«Μισώ το βιβλίο που με έκανε διάσημο»

Προγραμμένος από την Καμόρα, καταδικασμένος να ζει υπό αστυνομική προστασία και να αλλάζει συνεχώς σπίτια, ο Ρομπέρτο Σαβιάνο διεκδικεί το δικαίωμα στη νοσταλγία μιας ελεύθερης ζωής. Και δεν διστάζει να ομολογήσει ότι μισεί το βιβλίο του που «του χάρισε ό,τι ονειρεύεται κάθε συγγραφέας».
Ένα σπίτι με μπαλκόνι. Έχουν περάσει περίπου τρία χρόνια από τότε που το ιταλικό κράτος αποφάσισε να με θέσει υπό αστυνομική προστασία. Έχω την αίσθηση ότι θα είναι έτσι για πάντα. Από εκείνη τη στιγμή, είμαι σαν ένας εξόριστος που ψάχνει ένα μέρος για να ζήσει κι ένα μέρος για να γράψει. Έμεινα σε δεκάδες διαφορετικά σπίτια, ποτέ για περισσότερους από μερικούς μήνες στο καθένα. Όλα ήταν μικρά, πολύ μικρά, και καταραμένα σκοτεινά. Θα ήθελα να ήταν μεγαλύτερα με περισσότερο φως και μπαλκόνι. Αλλά δεν έχω άλλη επιλογή. Μόνο μία φορά κατάφερα να μείνω σε ένα σπίτι με βεράντα και δεν μπορούσα να πιστέψω στην τύχη μου. Εδώ και τρία χρόνια το σπίτι μου είναι μια βαλίτσα με κάλτσες, εσώρουχα, μπλούζες και παντελόνια και μερικά πουκάμισα. Συν μια τσάντα με φάρμακα, οδοντόκρεμα, οδοντόβουρτσα κι έναν φορτιστή και μια άλλη με βιβλία και χαρτιά και τον υπολογιστή μου. Αυτό είναι όλο.

Δύο εκατομμύρια αντίτυπα. Ταξιδεύω προς το Μιλάνο με τον ήλιο πίσω μου. Πηγαίνω να συναντήσω τον εκδότη μου για να γιορτάσουμε το γεγονός ότι το βιβλίο μου «Γόμορρα» έχει πουλήσει δύο εκατομμύρια αντίτυπα στην Ιταλία και περίπου τέσσερα εκατομμύρια στον υπόλοιπο κόσμο. Κοιτάζω τη φωτογραφία μου στο βιβλίο, το πρόσωπο ενός 25χρονου αγοριού με μια μαύρη σκιά στο βλέμμα του, αλλά και μια βαθιά λαχτάρα να προχωρήσει γρήγορα. Δύο χρόνια και δύο εκατομμύρια αντίτυπα αργότερα, αισθάνομαι ότι υπάρχουν πολύ λίγα πράγματα για να γιορτάσω.

Για να μιλήσω ανοιχτά, η ζωή μου είναι σκατά. Η μόνη εναλλακτική στους τέσσερις τοίχους είναι οι δημόσιες εμφανίσεις μου εκτός Ιταλίας. Σκοτάδι και φως χωρίς να υπάρχει τίποτε ανάμεσα.

