Χάος και αίμα στην Πλατεία της Επανάστασης

Στο χάος βυθίστηκε η Τεχεράνη μία ημέρα μετά την ομιλία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, με την οποία προσέφερε πλήρη στήριξη στον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ καλώντας τους πολίτες να σταματήσουν τις διαδηλώσεις.


Το καθεστώς σκληραίνει τη στάση του απέναντι σε διαδηλωτές, μεταρρυθμιστές και ξένα μέσα ενημέρωσης. Αντιμετωπίζει όμως νέο κύμα επικρίσεων από τον κλήρο. Ενώ το καθεστώς συνεχίζει να κρατά κλειστές τις κάνουλες της πληροφόρησης, οι εικόνες που διοχετεύτηκαν με βίντεο μέσω της ιστοσελίδας ΥouΤube στον υπόλοιπο κόσμο με διαδηλωτές να κείτονται αιμόφυρτοι στους δρόμους, προκαλούν σοκ. Σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, τουλάχιστον δέκα πολίτες έχασαν τη ζωή τους και εκατό τραυματίστηκαν στις συγκρούσεις με τις ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας και το εθελοντικό σώμα των ισλαμιστών πολιτοφυλάκων Μπασίτζ. Οι διαδηλωτές κατέκλυσαν τους δρόμους της ιρανικής πρωτεύουσας φωνάζοντας «θάνατος στη δικτατορία», παρά την απαγόρευση που επέβαλε στην προσευχή της Παρασκευής ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ. Η Πλατεία της Επανάστασης έγινε θέατρο βίαιων συγκρούσεων, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ανέφεραν ότι εξερράγη βόμβα κοντά στο μαυσωλείο του αγιατολάχ Χομεϊνί, ενώ τα κρατικά μέσα μετέδωσαν την είδηση ότι οι «ταραξίες» έβαλαν φωτιά σε τζαμί. Για ώρες αφότου οι διαδηλωτές είχαν αδειάσει τους δρόμους, ακούγονταν σειρήνες των ασθενοφόρων και ελικόπτερα πετούσαν πάνω από την ιρανική πρωτεύουσα.

«Έτοιμος να γίνω μάρτυρας»
Σε μια πρωτοφανή επίθεση πολιτικού κατά του αγιατολάχ Χαμενεΐ, ο μεταρρυθμιστής Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί επέκρινε δριμύτατα τον ανώτατο ηγέτη ότι απειλεί τον δημοκρατικό χαρακτήρα της ισλαμικής δημοκρατίας. Επιπροσθέτως, δήλωσε «έτοιμος να γίνει μάρτυρας», καταδίκασε τις μαζικές συλλήψεις και κάλεσε σε νέες διαδηλώσεις συστήνοντας ωστόσο «αυτοσυγκράτηση». Παράλληλα, ο πρόεδρος Αχμαντινετζάντ επέρριψε την ευθύνη για την κρίση στις δυτικές χώρες. Ήταν η απάντησή του σε έκκληση του Αμερικανού προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος ανεβάζοντας τους τόνους ζήτησε από το καθεστώς «να σταματήσει όλες τις βίαιες και άδικες ενέργειες εναντίον του λαού», αλλά και σε ανάλογες εκκλήσεις που απηύθυναν η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Μίλιμπαντ.

Επικρίσεις για τη στάση του δέχεται το καθεστώς και στο εσωτερικό της χώρας. Ζητώντας την κήρυξη τριήμερου πένθους για τα θύματα, ο πρώην πρόεδρος του Ιράν Μοχαμάντ Χαταμί εξέφρασε τον φόβο ότι η χώρα του κινείται προς την κατεύθυνση επιβολής στρατιωτικού νόμου. Ο μεγάλος αγιατολάχ Χοσεΐν Αλί Μονταζερί, ένας από τους αρχιτέκτονες της ισλαμικής επανάστασης και θεωρούμενος διάδοχος του Χομεϊνί πριν πέσει σε δυσμένεια εξαιτίας των θέσεών του, ζήτησε την κήρυξη τριήμερου εθνικού πένθους για τους νεκρούς διαδηλωτές επισημαίνοντας ότι «η αντίσταση στο αίτημα του λαού απαγορεύεται από τη θρησκεία».

