Το τελευταίο οχυρό των θεριακλήδων

Στο βορειοδυτικό άκρο του Κουίνς, στη Νέα Υόρκη, βρίσκεται μια γειτονιά που θυμίζει το γαλατικό χωριό των Αστερίξ και Οβελίξ. Ενώ ολόκληρη η πόλη έχει παραδοθεί στον αυστηρό νόμο της απαγόρευσης του καπνίσματος, εδώ τα τσιγάρα ανάβουν ακόμη. Καλωσήλθατε στην Αστόρια, το τελευταίο οχυρό των θεριακλήδων.

Έχουν περάσει επτά χρόνια από τότε που ο δήμος της Νέας Υόρκης απαγόρευσε το κάπνισμα σε χώρους εργασίας, καφέ και εστιατόρια. Στα τέλη του περασμένου Μαΐου όμως ένας νεαρός μπήκε στην καφετέρια «Λευκός Πύργος» στην Αστόρια και παρήγγειλε ένα φραπέ. Στη χούφτα του αργόσβηνε κρυμμένο ένα τσιγάρο.

«Δυστυχώς δεν τον είδε η σερβιτόρα», λέει στα «ΝΕΑ» η ιδιοκτήτρια του μαγαζιού Γιούλη Πανταζή. «Και ακριβώς από πίσω του βρίσκονταν οι ελεγκτές της υγειονομικής υπηρεσίας». Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που η επιχείρηση παραβίαζε τον νόμο. Είχαν προηγηθεί τουλάχιστον άλλες δύο περιπτώσεις στον τελευταίο χρόνο. Οι αρχές την έκλεισαν προσωρινά και επέβαλαν πρόστιμο 2.000 δολαρίων.

Αν υπάρχει ένα μέρος στη Νέα Υόρκη που τα τσιγάρα ανάβουν ακόμα παρά τις απαγορεύσεις και τα πρόστιμα, αυτό είναι η Αστόρια. Μια γειτονιά όπου σε κάθε βήμα μυρίζεις ψητό κρέας ή φρεσκοκομμένο καφέ. Εδώ οι περαστικοί δεν θα σε σκουντήσουν βιαστικοί όπως στο Μανχάταν και το βλέμμα σου δεν παγιδεύεται ανάμεσα στους ουρανοξύστες για να κλέψει λίγο ουρανό. Οι ρυθμοί είναι πιο χαλαροί- αποτέλεσμα του μεγάλου αριθμού μεταναστών ελληνικής και αραβικής καταγωγής. Εδώ κάποιοι νόμοι υπάρχουν για να παραβιάζονται…

Σε χωριστά τραπέζια. Λίγα τετράγωνα μακριά από τον «Λευκό Πύργο» βρίσκεται η ελληνική καφετέρια «Ομόνοια». Ο ιδιοκτήτης της Γιάννης Καραπετρίδης φυλάει στο συρτάρι τής ταμειακής του μηχανής το χαρτί από τον χθεσινοβραδινό έλεγχο της υγειονομικής υπηρεσίας. Κάποιος πελάτης ή περαστικός τηλεφώνησε στη γραμμή καταγγελιών 311 και είπε ότι στο μαγαζί τού κ. Καραπετρίδη κάπνιζαν. Οι ελεγκτές όμως δεν διαπίστωσαν κάποια παράβαση και η επιχείρηση γλίτωσε τις περιπέτειες.

Καπνιστές και μη έχουν επιλέξει τα στρατόπεδά τους στην «Ομόνοια». Οι αντικαπνιστές βρίσκονται στα μέσα τραπέζια. Οι θεριακλήδες κάθονται σε ένα από τα εξωτερικά, κάτω από την τέντα. Παρά τη βροχή, όταν θέλουν να ανάψουν τσιγάρο σηκώνονται και κάνουν ένα βήμα παραπέρα. Μπορεί να φυσούν τον καπνό προς το μαγαζί, αν όμως τα πόδια τους βρίσκονται εκτός δεν παραβιάζουν τον νόμο.

Ένας από αυτούς είναι ο Γιώργος Λιβέρης. «Ένας που δεν καπνίζει δεν θα μας καταλάβει ποτέ», λέει. «Είναι συνήθεια. Είναι εξάρτηση». Στην κουβέντα πάνω ξεχνιέται και ανάβει το τσιγάρο του, ενώ κάθεται στο τραπέζι. Έπειτα από δυο ρουφηξιές αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει και βγαίνει στο πεζοδρόμιο.

«Καλύτερη ποιότητα ζωής». Στην παρέα των μη καπνιστών βρίσκεται ο Έλληνας ογκολόγος Άγγελος Στεργίου που ανακάλυψε το 2008 ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου των λεμφαδένων. «Η απαγόρευση είναι μια αφορμή για να κόψει ο κόσμος το κάπνισμα», λέει. «Ήδη όλο και λιγότεροι νέοι αρχίζουν στην Αμερική το τσιγάρο γιατί δεν έχουν γύρω τους το πρότυπο του καπνιστή. Η ποιότητα ζωής μας γίνεται καλύτερη».

Αυτή την ποιότητα προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν οι αρχές της Νέας Υόρκης, όταν απαγόρευαν το κάπνισμα το 2002. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδιναν τότε στη δημοσιότητα, περίπου 1.000 άτομα πέθαιναν κάθε χρόνο στη Νέα Υόρκη από το παθητικό κάπνισμα. Ενώ κάθε χρόνο στην Αμερική καταγράφονταν 26.000 νέες περιπτώσεις άσθματος που οι υγειονομικές υπηρεσίες της χώρας απέδιδαν στο τσιγάρο.

Στα νυχτερινά κέντρα. «Υπάρχουν ακόμα και σήμερα μέρη στα οποία οι Έλληνες καπνίζουν», λέει ο κ. Στεργίου. «Ειδικά στα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης στην Αστόρια μετά τα μεσάνυχτα θα βρεις πάρα πολλούς καπνιστές. Σε περίπτωση που έρθουν ελεγκτές, όσοι βρίσκονται στην υποδοχή ειδοποιούν τους υπευθύνους και τα τασάκια εξαφανίζονται».


Τα περισσότερα προβλήματα «εισάγονται» από την Ελλάδα

Ηκ. Πανταζή, ιδιοκτήτρια της καφετέριας «Λευκός Πύργος» στην Αστόρια, είδε την πελατεία της να μειώνεται τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του μέτρου. Στη συνέχεια όμως οι περισσότεροι πελάτες συμβιβάστηκαν αφού δεν είχαν άλλη επιλογή.

Σήμερα, τα μεγαλύτερα προβλήματα τα δημιουργούν, σύμφωνα με την κ. Πανταζή, οι πελάτες που έρχονται από την Ελλάδα. «Είχα μια παρέα οκτώ ατόμων στο μαγαζί και ήθελαν να ανάψουν τσιγάρο», λέει.

«”Αποκλείεται”, τους είπα. Όλα τα τραπέζια καπνιστών που δικαιούμαι να έχω, ήταν ήδη γεμάτα. Έβρεχε και δεν ήθελαν να βγουν έξω. “Άμα θέλετε να καπνίσετε, φύγετε από το μαγαζί”, είπα. Σαράντα χρόνια επιχείρηση, δεν μπορώ να τραβιέμαι συνέχεια στους δικηγόρους. Είναι ντροπή».