Ελεύθερος άνθρωπος. Πέτυχα ό,τι ονειρεύεται κάθε συγγραφέας. «Ήταν αυτό που ήθελες;», αναρωτιέμαι. Και θα ήθελα να μπορούσα να έλεγα «ναι». Αλλά δεν θέλω να το πω υπό αυτούς τους όρους. Σε όλες τις συνεντεύξεις, σε όλες τις χώρες που εκδόθηκε το βιβλίο μου, μου κάνουν δύο ίδιες ερωτήσεις. Η πρώτη ερώτηση είναι εάν το μετάνιωσα που έγραψα το «Γόμορρα». Ναι ως άνθρωπος, όχι ως συγγραφέας, απαντώ. Το έκανα για να αποδείξω ότι υπάρχει ακόμη ένα κομματάκι υπευθυνότητας ως πολίτη μέσα μου. Η αλήθεια, όμως, είναι διαφορετική: Μισώ το «Γόμορρα». Το σιχαίνομαι. Όταν το βλέπω στη βιτρίνα κάποιου βιβλιοπωλείου, γυρίζω από την άλλη μεριά. Όταν παλιότερα συνήθιζα να λέω στις συνεντεύξεις ότι εάν ήξερα αυτό που θα συνέβαινε δεν θα έγραφα ποτέ το βιβλίο, έβλεπα απέναντί μου πετρωμένα πρόσωπα. Επέστρεφα στο σπίτι μου με μια πικρή γεύση στο στόμα, σαν να είχα απογοητεύσει τους αναγνώστες. Σκεφτόμουν ότι θα έπρεπε να απαντώ πως θα το έγραφα έτσι κι αλλιώς. Τώρα, όμως, διεκδικώ το δικαίωμα να δηλώνω μετανιωμένος και να νοσταλγώ τις ημέρες που ήμουν ένας ελεύθερος άνθρωπος…

Ο χειρότερος φόβος. Η δεύτερη ερώτηση είναι: «Φοβάσαι;». Το νόημα βέβαια είναι: φοβάσαι ότι θα σε σκοτώσουν; Απαντώ πάντοτε «όχι» και τυχαίνει να είναι η αλήθεια. Φοβάμαι για πολλά πράγματα στη ζωή μου, αλλά ο φόβος του θανάτου δεν με απασχόλησε ποτέ. Κάθε τόσο σκέφτομαι ότι μπορεί να έχω έναν οδυνηρό θάνατο. Αλλά γενικά, άλλα πράγματα με φοβίζουν. Όταν τέθηκα υπό αστυνομική προστασία, σκέφτηκα ότι αυτό θα τελείωνε σε μερικές εβδομάδες. Έπειτα, σε μερικούς μήνες. Αυτό που με τρομοκρατεί τώρα πολύ περισσότερο από τον θάνατο είναι η σκέψη ότι θα ζήσω έτσι για πάντα. Ο χειρότερος φόβος, όμως, είναι ότι η Καμόρα θα καταφέρει να με δυσφημήσει, να καταστρέψει την αξιοπιστία μου, να αμαυρώσει το όνομά μου και να λερώσει όλο αυτό που ζω και για το οποίο πληρώνω το τίμημα.

Δύο χρόνια και δύο εκατομμύρια αντίτυπα αργότερα, αισθάνομαι ότι υπάρχουν πολύ λίγα πράγματα για να γιορτάσω. Για να μιλήσω ανοιχτά, η ζωή μου είναι σκατά

Συγγραφείς υπό απειλή

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝ. Ο βραβευμένος με Νόμπελ Ρώσος συγγραφέας πέρασε 11 χρόνια στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας. Αφέθηκε ελεύθερος το 1956, αλλά το 1974 τού αφαιρέθηκε η σοβιετική υπηκοότητα και υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα. ΤΑΣΛΙΜΑ ΝΑΣΡΙΝ. Εγκατέλειψε το Μπανγκλαντές το 1994 μετά τις απειλές που δέχθηκε για τη ζωή της από σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές για το μυθιστόρημά της «Ντροπή». Σήμερα ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες.

ΣΑΛΜΑΝ ΡΟΥΣΝΤΙ. Το βιβλίο του «Σατανικοί Στίχοι» τού στοίχισε την έκδοση ενός διατάγματος θανάτου από το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν στις 14 Φεβρουαρίου του 1989.

ΑΓΙΑΝ ΧΙΡΣΙ ΑΛΙ. Η σομαλικής καταγωγής Ολλανδή πολίτις τέθηκε υπό αστυνομική προστασία το 2004 μετά την προβολή της ταινίας «Υποταγή», για την οποία είχε γράψει το σενάριο. Σήμερα ζει στις ΗΠΑ.