[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση η ελληνική οικονομία

Η ελληνική οικονομία μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση, υπό προϋποθέσεις, μολονότι χάθηκε πολύτιμος χρόνος. Χρειάζεται όμως να υιοθετηθεί ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο, με στοχευμένα μέτρα, όπως εκτιμά ο καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιστημονικός διευθυντής του ΙΟΒΕ κ. Γιάννης Στουρνάρας. Παράλληλα, αναρωτιέται γιατί τίποτε από αυτά που ανακοίνωσε ο κ. Καραμανλής στη ΔΕΘ δεν έγινε πράξη από το 2004, ενώ για τις τράπεζες εκτιμά ότι προέχει η ένταση του ανταγωνισμού και όχι οι κυοφορούμενες συγχωνεύσεις.

Επηρεάζουν την οικονομία οι πρόωρες εκλογές;

Πάντα επηρεάζουν αρνητικά την οικονομία. Θα πρέπει και στην Ελλάδα να θεσμοθετηθεί ότι δεν μπορεί να γίνονται εκλογές νωρίτερα από τέσσερα χρόνια. Πώς κρίνετε τις προτάσεις Καραμανλή στη ΔΕΘ;

Ορισμένες από αυτές είναι σωστές, δεν καλύπτουν παρά μόνο ένα ελάχιστο ποσό από αυτά που πρέπει να γίνουν.

Αναρωτιέμαι όμως γιατί καμία από αυτές δεν έγινε πράξη από το 2004.

Η κρίση τελειώνει;
Έτσι δείχνουν τα περισσότερα στοιχεία. Οι χώρες της Ασίας, αλλά και ορισμένες χώρες της ευρωζώνης πήγαν ανέλπιστα καλά το β΄ τρίμηνο του 2009. Έχει επηρεαστεί η ελληνική οικονομία από τη διεθνή κρίση;
Οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις ήταν μάλλον ήπιες. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις όμως είναι πολύ χειρότερες και μη ορατές σήμερα από το ευρύ κοινό.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα δεν έχει βιώσει τα χειρότερα. Συμφωνείτε;

Μάλλον όχι. Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης της δημοσιονομικής κατάστασης και αντιμετώπισης των διαρθρωτικών προβλημάτων, αλλά παραμένουν ανεκμετάλλευτα.

Υπάρχουν διαφορές στον τρόπο με τον οποίον βιώνει η Ελλάδα την κρίση;

Βεβαίως. Η εσωστρέφειά μας αποτέλεσε προσωρινό ανάχωμα, αλλά ενδεχομένως να «φρενάρει» την ανάπτυξή μας όταν οι άλλοι θα απογειώνονται.

Υπάρχει τρόπος να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα;
Ναι, αλλά χάθηκε πολύτιμος χρόνος.

Τι προτείνει το ΙΟΒΕ για την ανάκαμψη;

Συνδυασμένα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής με έμφαση στην περιστολή των δαπανών και της φοροδιαφυγής, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και του «τριγώνου της γνώσης»- παιδεία, έρευνα, καινοτομία-, ενίσχυσης της διαφάνειας και των θεσμών, εξορθολογισμού του κοινωνικού κράτους καθώς και μέτρα που μειώνουν τη γραφειοκρατία και ενισχύουν την υγιή επιχειρηματικότητα.

Πού υστερεί η Ελλάδα;
Κυρίως στην οργάνωση, στον μακροχρόνιο προγραμματισμό και στην έλλειψη κατανόησης της σοβαρότητας των συνεπειών βασικών προβλημάτων από το κοινό, ώστε να γίνουν αποδεκτές οι απαραίτητες λύσεις.

Σας προβληματίζει η εκτίναξη των ακάλυπτων επιταγών;

Ναι. Υπήρχε το πρόβλημα και επιδεινώθηκε με την κρίση. Δεν αντιμετωπίζεται όμως με ημίμετρα, αλλά με συστημικές λύσεις εξυγίανσης.

Η αγορά έχει «στεγνώσει» από μετρητό;

Ο ρυθμός πιστωτικής επέκτασης των τραπεζών προς τον ιδιωτικό τομέα συνεχίζει να κινείται πάνω από 6%. Σε σύγκριση όμως με το 20% που ήταν προ της κρίσης, δίνει την αίσθηση του «στεγνώματος».

Έρχεται κύμα λουκέτων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις;
Οι επιπτώσεις της κρίσης δεν φαίνεται να είναι εποχικές, οι δε μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν φαίνεται να είναι πιο εκτεθειμένες από τις μεγαλύτερες, το αντίθετο μάλιστα.

Θα συνεχιστεί η άνοδος της ανεργίας;

Αν οι εκτιμήσεις που ανέφερα περί επικείμενου τέλους της διεθνούς κρίσης είναι ορθές, το ποσοστό ανεργίας θα κορυφωθεί στο 9,5%-9,8% και θα αρχίσει να μειώνεται λίγο μετά την αρχή της ανάκαμψης στη χώρα μας.

Υπάρχουν μέτρα που μπορούν να τη μειώσουν;

Ναι, αλλά απαιτούν χρόνο. Η «κυκλική» ανεργία θα υποχωρήσει με το πέρας της κρίσης, η «διαρθρωτική» ανεργία όμως απαιτεί ενεργητικές και στοχευμένες πολιτικές απασχόλησης, καλύτερη παιδεία, επιμόρφωση και επιδότηση του αρχικού κόστους πρόσληψης των νέων.

Τα μέτρα στήριξης των ελευθέρων επαγγελματιών έχουν δώσει ανάσα;

Ανάσα ναι, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Δεν αρκούν οι επιμέρους ανάσες. Είναι καιρός να συνεργαστούν τα κόμματα για την οικονομία;

Πρέπει να υπάρξει κάποιας μορφής συναίνεση για τη λύση βασικών προβλημάτων όπως το Δημοσιονομικό, το Ασφαλιστικό, η Παιδεία. Όμως η πιο ρηξικέλευθη πρόταση για την οικονομία σχετίζεται με την επίτευξη συναίνεσης για την αλλαγή του εκλογικού νόμου και την κατάργηση του σταυρού προτίμησης.

Πληρώνουμε ακριβά επιτόκια παρά τη διεθνή πτώση;

Ναι, διότι οι διεθνείς αγορές χρήματος έχουν ανεβάσει τα ασφάλιστρα κινδύνου για την ελληνική οικονομία.

Οι τράπεζες πήραν κάποιο μάθημα από την κρίση;

Η δίψα για το κέρδος και τις υψηλές αμοιβές οδήγησε και οδηγεί σε ανάληψη υψηλών κινδύνων. Αν δεν δημιουργήσουμε αυστηρότερο σύστημα εποπτείας, θα δούμε το ίδιο έργο αρκετά σύντομα.

Η βελτίωση της κερδοφορίας των τραπεζών ανοίγει δρόμο για συγχωνεύσεις;

Υπάρχει σημαντική χειροτέρευση και όχι βελτίωση της κερδοφορίας σε ετήσια βάση. Η βελτίωση του δευτέρου τριμήνου σε σχέση με το πρώτο στηρίζεται κυρίως στην ανάκαμψη των χρηματιστηριακών αγορών. Δεν χρειαζόμαστε συγχωνεύσεις στις τράπεζες, αλλά περισσότερο και υγιέστερο ανταγωνισμό.

Φοβάστε έκρηξη της υπερχρέωσης και εκτίναξη των επισφαλειών;

Οι επισφάλειες των τραπεζών αναμένεται να αυξηθούν και να κορυφωθούν περίπουστο 10%.