Μέτρα κατά των βρετανικών ΜΜΕ
Χθες η ηρεμία είχε επιστρέψει στην Τεχεράνη, με μοναδική εξαίρεση τους πυροβολισμούς που ακούστηκαν σε δυο βόρειες συνοικίες της πόλης. Σύμφωνα με αυτόπτη μάρτυρα η αστυνομία, ισχυρές δυνάμεις της οποίας είχαν αναπτυχθεί σε όλους τους κεντρικούς δρόμους, «απέτρεπε οποιαδήποτε συγκέντρωση ακόμη και δύο ή τριών ατόμων». Εκτός από τους διαδηλωτές και τους μεταρρυθμιστές, στο στόχαστρο του καθεστώτος παραμένουν τα ξένα μέσα ενημέρωσης. Λίγο μετά την εντολή που έδωσε στον μόνιμο ανταποκριτή του ΒΒC να εγκαταλείψει την Τεχεράνη μέσα σε 24 ώρες, η κυβέρνηση απείλησε να λάβει και άλλα μέτρα εναντίον των βρετανικών μέσων, «εάν συνεχίσουν να επεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας».

ΟΙ ΔΙΑΔΗΛΩΤΕΣ

Κατέκλυσαν τους δρόμους φωνάζοντας «θάνατος στη δικτατορία», παρά την απαγόρευση που επέβαλε ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ

Κλειδί ο ρόλος του πρώην ηγέτη

ΕΝΑΣ ΑΠΟ τους πιο ισχυρούς άνδρες του Ιράν μπορεί να παίζει ρόλο-κλειδί στο παρασκήνιο, στην κρίση που εξελίσσεται αυτήν τη στιγμή. Ο πρώην πρόεδρος και κληρικός με μεγάλη επιρροή αγιατολάχ Χασεμί Ραφσαντζανί δεν έχει κάνει κάποια δημόσια δήλωση από τη στιγμή που ξέσπασαν οι διαδηλώσεις. Η ιρανική τηλεόραση μετέδωσε χθες ότι συνελήφθη η κόρη του, πρώην βουλευτής, Φαϊζέχ Ραφσαντζανί και τέσσερις άλλοι συγγενείς του για να «διαφυλαχθεί η ασφάλειά τους από τις τρομοκρατικές ενέργειες των ταραξιών». Ένα ξεκάθαρο σημάδι ότι ο Ραφσαντζανί βρίσκεται σε αντιπαράθεση με το θρησκευτικό και πολιτικό κατεστημένο.

Ο ίδιος ο 75χρονος Ραφσαντζανί, ο οποίος τάσσεται υπέρ της βελτίωσης των σχέσεων του Ιράν με τη Δύση και με τις ΗΠΑ, απουσίαζε την Παρασκευή από την ομιλία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, στην οποία ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης τον επαίνεσε ως «έναν από τους αρχιτέκτονες της επανάστασης», αλλά παρατήρησε ότι οι δυο τους πλέον έχουν «πολλές διαφορές στις απόψεις τους». Παρ΄ ότι οι πραγματικές απόψεις του Ραφσαντζανί είναι ασαφείς και παραμένει άγνωστο πού βρίσκεται, οποιαδήποτε από την πλευρά του εκδήλωση υποστήριξης προς την αντιπολίτευση θα τον φέρει σε ανοιχτή σύγκρουση με τον ισχυρό κλήρο της χώρας του.

Οπλισμένοι με αλυσίδες, μαχαίρια και πιστόλια
LΕ ΜOΝDΕ

ΚΑΘΩΣ Η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ δίνεται με το σταγονόμετρο από το ιρανικό καθεστώς, η φωνή των πολιτών περνάει με μεγάλη δυσκολία τα σύνορα. Η προσπάθεια των δυτικών μέσων ενημέρωσης να μιλήσουν με τους πρωταγωνιστές της κρίσης συναντά δύο εμπόδια: τον έλεγχο των επικοινωνιών από τις αρχές και τον φόβο των διαδηλωτών να εκφραστούν. Παρ΄ όλα αυτά καταφέραμε να επικοινωνήσουμε με μερικούς Ιρανούς. Όλοι ζήτησαν να μην κατονομασθούν.

Σ., 47 ετών, κάτοικος Τεχεράνης Επέστρεφα από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης. Οι δυνάμεις της τάξης ήταν παντού. Υπήρχε πολύς κόσμος που κατευθυνόταν προς την πλατεία Ενκελάμπ:

πολλές γυναί- κες, φοιτητές, άνθρωποι όλων των ηλικιών.

Αλλά οι Μπασίτζ (ισλαμική πολιτοφυλακή) κάθε τόσο ορμούσαν στους διαδηλωτές και τους χτυπούσαν με ρόπαλα χωρίς να ενδιαφέρονται εάν δέχονταν τα χτυπήματα γυναίκες ή παιδιά. Ο κόσμος όμως δεν φοβόταν.

