Διαδικτύου. Στην Ελλάδα, από το 2004 συμμετέχουν όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί και η «τηλεμαχία» έχει περισσότερο χαρακτηριστικά κουραστικών παράλληλων μονολόγων.

Το κρίσιμο τετ α τετ
Αυτή τη φορά, όμως, με το τετ α τετ Καραμανλή- Παπανδρέου και μάλιστα σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, υπάρχουν ελπίδες για κάτι πιο ενδιαφέρον, καθώς στην Ιπποκράτους ζητούν τη δυνατότητα απευθείας διαλόγου, ακόμη και με ερωτήσεις που θα θέτουν πολίτες οι οποίοι θα βρίσκονται στο στούντιο.

Στις εκλογές του 2007, ήταν ο κ. Γ. Παπανδρέου που προκαλούσε για ένα «τετ α τετ ντιμπέιτ» τον κ. Κ. Καραμανλή κι εκείνος αρνιόταν. Οι ειδικοί λένε ότι η άρνησή του ήταν απόλυτα λογική, εφόσον οι δημοσκοπήσεις τού έδιναν προβάδισμα και δεν είχε κανένα λόγο να δώσει την ευκαιρία στον αντίπαλό του να το ανατρέψει. Σήμερα, τα πράγματα είναι απολύτως διαφορετικά. Με άγχος ο κ. Καραμανλής μίλησε στη Θεσσαλονίκη για την ανάγκη μιας τηλεοπτικής μονομαχίας των δύο, «για να επιλέξουν οι Έλληνες πρωθυπουργό», όπως είπε.

Αντίθετα, στο ΠΑΣΟΚ σήμερα- πλην του κ. Παπανδρέου που νιώθει απόλυτα σίγουρος εν όψει της αναμέτρησης- πολλοί είναι εκείνοι που λένε «όχι» στο ντιμπέιτ με τα ίδια επιχειρήματα που χρησιμοποιούσαν το 2007 οι σύμβουλοι του κ. Καραμανλή.

Όπως εξηγεί ο επικοινωνιολόγος Γιώργος Σεφερτζής, «όσο λιγότερος είναι ο εκλογικός χρόνος τόσο κρισιμότερη γίνεται η σημασία των τηλεοπτικών αναμετρήσεων και φαίνεται ότι αυτή τη φορά θα κλέψουν το ενδιαφέρον όχι μόνο των καθ΄ έξιν τηλεθεατών, αλλά και ευρύτερων ομάδων του πληθυσμού, που δεν ανήκουν στην κατηγορία των εικονικώς επηρεαζομένων». Έτσι, ενώ είθισται οι προσωπικές τηλεμαχίες να έχουν ως κεντρικούς πρωταγωνιστές τους αρχηγούς των κομμάτων, «η κοινωνία έχει μπροστά της ως πρωταγωνιστές κυρίως τα προβλήματα που απειλούν την καθημερινότητα και τη βιωσιμότητά της. Θα ήταν ως εκ τούτου λάθος και για τους δύο αρχηγούς να προσπαθήσουν να μετατρέψουν την αναμέτρηση σε πεδίο ανταγωνισμού προσωπικών επικοινωνιακών επιδόσεων παραβλέποντας το βασικό πολιτικό ζητούμενο, που είναι η σύγκριση συγκεκριμένων λύσεων για συγκεκριμένα προβλήματα με συγκεκριμένο κόστος και σε συγκεκριμένο χρόνο».

Τα στρατηγικά λάθη
Με αυτή την έννοια, λέει ο Γ. Σεφερτζής, «αίρεται ένα από τα βασικότερα πλεονεκτήματα του Κώστα Καραμανλή, που είναι η γνωστή του επικοινωνιακή χαρισματικότητα. Διότι αυτή τη φορά δεν είναι τόσο η εικόνα όσο ο λόγος που θα μετρήσει μέσα από αυτή την αναμέτρηση. Οποιαδήποτε αντιστροφή των όρων του ανταγωνισμού, η οποία θα δώσει προτεραιότητα στην εντύπωση και θα υποβαθμίσει το ζήτημα της ουσίας, θα αποτελέσει κρίσιμο στρατηγικό λάθος».

Πάντως, αυτή θα είναι η πρώτη φορά από το 2000 που οι αρχηγοί των δύο μεγάλων κομμάτων θα κονταροχτυπηθούν χωρίς την παρουσία των άλλων αρχηγών.

ΟΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΙ

επισημαίνουν ότι οι δύο αρχηγοί θα έκαναν λάθος να μετατρέψουν την αναμέτρηση σε πεδίο ανταγωνισμού προσωπικών επικοινωνιακών επιδόσεων

«Δεν θα μιλήσει μόνο η εικόνα»

«ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ της ΤV η εμφάνιση του υποψηφίου μετράει πιο πολύ από τις ιδέες του» είχε πει ο Ρίτσαρντ Νίξον, ο οποίος σε αντίθεση με τον αντίπαλό του είχε αρνηθεί να μακιγιαριστεί και δεν έκρυβε την πικρία του για το γεγονός ότι στο πρώτο ντιμπέιτ της ιστορίας που πραγματοποιήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου του 1960, ο ηλιοκαμένος και γοητευτικός Τζων Κέννεντυ, κέρδισε τις εντυπώσεις. Αυτό, βέβαια, ίσχυσε για όσους παρακολούθησαν το ντιμπέιτ από την τηλεόραση. Γιατί όσοι το άκουσαν στο ραδιόφωνο, θεώρησαν ότι ο Νίξον ήταν αυτός που είχε κερδίσει τις εντυπώσεις.

Στα καθ΄ ημάς, λόγω της κρισιμότητας της περιόδου, «απαλύνεται η σημασία της οποιαδήποτε επικοινωνιακής δυσκολίας του Γιώργου Παπανδρέου, δεδομένου ότι θα κριθεί περισσότερο επί της ουσίας των λεγομένων του και λιγότερο επί του τύπου της επικοινωνιακής διαχείρισής τους» λέει ο Γιώργος Σεφερτζής. Ο Γ. Παπανδρέου διαθέτει ούτως ή άλλως «το στρατηγικό πλεονέκτημα του δικαιούχου μιας πρώτης ευκαιρίας, έναντι ενός αντιπάλου που έχει απολέσει τις δύο που του δόθηκαν. Βασική δυσκολία της θέσης του συνιστά η ανάγκη να μετρήσει τα λόγια του και να συγκεκριμενοποιήσει τις προτάσεις του, εν όψει μιας δύσκολης επόμενης ημέρας». Ωστόσο, υπό τους όρους που φαίνεται ότι θα διεξαχθεί η νέου τύπου αναμέτρηση, «διευκολύνεται η θέση του, δεδομένου ότι η προσωπική του αυθεντικότητα εκφράζεται ανετότερα υπό συνθήκες ενός άμεσου, ζωντανού διαλόγου, που δεν υπόκειται στους περιορισμούς και την τυπολατρία των αποστειρωμένων διαδικασιών προηγούμενων αναμετρήσεων».

Και μόνο η έλλειψη του άγχους να δοθούν απαντήσεις μέσα σε συγκεκριμένα χρονικά πλαίσια, καταλήγει, «είναι αρκετή για να απελευθερώσει επικοινωνιακές δυνατότητες που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν υπό τις πιεστικές συνθήκες ενός συνθηματολογικού μονολόγου».

Κατά τα άλλα, σύμφωνα με τον Γ. Σεφερτζή, ο Κώστας Καραμανλής διαθέτει «το πλεονέκτημα της καθαρότητας του μηνύματος που εξέπεμψε στη Θεσσαλονίκη, αλλά και το μειονέκτημα της εξ αντικειμένου απολογητικής θέσης στην οποία βρίσκεται».


Τα δύο μοντέλα ντιμπέιτ που εξετάζονται

ΚΑΤ΄ ΑΡΧΗΝ συμφωνία για έναν «ουσιαστικότερο» διάλογο στο πλαίσιο του ντιμπέιτ όλων των πολιτικών αρχηγών επιτεύχθηκε χθες στην πρώτη συνάντηση, στη Βουλή, των εκπροσώπων όλων των κομμάτων ενώ όλα δείχνουν πως θα πραγματοποιηθεί και το τετ α τετ ντιμπέιτ των κ.κ. Καραμανλή- Παπανδρέου.

Κυβέρνηση και ΠΑΣΟΚ κατέστησαν σαφές ότι επιθυμούν να πραγματοποιηθεί το ντιμπέιτ, και όλα δείχνουν ότι αυτό θα γίνει, έστω και αν απαιτηθούν σκληρές διαπραγματεύσεις για να καθοριστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις πραγματοποίησής του. Δύο πάντως είναι τα μοντέλα που εξετάζονται: το ένα είναι το αμερικανικό μοντέλο, που προβλέπει οι δύο αρχηγοί όρθιοι να απαντούν σε ερωτήσεις κοινού, δημοσιογράφων αλλά και ερωτήσεις που υποβάλλονται μέσω Διαδικτύου, και το δεύτερο το γαλλικό μοντέλο, στο οποίο υπό την διεύθυνση ενός δημοσιογράφου, οι δύο αρχηγοί διεξάγουν διάλογο μεταξύ τους.