«Δεν είμαι ένα πινέλο δεμένο στην ουρά του γαϊδάρου»

Σεμνός, υπερήφανος, αυστηρός παίκτης, Μανιάτης. Ο Ηλίας Δεκουλάκος δεν απέφευγε της συγκρούσεις. Ακολούθησε μοναχική πορεία και άφησε εικόνες σκληρές και εύγλωττες. Το αετίσιο μάτι του συνέλαβε νωρίς την αναξιοπιστία που μπορεί να κρύβει η οπτική πληροφορία μιας εικόνας, τη σύγκρουση μεταξύ φύσης και τεχνολογίας, τους κινδύνους από τη μετάλλαξη της φύσης, του ανθρώπου αλλά και της τέχνης από τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα από τη θανάσιμη ευμάρεια του καταναλωτισμού. Έθεσε εγκαίρως με το έργο του το επίκαιρο σήμερα ερώτημα: «Ποιος κινδυνεύει να αλλοτριωθεί από ποιον;».

Σ΄ αυτόν τον ασυμβίβαστο μέχρι το τέλος καλλιτέχνη είναι αφιερωμένη η μονογραφία που κυκλοφορεί το Σάββατο από «ΤΑ ΝΕΑ» στο πλαίσιο της σειράς «Σύγχρονοι Έλληνες Δημιουργοί».

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1929. Έχασε τον πατέρα του μικρός και μεγάλωσε στις γραμμές της ΕΠΟΝ «με μια χειροβομβίδα στο βρακί», όπως έλεγε.

Οι δύο από τις μόλις πέντε ατομικές εκθέσεις που έκανε προκάλεσαν την παρέμβαση της λογοκρισίας και πάταγο. Η μάχη που έδωσε με το παράδειγμα της ζωής και της τέχνης του ήταν αφ΄ ενός να ελευθερώσει την αίσθηση, το πάθος, την παρόρμηση να ζωγραφίζει- ώστε το έργο να είναι γνήσιο- αφού κατά τον ίδιο «οι ισμοί στην τέχνη είναι πολλές φορές τα περιττώματα των ζωντανών κινημάτων».

Ζωγράφος μοναχικός, αριστερός, αμφισβητίας, αυστηρός έλεγε: «Δεν είμαι ένα πινέλο δεμένο στην ουρά του γαϊδάρου», έλεγε.

Στόχος του ήταν να υπαγάγει το έργο σε μια κεντρική ιδέα, καθαρή, ελεγχόμενη, και τον απασχολούσε εξίσου η ποιότητα της διαδικασίας και του αποτελέσματος. Τα μέσα που χρησιμοποίησε δεν είχαν όρια. Με το πάθος του πινέλου και της παχιάς πάστας ενός εξπρεσιονιστή, με την ψυχρότητα και φωτορεαλιστική πιστότητα του αερογράφου και των βιομηχανικών χρωμάτων, με την αντιπαράθεση υλών, με εγκαταστάσεις αντικειμένων και σωμάτων, φωτογραφίες, ταινίες. Στο «μνημείο της ηρωικής αχλάδας που έχει πίσω την ουρά», η αχλάδα, ένα εύληπτο σύμβολο του σούπερ προϊόντος, προσωποποιείται και χλευάζεται ως ένα ακόμα προϊόν των αλλοτριωτικών δυνάμεων από τις οποίες τίποτα δεν ξεφεύγει.

Ο Δεκουλάκος δίδαξε ως καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.

Ήταν ο μόνος ο οποίος παραιτήθηκε διαμαρτυρόμενος για τις αλλαγές που δεν έρχονταν.

Το κύκνειο άσμα του είναι μια σειρά μεγάλων πινάκων ζωγραφικής αφιερωμένων στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Μάνη, που λειτουργεί διπλά. Ως καταγγελία για την αλλοτρίωση όχι μόνο της φύσης και του ανθρώπινου περιβάλλοντος αλλά και των δεσμών μας με την παράδοση και τις ρίζες, και ως μια συνηγορία υπέρ της υποκειμενικότητας.

ΙΝFΟ

Ο τόμος «Ηλίας Δεκουλάκος» της σειράς «Σύγχρονοι Έλληνες Εικαστικοί» από αύριο Σάββατο στα περίπτερα στην τιμή των 7,80 ευρώ.