Χ., 31 ετών, ιδιωτική υπάλληλος Κανένας δεν εξεπλάγη από την ομιλία του Χαμενεΐ την Παρασκευή. Ο ανώτατος ηγέτης έλεγε ότι δεν πρόκειται να ξαναγίνουν εκλογές. Τα λόγια του με τρόμαξαν. Εδώ και μια βδομάδα έχω συμμετάσχει σε πολλές διαδηλώσεις.

Στην αρχή έβλεπα μόνο ενήλικες. Σιγά σιγά οι διαδηλωτές άρχισαν να έρχονται με τα παιδιά τους και όλη τους την οικογένεια.

Μ, 30 ετών, δημόσιος υπάλληλος Με την προεκλογική εκστρατεία άρχισε μια περίοδος ελευθερίας και συζήτησης. Όταν λοιπόν ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα, το σοκ ήταν τεράστιο.

Ήταν μια ωμή επιστροφή στο παρελθόν. Σχεδόν όλοι εδώ στην Τεχεράνη είναι πεπεισμένοι πως υπήρξε νοθεία. Γι΄ αυτό κατέβηκαν στους δρόμους αυθόρμητα.

Ζ., κάτοικος Τεχεράνης Η Τεχεράνη είναι στις φλόγες. Οι Μπασίτζ είναι οπλισμένοι με αλυσίδες, μαχαίρια και πιστόλια. Είναι ντυμένοι με πολιτικά και είναι δύσκολο να τους ξεχωρίσεις. Αυτοί προκαλούν καταστροφές στα δημόσια κτίρια, αλλά η κρατική τηλεόραση κατηγορεί τους οπαδούς του Μουσαβί.

Αμφισβητείται ανοιχτά η νομιμότητα του πολιτικού κατεστημένου
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νατάσα Μπαστέα

ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ να συμβεί τις επόμενες εβδομάδες στο Ιράν, την πέμπτη μεγαλύτερη πετρελαιο-εξαγωγό χώρα του κόσμου, της οποίας το πυρηνικό πρόγραμμα έχει ανησυχήσει τη Δύση; Τα σενάρια είναι πολλά.

1.Θα υπακούσουν οι Ιρανοί στην εντολή του Χαμενεΐ να σταματήσουν τις διαδηλώσεις;
Βάσει όσων έγιναν το Σάββατο το βράδυ, μόλις μία ημέρα μετά την ομιλία του Χαμενεΐ, οι διαδηλώσεις θα συνεχισθούν εκτός εάν επιβληθεί κατάσταση εκτάκτου ανάγκης ή στρατιωτικός νόμος. Όπως λέει η Άνους Ετεσαμί, του Πανεπιστημίου του Ντάρχαμ, «οι διαδηλώσεις δεν θα τελειώσουν αλλά θα εξελιχθούν. Όλα εξαρτώνται από το εάν ο Μουσαβί θα τεθεί επικεφαλής, ο οποίος θα εξασφαλίσει ότι θα είναι ειρηνικές. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος το κίνημα να διασπαστεί και κάποια στοιχεία του να στραφούν στη βία. Εάν ο Μουσαβί συλληφθεί, θα αλλάξει το επίπεδο της αντιπαράθεσης και άλλες προσωπικότητες του Ιράν θα κληθούν να μεσολαβήσουν».

2.Η κυβέρνηση έχει απολέσει τη νομιμότητά της και εάν ναι, μπορεί να την ξανακερδίσει;
Οι διαδηλώσεις, που αμφισβητούν ανοιχτά τον Χαμενεΐ, έχουν υπονομεύσει τη νομιμότητα του πολιτικού κατεστημένου- κάτι χωρίς προηγούμενο. Ο μόνος πιθανός τρόπος για τον ηγέτη να βγει από την κρίση είναι να ακολουθήσει το παράδειγμα του Αγιατολάχ Χομεϊνί και να πιει το «δηλητήριο», δηλαδή να διατάξει επανάληψη των εκλογών. Ο Χαμενεΐ είναι στριμωγμένος, παρατηρεί ο Ιρανός σχολιαστής Μπάκερ Μόιν.

«Υποστήριξε ανοιχτά μια ομάδα αντί να παραμείνει υπεράνω, όπως συνηθιζόταν».

3.Μπορεί η κυβέρνηση να αντέξει τις επιπτώσεις μιας βίαιης καταστολής;

Εάν η βίαιη καταστολή είναι ο μόνος τρόπος για να προστατευθεί το σύστημα, τότε αυτό θα γίνει. Βέβαια αυτές οι διαδηλώσεις είναι κάτι πρωτόγνωρο για τη χώρα και καμία πλευρά δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση. Μια ηρεμία που θα επιτευχθεί βίαια θα έχει τεράστιο αντίκτυπο.

