[ Δρόμοι ]

Οι τρεις…
… παρατηρήσεις που έκανε η δημοσιογράφος της εφημερίδας «Σιντ- Ουέστ» Αν Πουριγιού Ζουρνιάκ για τις φωτογραφίες με τα πλήθη που είχαν συγκεντρωθεί μπροστά από την Παναγία των Παρισίων για να τιμήσουν τη μνήμη του Μάικλ Τζάκσον είχαν ενδιαφέρον. Η πρώτη: Ήταν φανερό πως ο φωτογράφος ήθελε να κάνει τον αναγνώστη να συμμεριστεί τη συγκίνηση που συγκλόνιζε τους συγκεντρωμένους. Η δεύτερη: Πολλοί από αυτούς κρατούσαν πανό τα οποία εξέφραζαν το πένθος τους στην αγγλική γλώσσα, που σημαίνει πως δεν ήταν λίγοι οι τουρίστες που βρήκαν την ευκαιρία να συνδυάσουν το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Και η τρίτη: Οι ατομιστικές κοινωνίες μας διψούν για εκδηλώσεις που δίνουν την εντύπωση μιας συλλογικότητας.

Η λατρεία…
… πλανητικών ειδώλων είναι μια νέα μορφή θρησκευτικότητας που μοιάζει με την ειδωλολατρία. Το φαινόμενο δεν είναι νέο. Ο θάνατος του Ροδόλφου Βαλεντίνο (1926) είχε συγκινήσει τα πλήθη στην Αμερική και την Ευρώπη. Ο θάνατος της πριγκίπισσας Νταϊάνας (1997) είχε κάνει να κλάψουν εκατομμύρια. Και ο θάνατος του Μάικλ Τζάκσον έγινε πρωτοσέλιδος στις εφημερίδες σχεδόν όλων των χωρών του κόσμου. Ελλείψει αγίων, τα πλήθη περιέβαλαν τον βασιλιά της ποπ με τον χιτώνα οσιομάρτυρα. Ο ίδιος είχε ήδη δωρίσει εν ζωή το σώμα του στην αισθητική χειρουργική, την ψυχή του στην ψυχιατρική και τη φαρμακευτική, το ταλέντο του στη μουσική βιομηχανία και την ιδιωτική του ζωή στη δημοσιογραφία. Δεν ανήκε πια στον εαυτό του. Και φαίνεται πως αυτό ήταν αρκετό για να προσηλυτίζει τα πλήθη, που διψούν για συλλογικά σύμβολα σε μια εποχή με ελάχιστη πίστη.

Σε έναν κόσμο…
… βουτηγμένο στην ειρωνεία, τα σύμβολα εύκολα γίνονται ένα εμπορευματικό εργαλείο. Ακόμη και τα πιο ιδεολογικά. Ή και τα πιο θρησκευτικά. Πριν από μερικά χρόνια, η Κέιτ Μος εγκαινίαζε μπλουζάκια με τον Τσε, μοντέλα έκαναν πασαρέλα κάτω από τη ματιά του Μάο και του Λένιν και οι «Clash» έβγαιναν στην πίστα με τις Ερυθρές Ταξιαρχίες. Το σύστημα απαλλοτρίωνε τα σύμβολα των αντιφάσεών του για να τα ξαναδώσει στην κυκλοφορία κενά περιεχομένου. Όπως έγραφε τότε ο Ματ Γουόρλεϊ στην εφημερίδα «Γκάρντιαν», ήταν μια ρηχή παρωδία από εκείνους που, αν ο αγώνας των επαναστατών που είχαν χρησιμοποιηθεί ως σύμβολα είχε δικαιωθεί, σίγουρα θα κρέμονταν σήμερα από την άκρη ενός σκοινιού, στον πιο κοντινό φανοστάτη. Μα ακόμη και τα θρησκευτικά σύμβολα δυσκολεύονται να αντισταθούν σε αυτή την απαλλοτρίωση. Στην Τουρκία, ιμάμηδες, βουδιστές, παπάδες και ραβίνοι θα κλειστούν στο «κλουβί» ενός τηλεοπτικού ριάλιτι μαζί με δέκα άθεους για να τους πείσουν να ασπαστούν τον λόγο του θεού. Τίνος θεού; Αυτό δεν έχει καμιά σημασία, μπροστά στην υψηλή τηλεθέαση που προσδοκά το κανάλι. Στο παγκόσμιο…
… σούπερ μάρκετ απαλλοτριώνονται ακόμη κι οι θεοί. Δεν μένουν πια εδώ. Αλλάζουν διεύθυνση συνεχώς, όπως κι οι επαναστάτες που μετακομίζουν από μπλουζάκι σε μπλουζάκι.