Oι ευρωπαϊκές εκλογές έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά και τη δική τους λογική. Στην Ελλάδα, η σχεδόν απόλυτη κυριαρχία των θεμάτων εσωτερικής πολιτικής και ενός στυλ άτυπης εθνικής- βουλευτικής αναμέτρησης δεν απέτρεψαν ούτε τη μεγάλη αποχή ούτε τη μεγάλη κινητικότητα των εκλογέων. Τα σχόλια που ακολουθούν αφορούν, για λόγους χώρου, μόνο τα δύο μεγάλα κόμματα, το ΠΑΣΟΚ και τη Ν.Δ.

Η εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ είναι μεγάλη, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό του δεν είναι υψηλό. Η νίκη δίνει ένα σημαντικό ψυχολογικό πλεονέκτημα και πολιτικό προβάδισμα στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης εν όψει των εθνικών εκλογών (όποτε και αν γίνουν). Η θέση του πρώτου κόμματος είναι κρίσιμη διότι, με δεδομένο τον εκλογικό νόμο, ενεργοποιεί ολόκληρη τη θεσμική λογική προς την κατεύθυνση της περαιτέρω ενίσχυσης του ΠΑΣΟΚ («κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ ή χάος» θα είναι το δίλημμα των επόμενων βουλευτικών εκλογών, εάν βεβαίως το ΠΑΣΟΚ διατηρήσει μέχρι τότε το σημερινό πλεονέκτημά του). Επιπλέον, η επικέντρωση της εκλογικής στρατηγικής στο πρόσωπο του Γ. Παπανδρέου (επιλογή μικρού ρίσκου, με δεδομένη την αναμενόμενη αποδοκιμασία της κυβέρνησης) έχει μετατρέψει τον ηγέτη του ΠΑΣΟΚ σε αναμφισβήτητο νικητή των εκλογών.

Αποτελεί η νίκη αυτή πρόκριμα για τις εθνικές εκλογές; Νομίζουμε πως όχι. Η φύση των ευρωεκλογών, ιδιαίτερα στο σημερινό περιβάλλον αυξημένης εκλογικής κινητικότητας και a la carte ψήφου, δεν επιτρέπει κατά κανένα τρόπο την εξαγωγή συμπερασμάτων για το μέλλον. Μια ματιά στα αρχεία των ευρωεκλογικών αποτελεσμάτων, σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, θα αρκούσε να πείσει και τους πιο δύσπιστους. Η ιστορία των ευρωεκλογών προσφέρει δεκάδες παραδείγματα κομμάτων που κέρδισαν τον αντίπαλό τους με διαφορά πολύ μεγαλύτερη εκείνης των 4,4 μονάδων, αλλά υπέστησαν οδυνηρή εκλογική ήττα ένα ή δύο χρόνια αργότερα. Η νίκη του ΠΑΣΟΚ συνιστά «πλεονέκτημα», όχι όμως «πρόκριμα».

Αντιθέτως, εκείνο που αποτελεί θετικό οιωνό για το κόμμα του Γ. Παπανδρέου είναι η συστηματικά κακή εικόνα της Ν.Δ. και το γεγονός ότι ποτέ- μετά το 1974- το εκλογικό σώμα δεν έχει δώσει τρίτη συνεχή εντολή στον ίδιο πολιτικό αρχηγό (οι τρεις νίκες του ΠΑΣΟΚ τα έτη 1993, 1996 και 2000 έλαβαν χώρα με άλλους αρχηγούς). Βαθύτεροι λόγοι, που μόνον η διαίσθηση μπορεί ίσως να ανιχνεύσει και που πιθανώς συνδέονται με τη μακρά ιστορία αναποτελεσματικότητας και διαφθοράς του ελληνικού κρατικού μηχανισμού, φαίνεται να οδηγούν, σχεδόν μαθηματικά, στην πολιτική και προγραμματική εξάντληση του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος.