4.Θα αναγκαστεί ο Μπαράκ Ομπάμα να εγκαταλείψει την πολιτική προσέγγισης με το Ιράν;

Το Ιράν τώρα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται έναν ξένο εχθρό. Από την αρχή των διαδηλώσεων τα κρατικά ΜΜΕ αναφέρονται στην «ανάμειξη» των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Θα είναι πολύ δύσκολο για τον Ομπάμα να προσεγγίσει μια χώρα που ακολουθεί αυτή την πολιτική.

[ ΓΝΩΜΗ ] Φοβούνται μια «βελούδινη επανάσταση»
ΤΗΕ ΙΝDΕΡΕΝDΕΝΤ , Του Robert Fisk

Τώρα που ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, τάχθηκε στο πλευρό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, η ίδια η ύπαρξη του ισλαμικού καθεστώτος τίθεται ανοιχτά υπό αμφισβήτηση σε ένα κράτος ακόμα πιο διχασμένο μεταξύ των μεταρρυθμιστών και όσων επιθυμούν να διατηρηθεί η ακεραιότητα της επανάστασης του 1979. Εάν ο Χαμενεΐ είχε ακολουθήσει τη μέση οδό, κάνοντας μικρές υποχωρήσεις έναντι των εκατομμυρίων των Ιρανών που αντιτίθενται στον Αχμαντινετζάντ, ίσως είχε παραμείνει μια ουδέτερη πατρική φιγούρα. Ο Μουσαβί και οι υποστηρικτές του είχαν επίμονα αρνηθεί να επικρίνουν τον Χαμενεΐ στη διάρκεια των πρώτων διαδηλώσεων. Όμως ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν επέλεξε να παρουσιάσει τους πολιτικούς αντιπάλους του Αχμαντινετζάντ ως πιθανούς μισθοφόρους, κατασκόπους και πράκτορες των ξένων δυνάμεων. Η πολιτική συμμαχία του με αυτόν τον πολύ περίεργο πρόεδρο μπορεί να προήλθε όχι μόνο από φόβο αλλά και από θυμό.

Στη διάρκεια της ομιλίας του την Παρασκευή αναφέρθηκε στους κινδύνους μιας «βελούδινης» επανάστασης, δείχνοντας ξεκάθαρα ότι το καθεστώς φοβάται μια δημοκρατική ανατροπή τύπου Ανατολικής Ευρώπης. Η λαϊκή δύναμη αποτελεί ένα καταστροφικό όπλο στα χέρια μιας σοβαρής και άοπλης αντιπολίτευσης. Λίγο μετά την εκλογική «επιτυχία» του Αχμαντινετζάντ, οι υποστηρικτές του μοίραζαν φυλλάδια που στηλίτευαν τις «βελούδινες» επαναστάσεις ενώ περιείχαν και μια έρευναπου υποτίθεται είχαν διενεργήσει οι σύμβουλοι του Χαμενεΐ- η οποία έδειχνε πως η αντιπολίτευση είχε οργανώσει σχέδιο αμφισβήτησης των αποτελεσμάτων υποκινούμενη από τα ξένα ΜΜΕ.

Όλα αυτά δείχνουν την ανησυχία που υπάρχει στους κύκλους της ηγεσίας για το πόσο δημοφιλής έχει γίνει η μετεκλογική εκστρατεία του Μουσαβί. Ακόμα και η διακοπή αποστολής γραπτών μηνυμάτων και της κινητής τηλεφωνίας δεν εμπόδισαν τη διοργάνωση διαδηλώσεων με μεγάλη ακρίβεια όσον αφορά την ώρα και τον τόπο συγκέντρωσης. Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι ένα καθεστώς που φοβάται πολύ περισσότερο απ΄ ό,τι άφησε να διαφανεί ο Χαμενεΐ, όταν απείλησε την αντιπολίτευση. Έχοντας αρνηθεί κάθε σοβαρό πολιτικό διάλογο με τον Μουσαβί, το ιρανικό καθεστώς με επικεφαλής έναν θρησκευτικό ηγέτη που φοβάται και έναν πρόεδρο που μιλά σαν παιδί, προσπαθεί να ελέγξει τους δρόμους του Ιράν. Θα χρειαστεί ένα θαύμα- στο οποίο πιστεύουν και ο Χαμενεΐ και ο Αχμαντινετζάντ- προκειμένου να αποφευχθεί η αιματοχυσία.