Φαινόμενα

Ποιος φοβάται τις εικόνες;
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Εικόνες από το ντοκιμαντέρ που προβάλλεται στο Νέο Μουσείο Ακρόπολης με την ιστορία ανά τους αιώνες των Μαρμάρων προκαλεί την μήνιν εκπροσώπων της Εκκλησίας
Η παρουσία των ρασοφόρων έντονη στο πλάνο των εγκαινίων του Νέου Μουσείου Ακρόπολης. Κυρίαρχη. Με την αγιαστούρα. Για την ευλογία; Μα, όποιος πιστεύει, την έχει. Κυρίως για την εικόνα. Για μια θέση στο εθνικό πλάνο που θα μεταδιδόταν σε όλη τη χώρα και τον κόσμο. Για την κυρίαρχη θέση. Η Ελλαδική Εκκλησία πανταχού παρούσα. Ακόμη κι εκεί. Στον χώρο που ιδρύθηκε για να προφυλάξει τα λαμπρά απομεινάρια ενός μεγάλου πολιτισμού, με τον οποίο ουδεμία σχέση είχε και ουδέποτε θέλησε να έχει. Και όχι μόνον αυτό, αλλά πολέμησε με πάθος τις ιδέες και την τέχνη της αρχαιότητας. Γι΄ αυτό και ήταν παράδοξες εκείνες οι εικόνες με τα ράσα και την αγιαστούρα μπροστά στο υπερσύγχρονο κτίριο του Μουσείου. Αλλά δεν αρκούσαν. Αφού «ευλόγησε», διεκδικεί- να «διορθώσει» ακόμη και την Ιστορία. Δεν φτάνει που στον 21ο αιώνα δεν κάνει ρούπι η πολιτική εξουσία χωρίς το εκκλησιαστικό ντεκόρ να διαλαλεί την οπισθοδρόμηση του τόπου, έφτασε στο σημείο να αποδεχθεί παρέμβαση για επιδιόρθωση των… εικόνων και εντέλει της ίδιας της Ιστορίας. Και δεν είναι η πρώτη.

Ξεσηκώθηκαν οι ρασοφόροι επειδή το φιλμάκι με την υπογραφή του Κώστα Γαβρά, το οποίο προβάλλεται στον χώρο του Μουσείου και δείχνει τις καταστροφές που υπέστησαν τα αρχαία της Ακρόπολης μέχρι να αναγνωριστεί η αξία και η σημασία τους, έχει και μερικά πλάνα, όπου εκπρόσωποι της Εκκλησίας, σε μια σκοτεινή περίοδο της ιστορίας του τόπου, επιτίθενται στα αγάλματα συμμετέχοντας και αυτοί στους βανδαλισμούς.

Το θέμα δεν είναι ότι αντέδρασε η Εκκλησία, αλλά ότι ο επιστήμονας που συνέβαλε με όλες του τις γνώσεις, τις δυνάμεις και την αφοσίωση στη δημιουργία του Νέου Μουσείου Ακρόπολης, ο ίδιος ο κ. Παντερμαλής, συμφώνησε να «κοπούν» τα επίμαχα πλάνα από το ντοκιμαντέρ του Γαβρά, δηλώνοντας ότι έτσι κι αλλιώς πρόκειται για μια σκοτεινή περίοδο, για την οποία δεν έχουμε πλήρεις και ακριβείς πληροφορίες… Περίπου το ίδιο ισχυρίστηκε εμφανιζόμενος στα δελτία ειδήσεων και ο συνήθως ψύχραιμος Ζακύνθου, που αυτή τη φορά δεν τόλμησε την υπέρβαση.

Έχουμε περίεργη σχέση με τις εικόνες. Τρόμου και λατρείας. Να τις ελέγχουμε. Να αφηγούνται την ιστορία όπως αρέσει στην εκάστοτε εκλογική πλειοψηφία, στην οποία βεβαίως έχει ισχυρή συμμετοχή ως κέντρο εξουσίας και διαχείρισης συνειδήσεων η Εκκλησία. Να ομορφαίνουν τη μνήμη (με βάση τη χριστιανική ηθική), να στρογγυλεύουν τις αιχμές, πόσω μάλλον εκείνες που αφορούν τον ρόλο της Εκκλησίας. Αφού άλλωστε διεκδικεί την αποκλειστικότητα στη διαφύλαξη της ελληνικής γλώσσας και συνείδησης την εποχή της τουρκοκρατίας, είναι δυνατόν να αποδεχθεί ότι συνέβαλε στα πλήγματα που δέχθηκε ανά εποχές η μνήμη της κλασικής αρχαιότητας; Ιδίως όταν ακριβώς αυτή τη μνήμη έχει συμπεριλάβει το ιδεολογικό οικοδόμημα του σύγχρονου ελληνικού έθνους ως απαρχή του στην ιστορία- κατ΄ αποκλειστικότητα μάλιστα; Και όπως γνωρίζουμε εκ της σχολικής προπαγάνδας που ανέλαβε το έργο, οι αιώνες οι οποίοι ακολούθησαν μέχρι σήμερα δεν σήμαιναν παρά την αδιάλειπτη συνέχεια του έθνους των Ελλήνων. Πολτός η Ιστορία. Για να αναδεύεται στη μαρμίτα της εξουσίας προκαλώντας μεθυστική σύγχυση στους αφελείς. Προχθές ακόμη σηκώνονταν λάβαρα στην πλατεία Συντάγματος με αφορμή τις ταυτότητες- στην πραγματικότητα επίδειξη ισχύος της Εκκλησίας και του ράσου στον σύγχρονο ελληνικό πολιτισμό- και την εν λόγω εικόνα, μην ξεχνιόμαστε, είχε προσυπογράψει ο σημερινός Πρωθυπουργός μετά της πλειοψηφίας του Υπουργικού Συμβουλίου. Που σημαίνει ότι οι ρίζες τής σχέσης είναι βαθιές και έχουν την ανυπέρβλητη γοητεία εκλογικών απολαβών.
Άσπιλο και αμόλυντο το θαύμα

Μήπως στην Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων δεν στείλαμε στα πέρατα της οικουμένης το μήνυμα της αδιάλειπτης συνέχειας του ελληνικού πολιτισμού από την αρχαιότητα, το Βυζάντιο και μέχρι τις μέρες μας; Είναι δυνατόν να επισκέπτονται όλοι εκείνοι που είδαν το ελληνικό θαύμα ανά τους αιώνες το Μουσείο και να βλέπουν ότι υπήρξαν σκιές;- τις οποίες σύμφωνα με το σκεπτικό και του κ. Παντερμαλή, δεν είμαστε και σίγουροι ότι τις είδε κανείς, άρα δεν υπήρξαν. Α, πα, πα άσπιλο το εν λόγω θαύμα, αμόλυντο από κακές σκέψεις και επιβουλές, εξ ου και η κάτασπρη αναπαράστασή του, από τα αγαλματάκια των τουριστικών καταστημάτων μέχρι τις τελετές των Ολυμπιακών, γιατί κάνει και πιο σικ.

Οι εικόνες. Αυτές μας μπερδεύουν. Να τις αλλάξουμε και να ακολουθήσει η Ιστορία. Τη δουλειά την αναλαμβάνουν τα τηλεπαράθυρα και το φιλοθέαμον θα κρίνει, όπως κάνει και σε παντός είδους ιδιωτικές υποθέσεις.

Με βάση την ηθική. Τι δουλειά έχουν η Ιστορία, τα ντοκουμέντα, οι πηγές… Εδώ σε λίγο έχουμε εκλογές.