Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Ζιβανίες, ιππότες και πειρατές
Δάφνη Κοντοδήμα

«Ελληνικά και κυπριακά μεζεδάκια σε ξύλινα σανίδια, εξωτικά ποτά και σφηνάκια κυπριακής ζιβανίας στην παραλία…». Είναι εικόνες από τη γενέτειρά του, Κύπρο, που έχουν καταγραφεί στη μνήμη του Μιχάλη Χατζηγιάννη
«Κύπρος. Νησί των αντιφάσεων. Είναι στη μοίρα του νησιού και των ανθρώπων του να βιώνουν μέσα από τις εποχές τα πιο αντιφατικά συναισθήματα. Είναι ένας τόπος όπου τη μια ζεις τον χωρισμό ή τον θάνατο και σε πολύ λίγο χωρίς να το καταλάβεις ζεις τον έρωτα. Σαν τον φοίνικα και η Κύπρος. Αναγεννιέται μέσα από τις στάχτες της. Ακόμα και ο καιρός το δείχνει. Απελπιστική ανομβρία για ένα χρόνο, ακατάπαυστες βροχές για μέρες συνεχόμενες μετά». Είναι η Κύπρος του Μιχάλη Χατζηγιάννη.

Διανύει τον δέκατο χρόνο στη δισκογραφία, εκπροσωπεί τη νέα γενιά της ποπ μουσικής σκηνής και γνωρίζει επιτυχίες (πρόσφατα με το «7») και γεμάτα θέατρα στις συναυλίες του ανά την Ελλάδα. Δεν ξεχνά, όμως, ποτέ την «πονεμένη» πατρίδα του, την Κύπρο, και τα παιδικά του χρόνια στη Λευκωσία.

«Η Κύπρος είναι ο τόπος που μου έμαθε ότι το μόνο σίγουρο στη ζωή είναι ότι τα δύσκολα θα έρθουν πρώτα. Το θέμα είναι να διαθέτεις εσωτερική δύναμη για να προσπεράσεις. Έμαθα από μικρός να έχω σκοπό και στόχους για ό,τι κάνω και να είμαι προετοιμασμένος», λέει στα «ΝΕΑ».

Αναπολεί τις οικογενειακές εκδρομές, τους περιπάτους με φίλους και «βουτάει» σε μνήμες και εικόνες από την Αμμόχωστο με μια νότα νοσταλγίας. «Αγαπημένη μου περιοχή για βόλτα είναι η Πύλη Αμμοχώστου. Κατεβαίνοντας με τα πόδια από τα βενετσιάνικα τείχη που χωρίζουν την παλιά πόλη από την καινούργια, αντικρύζει κανείς μια ολόκληρη περιοχή με νεοκλασικά σπίτια διαμορφωμένα σε καφετέριες, ταβέρνες ή μπαράκια. Πιο κάτω συναντά κανείς τα “Λουτρά της Εμερκέ”, ένα παραδοσιακό τούρκικο χαμάμ που μετατράπηκε σε σύγχρονο σπα».

Η βόλτα αυτή διακόπτεται «καθώς αντικρύζεις εκείνα τα ψηλά γαλάζια βαρέλια τοποθετημένα από τους κυανόκρανους της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ. Είναι τα τσιμεντένια τείχη της πόλης που χτίστηκαν το 1974. Κατεστραμμένα κι ακατοίκητα σπίτια, παραμελημένες γειτονιές, μαγαζιά μιας άλλης εποχής».

Πολλά τα σημεία της πράσινης γραμμής στην παλιά πόλη. Πολλά και τα οδοφράγματα. «Όπως εκείνο του καφενείου με το συμβολικό όνομα “Βerlin”, σημείο συνάντησης τα τελευταία 35 χρόνια τουριστών, φαντάρων και ντόπιων που είδαν το τείχος να πέφτει μόνο θεωρητικά. Μια άλλη χαρακτηριστική εικόνα η κλειστή πόλη-φάντασμα της Αμμοχώστου με τις ετοιμόρροπες ξεχοδοχειακές μονάδες.

Οι Τούρκοι την έκλεισαν με συρματόπλεγμα και κανείς δεν έχει περάσει μέσα».

Καλοκαίρι στην Κύπρο…

Την ίδια ώρα που ο επισκέπτης θα κάνει μπάνιο σε καθαρά ζεστά νερά σε κάποια παραλία- Πρωταρά και Αγία Νάπα, που θυμίζει Μύκονο το βράδυ, πηγαίνει το 70% των ντόπιων- ή θ΄ ανεβαίνει ένα μονοπάτι σε κάποιο δάσος, όλο και κάποιο μύθο θ΄ ακούσει, σε κάποιο λαξευτό βράχο θα σκοντάψει και τότε θα μάθει ένα κομμάτι της ιστορίας. Ζωντανές εικόνες από ιππότες, πειρατές, ήρωες της ιστορίας αλλά και της καθημερινότητας. Από τον ταβερνιάρη που θα φέρει για να σερβίρει σταφύλια από την αυλή του σπιτιού του, μέχρι τον μπάρμαν που θα κεράσει τρία σφηνάκια στη σειρά ή τη γιαγιά που θα περπατήσει μαζί σου για να μην μπερδευτείς και χάσεις την είσοδο του μουσείου. Ποια είναι τα κρυφά γνωρίσματα των Κυπρίων;

Αν ρωτήσεις κάποιον τουρίστα θα σου πει πως οι κάτοικοι του νησιού είναι φιλόξενοι, καλοσυνάτοι κι έχουν κάτι από αυτό που λέμε μεσογειακό ταμπεραμέντο. Στη βάση του χαρακτήρα τους, όμως, έχουν μια απαράμιλλη πειθαρχία, κατάλοιπο της αγγλικής αποικιοκρατίας που έχει δουλευτεί μέσα τους σαν γονίδιο. Η δύναμη και η εργατικότητα βοήθησε τους Κύπριους, που είδαν το καλοκαίρι του ΄74 τις περιουσίες τους να χάνονται, να βγουν προσωπικά και εθνικά νικητές.

Το καλλιτεχνικό τοπίο του νησιού σάς επηρέασε;

Τη δεκαετία του ΄80 και αρχές του ΄90 δεν υπήρχε μεγάλη μουσική δραστηριότητα. Τα ονόματα ήταν σταθερά: Αλεξίου, Νταλάρας, Νικολόπουλος, Γαλάνη, Γλυκερία. Οι ελάχιστοι Κύπριοι μουσικοσυνθέτες είχαν ήδη φύγει για την Ελλάδα. Θυμάμαι ότι είχαμε μόνο το κρατικό ραδιόφωνο που μετέδιδε μουσική Θεοδωράκη, Καζαντζίδη, Ξαρχάκο, Διονυσίου. Με λαϊκά και ρεμπέτικα μεγάλωσα. Και αργότερα, στο σχολείο, με ροκ.

Πώς νιώσατε όταν επισκεφτήκατε το σπίτι σας στα κατεχόμενα;

Πολύ περίεργα. Βρισκόμουν ξαφνικά σε ένα σπίτι όπου ένιωθα ότι έχει κλειστεί μέσα το παρελθόν μου, έχει επηρεαστεί το παρόν και το μέλλον μου χωρίς καν να το έχω δει. Από τις αφηγήσεις και τις φωτογραφίες είχα δημιουργήσει εικόνες. Το μυαλό και η ψυχή έχουν απεριόριστες δυνατότητες.