[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Χαραμάδες αισιοδοξίας

Βαδίζουμε προς το σκότος. Εάν όμως κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά και πέρα από τη σκιά της καθημερινότητας, θα διακρίνουμε ίχνη δημιουργικότητας, εκσυγχρονισμού και ίσως την αφορμή κάποιας αισιοδοξίας για το μέλλον.

Απλό παράδειγμα κάποιοι νέοι αγρότες με σύγχρονη επιχειρησιακή αντίληψη που συνειδητοποιούν τι γίνεται στην παγκόσμια οικονομία. Αντιλαμβάνονται τις νέες τάσεις στη διεθνή αγορά. Κάποιοι τύποι που παραδόξως δεν προγραμματίζουν με προτροπές συνδικαλιστών ή με υπολογισμούς επιδοτήσεων και συγκυριακών αποζημιώσεων. Διαλέγουν νέες, πρωτόγνωρες για τον τόπο καλλιέργειες, μεθόδους βιώσιμης οικολογικής παραγωγής και προωθημένους τρόπους για την εμπορία των προϊόντων τους. Κάτι ανάλογο αρχίζει να προβάλλει και στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών και της εξοικονόμησης ενέργειας. Φαίνεται ότι γύρω από το θέμα της λεγόμενης «πράσινης οικονομίας» κάτι συμβαίνει, πάντα μέσα από τις ρωγμές του συστήματος καθώς τα εμπόδια είναι πολλά. Δεν έχουμε παρά να σκεφθούμε τους γραφειοκρατικούς δαιδάλους, τις παλινδρομήσεις και αντιφάσεις των πολιτικών στη γεωργία, την ενέργεια και στους περισσότερους τομείς της οικονομίας μας. Για να επιδιωχθεί μια γενικευμένη «πράσινη ανάπτυξη», θα πρέπει πρωτίστως να απλοποιηθούν ορισμένες διαδικασίες και να δημιουργηθεί ένα σταθερό πλαίσιο πολιτικής που θα επιτρέψει στους υποψήφιους επενδυτές να κάνουν ασφαλείς μακροχρόνιους σχεδιασμούς. Δευτερεύουσα σημασία μπορεί να αποκτούν τα όποια συγκυριακά κίνητρα που ενίοτε αναιρούνται από δημοσιονομικά μέτρα. Οι αρμόδιοι θα πρέπει να έχουν αντιληφθεί ότι με τις «πράσινες επενδύσεις» θα προκύψουν όχι μόνον άμεσα αλλά και σημαντικά έμμεσα οφέλη. Εκτός δηλαδή από τα περιβαλλοντικά οφέλη, την αύξηση της απασχόλησης, την αύξηση δημόσιων και ιδιωτικών εσόδων, τη μεταφορά και την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, θα ευνοηθούν και άλλοι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας. Θα δημιουργηθούν ευνοϊκές συνέργειες για την αποκέντρωση, την ανάδειξη τοπικών ιδιαιτεροτήτων και πλεονεκτημάτων και μια άλλη προοπτική για τουριστική ανάπτυξη σε ορισμένες περιοχές.

Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα, θύλακες προόδου και ανάπτυξης. Το τι θα συμβεί δεν θα εξαρτηθεί τόσο από την υποστήριξη του κράτους όσο από τον εξορθολογισμό της πολιτικής του, την αποφυγή άστοχων παρεμβάσεων. Σκεφθείτε τις ανοησίες και τις αντιφάσεις της πολιτικής για την ανώτατη εκπαίδευση, τη στενότητα των πόρων, την περιορισμένη ανεξαρτησία των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Παρ΄ όλα αυτά όμως, κατάφεραν να αναδειχθούν ορισμένες μικρές αλλά ουσιαστικές κοινότητες, νέων κυρίως ερευνητών, που παράγουν επιστημονικό και διδακτικό έργο. Οι επιστήμονες αυτοί αναγνωρίζονται από συναδέλφους τους στην Ευρώπη και την Αμερική. Αναφέρομαι σε τμήματα που λειτουργούν στην Κρήτη, τα Γιάννενα, την Πάτρα για τα οποία ακούμε μόνον όταν ανακοινώνονται εντυπωσιακά για την ευρύτερη κοινή γνώμη επιτεύγματα σε προωθημένους τομείς της τεχνολογίας. Μαθαίνουμε για ελληνικές επιτυχίες εκεί που ούτε καν φανταζόμασταν ότι μπορούσαν ελληνικοί φορείς να συμμετέχουν. Στην Ιατρική, τη Βιολογία, στην Ενέργεια, τις Επικοινωνίες και αλλού. Παρομοίως, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο στην Αθήνα αναγνωρίζεται για ορισμένα από τα μεταπτυχιακά προγράμματα, όπως π.χ. στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και άλλα ακόμη γνωστικά αντικείμενα. Και βέβαια, η εικόνα των πανεπιστημίων και της έρευνας στη χώρα μας είναι απογοητευτική, πρέπει όμως να διακρίνουμε κατά πόσον τα αίτια αφορούν τις διάφορες κυβερνήσεις και τις κομματικές παρεμβάσεις και κατά πόσον τους ίδιους τους ερευνητές.

Η κρίση της δικής μας οικονομίας, που θα μας ταλαιπωρεί για πολύ περισσότερο, αποτελεί ευκαιρία για τους τολμηρούς. Γι΄ αυτούς που δεν επαφίενται στις εξαγγελίες και τις υποσχέσεις των κομμάτων, αλλά εντάσσουν την επαγγελματική, την επιχειρηματική ή ακαδημαϊκή δραστηριότητά τους στην παγκόσμια κοινότητα. Έτσι, γίνονται πιο χρήσιμοι και για την Ελλάδα. Η όποια αισιοδοξία προέρχεται μάλλον από αυτούς τους σύγχρονους, ανατρεπτικούς Έλληνες πολίτες του Κόσμου που φωτίζουν την κοινωνία μας μέσα από τις ρωγμές του συστήματος. Άνθρωποι που μοιάζουν αποκομμένοι από τον άμεσο περίγυρο αλλά συνδεδεμένοι με τη διαδικτυακή κοινότητα. Με τον τρόπο τους ανατρεπτικοί, όπως κι εκείνο το κομμάτι του πληθυσμού των νέων που ξεσπά βίαια προς κάθε σύμβολο εξουσίας. Τελικά αναρωτιέμαι αν κάτι αλλάξει, μήπως αυτό θα οφείλεται σε εκείνους που το σύστημα έχει θέσει στο περιθώριο; Ίσως ακόμη και σε εκείνους που μάθαμε να αποκαλούμε αντιεξουσιαστές; Περίεργη αισιοδοξία, καθώς υπομένουμε τους αμήχανους, αδρανείς, αλλά βροντερούς θεσμικούς εμπόρους της ελπίδας.

Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.

ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Η όποια αισιοδοξία προέρχεται μάλλον από αυτούς τους σύγχρονους, ανατρεπτικούς Έλληνες πολίτες του Κόσμου