Το Πνεύμα του Τόνου

Αριστείο
Του Μάνου Ελευθερίου

Την ποιητική συλλογή του Ιωάννη Γρυπάρη «Σκαραβαίοι και Τερρακόττες» (1919) είχα να τη διαβάσω από νέος. Την ξαναβρήκα με «Το Βήμα». Εκείνα τα χρόνια τσίμπησα με τον «Πραματευτή» του ένα ποίημα που βρίσκεται σε όλες τις ανθολογίες. Είναι ζήτημα βέβαια αν στα υπόλοιπα ποιήματα της συλλογής βρει κάποιος τρεις- τέσσερις στίχους που ν΄ αντέχουν.

Σπουδαίος άνθρωπος, με θέσεις και αξιώματα, λαμπρός μεταφραστής των αρχαίων τραγικών, η ποίησή του είναι πεθαμένη από χρόνια. Δεν είχε άδικο ο αντίπαλός του για το Αριστείο Γρηγ. Ξενόπουλος να τον υποβιβάζει, προκειμένου να το διεκδικήσει ο ίδιος, σ΄ εκείνο το φαρμακωμένο του γράμμα προς τον Παλαμά.

Ίσως από ευγένεια δεν έγραψε στον Γέροντα ότι τέτοια ποιήματα είναι ανάλατες σούπες.

Τι αξία να δώσεις σε στίχους σαν αυτούς: περιλάμπιζε με τ΄ αναφτέριασμά της, κλειστά τ΄ ανέσυρτά του κάλλη, εφτάδιπλο αστέρι (θα εννοεί τα γνωστά εφτά αστέρια), τ΄ αυγινό δροσόπαγο τινάζει, στεφάνια δροσοστάλαγα, νύχτα στα ποροφάραγγα ακόμα βασιλεύει, κι όξω γιαλοπερίγιαλα χορός δαιμόνων βράζει, μπρόβαλε μέρα λιβανή κι ονειροξεδιαλύτρα, σου ΄γραφε ροδοθάνατο η τρομερούσα η Μοίρα, μα η καρδιά η κυκλόβολη, στο δέντρο οι απονύχτερες κουρνιάζουν υπνοφαντασιές, και άλλα παρόμοια.

Και αιφνιδίως ο μόνος, ο ακαριαίος στίχος: «Θα πεις το χέρι φέρνοντας στο μέτωπο: τι να ΄χω;» Που του ΄δωσε και κατάλαβε ο Καρυωτάκης μ΄ εκείνο το «τι να ΄χουμε, τι να ΄χω»!

Το Αριστείο το πήρε. Κι έβγαλαν του δόλιου του Ξενόπουλου το βιτριολικό δίστιχο: «Λύσσαξες για να το πάρεις/ μα το πήρε ο Γρυπάρης»! Δεν ίδρωσε ο Γέροντας. Ψήφισε Γρυπάρη.

«Μαθητής» του γαρ!