Φαινόμενα

Το ριάλιτι των «αστέγων»
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Αμερικανικό ριάλιτι αναλαμβάνει να ικανοποιήσει το απόλυτο όνειρο του καπιταλισμού, το στήσιμο πολυτελούς σπιτιού
Ριάλιτι όπως όλα είναι και η αμερικανική σειρά «Εxtreme makeover – Ηome edition», όπου μια ομάδα διακοσμητών, αρχιτεκτόνων και λοιπών κατασκευαστών αναλαμβάνει να πραγματοποιήσει το πιο μεγάλο όνειρο του φτωχού Αμερικανού: να του προσφέρει ένα μεγάλο, πολυτελές σπίτι.

Τίποτε όμως στο εν λόγω ριάλιτι δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Πρόκειται για μια κολοσσιαία υπερπαραγωγή που υμνεί το «αμερικανικό όνειρο» και τις αμερικανικές αξίες, αυτές που συνέθλιψε ο άγριος καπιταλισμός, ο κυνισμός της αγοράς, ο σκληρός ανταγωνισμός και το κυνήγι του σουξέ, οι οποίες υποτίθεται πως θα αναγεννηθούν εκ νέου στην Αμερική του Ομπάμα. Τις αξίες που η αμερικανική μυθολογία θέλει να αποτελούν τον πυρήνα της κοινωνίας της: οικογένεια, κοινότητα, φιλία, αλληλοϋποστήριξη.

Εξ ου και τα ριάλιτι που αναλαμβάνουν να ικανοποιήσουν το απόλυτο όνειρο του καπιταλισμού, το πολυτελές σπίτι εν προκειμένω (στην ίδια σειρά των ριάλιτι είναι κι εκείνο με τις πλαστικές επεμβάσεις στα φτωχά ασχημόπαπα), αναδεικνύουν ακριβώς αυτές τις αξίες, οι οποίες μάλιστα πρέπει να διέπουν τον βίο του τυχερού που έχει επιλεγεί, ειδάλλως δεν αποτελεί «ιδανικό πρότυπο». Πρέπει να έχει οικογένεια που να τον λατρεύει, να έχει κάνει μια μορφή θυσίας γι΄ αυτήν, να είναι αγαπητός στους γείτονες και ολόκληρη την τοπική κοινότητα. Να ΄χει προσφέρει στα κοινά.

Έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον αυτού του είδους οι αμερικανικές τηλεοπτικές παραγωγές, καθώς είναι ευδιάκριτα τα κοινωνικά στοιχεία, οι αλλαγές των τάσεων της αγοράς ανάλογα με τις ανάγκες των καταναλωτών, αλλά και η ευελιξία ενός συστήματος (τηλεοπτικού) να ανταποκρίνεται με ολόκληρο τον εξοπλισμό, την τεχνολογία και το τελετουργικό που έχει στη διάθεσή του στις ανάγκες που δημιουργούν τα «κενά» της δημοκρατίας. Το μεγάλο άνοιγμα της ψαλίδας και οι ανυπέρβλητες κοινωνικές ανισότητες. Και ακόμη, ακριβώς τη στιγμή, που ο μέσος Αμερικανός άρχισε να φοβάται ότι θα χάσει αυτό που του υποσχέθηκε η «ισχυρή οικονομία» της χώρας του, το σπίτι του, παρεμβαίνει η τηλεόραση και συγκεντρώνει σε ένα εύπεπτο κόνσεπτ όλες τις υπό εξαφάνιση αξίες και τις αναβαπτίζει στην τηλεσυγκίνηση, την τηλεπροσφορά και κυρίως στο super glossy όνειρο της τύχης που βοηθάει τους καλούς.

Λίγο χριστιανικό- όπως θέλει η παράδοση των ΗΠΑ-, λίγο χολιγουντιανό και πολύ ριαλιτζίδικο (πολύ δάκρυ και καημός), το πνεύμα της σειράς αποδεικνύεται ιδανικό για μια υπερπαραγωγή που θα τη ζήλευαν ο Γουάιλερ του «Μπεν Χουρ» και ο Βιντόρ των βιβλικών δραμάτων μαζί. Γιατί όχι μόνο παίρνουν μέρος στρατιές ολόκληρες κατασκευαστών που επιτελούν το θαύμα του ταχυχτισίματος αλλά και στρατιές «κομπάρσων»- γειτόνων και συγχωριανών της οικογένειας που επιλέγεται- οι οποίοι βοηθούν (το «πνεύμα της κοινότητας» που δημιούργησε την Αμερική) και στο τέλος αξιοποιούνται από τον σκηνοθέτη για να προσδώσει ένταση στη συγκίνηση της στιγμής όταν για πρώτη φορά αντικρύζουν το νέο τους σπίτι οι πρώην σχεδόν άστεγοι.


Σαν τους «Άγγελους του Τσάρλι»

Η βασική ομάδα των κατασκευαστών ταξιδεύει με ένα τροχόσπιτο και βλέπει στο βίντεο την «επόμενη αποστολή», σαν τους «Άγγελους του Τσάρλι». Ένα γλυκό παιδάκι παρακαλάει για ένα καλύτερο σπίτι, μια μάνα, ένας πατέρας που ατύχησε στη ζωή. Η ομάδα σπεύδει με μια ντουντούκα στην αυλή του επιλεχθέντος σπιτιού (πρέπει να διαθέτει οικόπεδο δικό του, για λόγους οικονομίας του ριάλιτι) και αρχίζει να ουρλιάζει για να βγει η οικογένεια. Πετιούνται ο ένας μετά τον άλλον ενθουσιασμένοι οι ένοικοι, γνωρίζοντας τι θα επακολουθήσει. Τα μέλη της ομάδας γνωρίζονται με τα μέλη της οικογένειας- μαζί τους και το κοινό-, για να αντιληφθούν τις ιδιαίτερες προτιμήσεις του καθενός και να διακοσμήσουν ανάλογα τον ιδιωτικό του χώρο.

Μετά πηγαίνουν διακοπές οι ένοικοι, και οι κατασκευαστές, στρατιές, μιλιούνια, πέφτουν πάνω στο παλιό σπίτι, το κάνουν πλίνθους και κεράμους και μετά χτίζουν σε χρόνο μηδέν ένα καινούργιο. Εδώ εξαίρεται και το αμερικανικό πνεύμα της ταχύτητας. Όγκος και ταχύτητα. Μεγάλα, καινούργια σπίτια σε λιγότερο από μία εβδομάδα. Η αποθέωση της βιομηχανίας των προκάτ.