Η Σαχάρα θα φωτίζει την Ευρώπη

Ο ήλιος της Σαχάρας και της Μέσης Ανατολής «συλλαμβάνεται» από χιλιάδες κοίλα κάτοπτρα, μετατρέπεται σε ενέργεια και με ένα δίκτυο καλωδίων υψηλής τάσης μεταφέρεται στην Ευρώπη. Οι βάσεις αυτού του φιλόδοξου σχεδίου με την ονομασία Desertec τέθηκαν χθες στο Μόναχο από μια κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν ενεργειακοί και οικονομικοί γίγαντες της Γηραιάς Ηπείρου.

Στο σχέδιο συμμετέχουν δώδεκα εταιρείες- από τη γερμανική πολυεθνική Ζίμενς και τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού Εon και RWΕ μέχρι την Ντόιτσε Μπανκ και τον γερμανικό κολοσσό ασφαλίσεων Μιούνιχ Ρε- οι εκπρόσωποι των οποίων υπέγραψαν χθες στο Μόναχο ένα σχετικό μνημόνιο. Η ιδέα πρωτοδιατυπώθηκε από τον γερμανικό κλάδο του «Κλαμπ της Ρώμης», μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης που ειδικεύεται στην αειφόρο ανάπτυξη: Εάν στη μεγαλύτερη έρημο στον κόσμο δημιουργηθεί ένα «χαλί» από ηλιακά κάτοπτρα, η Ευρώπη θα μπορούσε να καλύψει έως το 2025 το 15% των ενεργειακών αναγκών της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τα πρώτα αποθέματα ενέργειας αναμένεται να φτάσουν στη Γηραιά Ήπειρο μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια, ενώ το κόστος θα φτάσει τα 400 δισ. ευρώ. Το σχέδιο έχει τύχει θερμής πολιτικής υποστήριξης, καθώς θετικά έχουν εκφραστεί η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, αλλά και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο.

Η τεχνολογία
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα αρκούσε το 0,3% του ηλιακού φωτός που πέφτει στην έρημο της Σαχάρας και της Μέσης Ανατολής για να ικανοποιηθούν εξολοκλήρου οι ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης. Η λύση που προτιμήθηκε για τη «σύλληψη» του ήλιου είναι τα κοίλα κάτοπτρα τα οποία θα συγκεντρώνουν το ηλιακό φως σε μια δεξαμενή. Το υγρό στο εσωτερικό της δεξαμενής θερμαίνεται και μετατρέπεται σε ατμό, ο οποίος κινεί μια τουρμπίνα που παράγει ενέργεια όπως ακριβώς οι συμβατικοί και οι πυρηνικοί σταθμοί. Η τεχνολογία αυτή δεν είναι καινούργια, καθώς έχει ήδη εφαρμοστεί στην Καλιφόρνια και την Ισπανία με πολύ καλά αποτελέσματα. Το κόστος της κιλοβατώρας δεν ξεπερνάει σήμερα τα δέκα λεπτά του ευρώ, ενώ οι υπεύθυνοι του Desertec φιλοδοξούν ότι με την ευρεία εφαρμογή του συστήματος το κόστος θα μειωθεί σε 3 με 4 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Κατά τη χθεσινή υπογραφή του μνημονίου δεν δόθηκαν πολλές λεπτομέρειες. Η κοινοπραξία, πάντως, υπολογίζει ότι θα παρουσιάσει συγκεκριμένα σχέδια ανάπτυξης του Desertec μέσα στην επόμενη τριετία. Μέσα στο ίδιο διάστημα ελπίζει ότι θα δει και άλλες εταιρείες να εκδηλώνουν ενδιαφέρον συμμετοχής όχι μόνο από την Ευρώπη, αλλά και τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Ήδη, ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει επιχειρήσεις από την Ισπανία, την Ελβετία και την Αλγερία.

Δεν είναι λίγα, ωστόσο, τα ζητήματα που ανακύπτουν από την εφαρμογή του σχεδίου. Ένα από τα πλέον ακανθώδη αφορά το μέρος εγκατάστασης των ηλιακών σταθμών. Οι σκεπτικιστές επισημαίνουν τον κίνδυνο να κατασκευαστούν σταθμοί σε χώρες που δεν φημίζονται για τους δημοκρατικούς τους θεσμούς ή με ασταθή πολιτικά καθεστώτα.

