Μισά κέρδη, μισό μέρισμα

Βουτιά 50% στα μερίσματα που μοιράζουν οι εισηγμένες στους επενδυτές για τη χρήση του 2008 καταγράφεται στο Χρηματιστήριο. Οι εταιρείες θα μοιράσουν στους επενδυτές φέτος συνολικά περίπου 2,5 δισ. ευρώ, από 5 δισ. ευρώ που διένειμαν πέρυσι για τη χρήση του 2007, καθώς η οικονομική κρίση έπληξε καίρια τα κέρδη τους, τα οποία παρουσίασαν αντίστοιχη μείωση. Από τις 180 εταιρείες που ήταν κερδοφόρες πέρυσι, μέρισμα μοίρασαν λιγότερες από 100, με μέση μερισματική απόδοση 4,2%.

Τα στοιχεία για την κερδοφορία των εισηγμένων, που καθορίζουν το αν μια εταιρεία θα διανείμει μέρισμα και πόσο, είναι αποκαλυπτικά: τα καθαρά κέρδη των εταιρειών στο Χρηματιστήριο Αθηνών μειώθηκαν το 2008 σε 5,7 δισ. ευρώ, από 10 δισ. ευρώ το 2007, με μεγάλους χαμένους τις τράπεζες που στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα είδαν τα καθαρά τους κέρδη να μειώνονται σε 3,6 δισ. ευρώ, από 5,7 δισ. ευρώ (μείωση 37,5%). Αξίζει να σημειωθεί ότι η μεγάλη βουτιά στα διανεμόμενα μερίσματα οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στο γεγονός ότι πολλές μεγάλες τράπεζες δεν διένειμαν για το 2008 μέρισμα, επειδή συμμετείχαν στο πρόγραμμα ενίσχυσης των 28 δισεκατομμυρίων ευρώ της κυβέρνησης, το οποίο προέβλεπε ως όρο να μη μοιράσουν κέρδη τους στους επενδυτές.

Μεγάλη πτώση στην κερδοφορία
Για τις περισσότερες εισηγμένες εταιρείες, η κρίση ξέσπασε το τρίτο τρίμηνο του 2008 και στη συνέχεια πήρε τη μορφή χιονοστιβάδας, με πολλές από αυτές να περνούν στο «κόκκινο» καταγράφοντας απώλειες για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια ή να σημειώνουν σημαντική μείωση της κερδοφορίας τους. Είναι ενδεικτικό ότι εκτός από τις τράπεζες που υπέστησαν καθίζηση κερδών 37,5%, αντίστοιχη εικόνα παρουσίασαν και άλλοι κλάδοι. Η κερδοφορία στις τηλεπικοινωνίες μειώθηκε κατά 12%, στα διυλιστήρια 79%, στην υγεία 45%, στα μη μεταλλικά ορυκτά 18%, στο χονδρικό εμπόριο 63%, στο λιανικό εμπόριο 20% και στα ξενοδοχεία 10%. Οι εταιρείες στην κλωστοϋφαντουργία, τις κατασκευές, τις μεταφορές και την πληροφορική κατέγραψαν κατά μέσο όρο ζημιές. Αλλά ακόμη και στην περίπτωση που μια εταιρεία παρουσιάζει κέρδη, η γενική της συνέλευση μπορεί να αποφασίσει, είτε να μοιράσει μειωμένο μέρισμα είτε καθόλου, προκειμένου να χρηματοδοτήσει το επενδυτικό της πρόγραμμα.

Φρένο η κρατική βοήθεια στις τράπεζες
Η κυβέρνηση αποφάσισε να στηρίξει τις τράπεζες με εγγυήσεις των δανείων τους από το Ελληνικό Δημόσιο, ειδικά ομόλογα και προσωρινή αγορά πακέτων μετοχών τους στο πλαίσιο ενός σχεδίου 28 δισ. ευρώ, το οποίο χορηγήθηκε μεταξύ άλλων με τον όρο να μη διανεμηθεί μέρισμα. Το σχέδιο αυτό εντάχθηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας των Βρυξελλών για τη στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος στη Γηραιά Ήπειρο και την έξοδο από την κρίση.

Έτσι, οι δεκάδες χιλιάδες μέτοχοι τραπεζών που απολαμβάνουν κάθε χρονιά υψηλά μερίσματα, δεν πήραν φέτος ούτε ένα ευρώ. Είναι ενδεικτικό ότι μεταξύ άλλων για τη χρήση του 2007 η Εθνική Τράπεζα είχε μοιράσει 1,4 ευρώ ανά μετοχή, η Αlpha Βank 0,90 ευρώ, η Εurobank 0,82 ευρώ, η Τράπεζα Πειραιώς 0,72 ευρώ και το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο 0,25 ευρώ. Μέρισμα για τη χρήση του 2008 μοίρασαν μόνο η Τράπεζα Κύπρου (0,27 ευρώ ανά μετοχή) και η Μarfin Ρopular Βank (0,15 ευρώ ανά μετοχή).

Μέρισμα και τιμή μετοχών
Μπορεί η μέση μερισματική απόδοση να διαμορφώθηκε πέρυσι σε 4,2% και να παρέμεινε σε αρκετά υψηλότερα επίπεδα από τη μέση απόδοση του ταμιευτηρίου (περίπου 0,75% σήμερα) ή των προθεσμιακών καταθέσεων (περίπου 2%), ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι ένας επενδυτής μπορεί να επιλέγει εταιρείες με βάση μόνο την απόδοση αυτή, χωρίς να εξετάζει τα θεμελιώδη μεγέθη τους, επειδή υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να χάσει από την υποχώρηση της τιμής της μετοχής. Επίσης, η πορεία του Χ.Α. εξαρτάται πάντοτε και από εξωγενείς παράγοντες, όπως είναι οι ξένες αγορές, η διεθνής οικονομία κ.λπ., όπως αποδείχτηκε περίτρανα από την πρόσφατη κρίση. Είναι ενδεικτικό ότι ο Γενικός Δείκτης μέσα στο 2008 υποχώρησε κατά 65%, οπότε οι περισσότεροι απ΄ όσους είχαν αγοράσει μετοχές στην αρχή εκείνης της χρονιάς και τις πούλησαν στο τέλος της, πιθανότατα βγήκαν χαμένοι ανεξάρτητα από το μέρισμα που τυχόν πήραν. Το 2007 ο Γενικός Δείκτης είχε ενισχυθεί κατά 17% ενώ από τις αρχές του 2009 ενισχύεται σχεδόν κατά 30%. Πάντως, επειδή το μέρισμα συνδέεται άμεσα με την κερδοφορία, αποτελεί μια σημαντική ένδειξη της οικονομικής ευρωστίας της επιχείρησης και, κατ΄ επέκταση, της πορείας της στην αγορά. Επιπλέον, οι μερισματικές αποδόσεις των εταιρειών προσφέρουν μια πολύ καλή εικόνα για την ευρωστία ολόκληρων κλάδων στους οποίους μπορεί κανείς να επιλέξει να «ποντάρει» για υψηλές αποδόσεις σε βάθος χρόνου.

Τα καθαρά κέρδη των εταιρειών στο Χρηματιστήριο Αθηνών μειώθηκαν το 2008 σε 5,7 δισ. ευρώ, από 10 δισ. ευρώ το 2007, με μεγάλους χαμένους τις τράπεζες που κατέγραψαν πτώση 37,5%