Η Ν.Δ. θα κληθεί συνεπώς να υπερβεί τον εαυτό της, εάν επιθυμεί να κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Η δυναμική προσωπική εκστρατεία του Κ. Καραμανλή προσέκρουσε σε ανυπέρβλητα «έκτακτα» εμπόδια (βλ. Siemens), τα οποία διευκόλυναν και στήριξαν την ατζέντα του ΠΑΣΟΚ. Βέβαια ο Πρωθυπουργός, παρά την ήττα, ενισχύθηκε εσωκομματικά. Απέδειξε ότι είναι το μόνο σταθερό μετερίζι μιας φθίνουσας πολιτικής παράταξης. Ο Κ. Καραμανλής διαθέτει, και αυτός, ένα μικρό πλεονέκτημα: την αντιστοίχως κακή εικόνα του ΠΑΣΟΚ και μια συμπληρωματική εκλογική δεξαμενή, αυτήν του ισχυροποιημένου ΛΑΟΣ. Η Ν.Δ. απώλεσε περίπου 8% του εκλογικού της σώματος προς τον ΛΑΟΣ (πάνω από τρεις μονάδες, σύμφωνα με τα συγκλίνοντα ευρήματα της Κάπα Research και των Οpinion- GΡΟ). Ο ΛΑΟΣ, ο οποίος κινήθηκε προεκλογικά- και με μεγάλη επιτυχίασε μια επικίνδυνη για τον ίδιο ζώνη, ανάμεσα σε επιλογές κοντινές στην άκρα Δεξιά και σε επιλογές πραγματιστικές και μετριοπαθείς, κοντά στον κοινού νου, θα έχει δυσκολία να επαναλάβει το καλό του ποσοστό υπό συνθήκες εκλογικής πόλωσης. Μόνο που η εκλογική πόλωση δεν είναι αυτονόητη. Εκλογική πόλωση υπάρχει όταν έχει διαμορφωθεί η πεποίθηση στο εκλογικό σώμα ότι και οι δύο πρωταγωνιστές διεκδικούν με εύλογες πιθανότητες επιτυχίας την πρώτη θέση. Συνεπώς, χωρίς πολιτική και εκλογική ανάκαμψη της Ν.Δ., η θεσμική μηχανική που τιμωρεί το δεύτερο κόμμα θα στραφεί εναντίον της. Σε κάθε περίπτωση, η συμπληρωματική δεξαμενή του ΛΑΟΣ δεν είναι αρκετή για τη νίκη της Ν.Δ., εάν οι μετακινήσεις μεταξύ εκλογέων του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. παραμείνουν ως έχουν σήμερα, δηλαδή εξαιρετικά ευνοϊκές για το ΠΑΣΟΚ.

Στις ευρωεκλογές το ΠΑΣΟΚ απέκτησε ένα σημαντικό πλεονέκτημα για τις επόμενες «μάχες». Είναι βέβαιο πως δεν θα ενισχύσει το πλεονέκτημα αυτό εάν περιορίσει τον λόγο του στη σκανδαλολογία, στα παλαιά αντιπολιτευτικά κλισέ, στην κουραστικά επαναλαμβανόμενη επίκληση πρόωρων εκλογών ή στη θεσμική ταχυδακτυλουργία (θα καταψηφίσω τον σημερινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας ώστε να γίνουν πρόωρες εκλογές και κατόπιν θα τον επανεκλέξω!). Το ΠΑΣΟΚ καλείται να πει κάτι καινούργιο και κάτι περισσότερο στη χώρα, ώστε να μετατρέψει το σημερινό πλεονέκτημά του σε πλειοψηφικό ρεύμα. Η Ν.Δ. πρέπει να εκπλήξει πολιτικά το εκλογικό σώμα, να προτείνει νέα πρόσωπα και να υλοποιήσει νέες πολιτικές, εάν θέλει να ελπίζει σε ανατροπή των δυσμενών προγνωστικών.

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, εντεταλμένος διδασκαλίας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βρυξελλών

ΔΕΝ ΦΘΑΝΕΙ

Σε κάθε περίπτωση η συμπληρωματική δεξαμενή του ΛΑΟΣ δεν είναι αρκετή για τη νίκη της Ν.Δ.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από