Μπορεί η Ευρώπη να εμπιστευθεί τον Μουαμάρ Καντάφι; Οι πιο αισιόδοξοι απαντούν ότι η Γηραιά Ηπειρος δεν θα είχε να χάσει τίποτε, δεδομένου ότι ήδη εξαρτάται ενεργειακά από το φυσικό αέριο της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Ένα δεύτερο ζήτημα που ανακύπτει αφορά την προστασία των εγκαταστάσεων σε περίπτωση που ξεσπάσει κάποια περιφερειακή σύγκρούση ή γίνουν στόχος τρομοκρατικών επιθέσεων. Μια ιδέα που διατυπώνεται για την ελαχιστοποίηση των κινδύνων είναι ο διαμερισμός των ηλιακών σταθμών σε πολλές χώρες.
Υπέγραψαν συμφωνία για τον αγωγό Νabucco

ΕΝΑ ΑΚΟΜΗ ΒΗΜΑ προς την κατασκευή του αγωγού φυσικού αερίου Νabucco έγινε χθες στην Άγκυρα με την υπογραφή της σχετικής συμφωνίας ανάμεσα στην Τουρκία και τέσσερις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το σχέδιο της κατασκευής του Νabucco παρουσιάστηκε το 2002 με στόχο τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία, ενώ υπολογίζεται ότι θα τεθεί σε λειτουργία το νωρίτερο το 2014 και θα τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή αγορά με 31 δισ.

κυβικά μέτρα φυσικού αερίου τον χρόνο. Κατά την υπογραφή της χθεσινής συμφωνίας ανάμεσα στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, την Αυστρία και την Τουρκία, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο δήλωσε «βαθιά ικανοποιημένος». Πίσω, όμως, από τα αισθήματα ικανοποίησης υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του Νabucco, το κόστος του οποίου εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 8 δισ. ευρώ.

Ένας από τους λόγους που καθυστέρησε η υπογραφή της συμφωνίας ήταν η απαίτηση της Τουρκίας να κρατά το 15% του μεταφερόμενου αερίου για οικιακή κατανάλωση ή για εμπορική εκμετάλλευση. Η διαφωνία αυτή διευθετήθηκε με συμβιβασμό ανάμεσα στα δύο μέρη, ωστόσο ο αγωγός δεν θα μπορεί να λειτουργήσει χωρίς το Τουρκμενιστάν, το οποίο δεν έχει οριστικοποιήσει ακόμη τη συμμετοχή του.


[ ΓΝΩΜΗ ] Η έρημος δίνει ζωή
Τoυ Τahar Βen Jelloun

Η έρημος γοητεύει και προκαλεί πάντα. Η ποίηση την ύμνησε τόσο πολύ που πλέον έχει γίνει κλισέ, το οποίο πρέπει να αποφεύγει κανείς. Εξαιρετικοί άνθρωποι όπως ο εξερευνητής Τεοντόρ Μονόντ τη διέσχισαν για να αποκαλύψουν τον απίστευτο πλούτο της. Ο Λόρενς της Αραβίας βρήκε στην έρημο έναν τόπο συμφιλίωσης ανάμεσα στη Δύση και στην Ανατολή. Ο Ζαν Μαρί Γκουστάβ Λε Κλεζιό, ο Γάλλος συγγραφέας που τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 2008, περιέγραψε τη διαδρομή της εξορίας στο μυθιστόρημά του «Έρημος». Άλλοι σκέπτονται το υπέδαφός της και τον μαύρο χρυσό που βρίσκεται εκεί. Ανεξάρτητα όμως από τη σχέση που έχει ο καθένας με την έρημο, όλοι μας στεκόμαστε απέναντί της ανασφαλείς. Και τότε μπορούμε να αναρωτηθούμε: Τι να κάνουμε όλη αυτή την έκταση; Τι να κάνουμε με αυτόν τον αταλάντευτο ήλιο; Αν μελετήσουμε την έρημο με υπομονή και ταπεινότητα, μπορούμε να την φέρουμε πολύ κοντά στον άνθρωπο που ζει στις πόλεις. Κάτω από αυτή την προοπτική τίθεται το σχέδιο Desertec, ένα μακρόπνοο ευρωπαϊκό σχέδιο για την εκμετάλλευση της ενέργειας της ερήμου. Η δύναμη που κρύβεται στην έρημο θα χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πράσινης ενέργειας και τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Χωρίς να μπω στις τεχνικές λεπτομέρειες, τις οποίες εξάλλου δεν γνωρίζω, βρίσκω καταπληκτικό το γεγονός ότι η επιστήμη εκπονεί τέτοια σχέδια για να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής στον πλανήτη, να προστατεύσει το κλίμα και να εγγυηθεί το πόσιμο νερό στην ανθρωπότητα.

Ο Ταχάρ Μπεν Τζελούν είναι ποιητής και συγγραφέας από το Μαρόκο. Το σχόλιό του δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «La Repubblica».