Το σύνδρομο της μείωσης των μισθών

ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗτής Κράισλερ, αυτό είναι το τίμημα της κρατικής βοήθειας για να σωθεί η εταιρεία. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως η συμφωνία για μειώσεις μισθών εδώ στους «Τάιμς», είναι το αποτέλεσμα συμφωνίας μεταξύ των εργατικών συνδικάτων και των εργοδοτών. Η σκληρή πραγματικότητα, όμως, είναι μία: Οι εργαζόμενοι δεν τολμούν να διαμαρτυρηθούν όταν μειώνονται οι μισθοί τους, επειδή φοβούνται ότι δεν θα βρουν αλλού δουλειά.

Σε κάθε περίπτωση, η μείωση αποδοχών είναι σύμπτωμα ασθενούς οικονομίας.

Και αποτελεί εξέλιξη που μπορεί να κάνει την οικονομία να ασθενήσει ακόμη περισσότερο. Γιατί, όμως, η μείωση μισθών αποτελεί κακή εξέλιξη; Στο κάτω κάτω, πολλοί εργαζόμενοι αποδέχονται τις περικοπές αυτές για να σωθούν θέσεις εργασίας. Πού είναι το κακό με αυτό;

Η απάντηση βρίσκεται σε ένα από τα παράδοξα που πλήττουν την οικονομία σήμερα. Υποφέρουμε από το παράδοξο της λιτότητας: Η αποταμίευση είναι αρετή, αλλά όταν προσπαθούν όλοι ταυτόχρονα να αυξήσουν τις αποταμιεύσεις τους, το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ύφεση στην οικονομία. Υποφέρουμε ακόμη από το παράδοξο της μείωσης των χρεών: Είναι καλό να μειώνουμε τα χρέη και να ισοσκελίζουμε προϋπολογισμούς, αλλά όταν όλοι προσπαθούν ταυτόχρονα να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία και να μειώσουν το χρέος, το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται οικονομική κρίση.

Το παράδοξο των μισθών
Σύντομα μπορεί να αντιμετωπίσουμε και το παράδοξο των μισθών: Οι εργαζόμενοι δέχονται να σώσουν τις δουλειές τους αποδεχόμενοι χαμηλότερους μισθούς, αλλά όταν οι εργοδότες σε όλη τη χώρα μειώνουν ταυτόχρονα τους μισθούς, το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται υψηλότερη ανεργία.

Αν όλες οι εταιρείες μειώσουν τους μισθούς, καμία δεν κερδίζει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Παράλληλα, η μείωση στις αποδοχές δημιουργεί άλλα προβλήματα. Συγκεκριμένα, η μείωση των εισοδημάτων δημιουργεί πρόβλημα υπερβολικού χρέους: Οι δόσεις του στεγαστικού δανείου που πρέπει να πληρώσει κάθε εργαζόμενος, για παράδειγμα, δεν μειώνονται μαζί με τις αποδοχές. Και το αυξανόμενο βάρος των χρεών μειώνει ακόμη περισσότερο τις καταναλωτικές δαπάνες κρατώντας καθηλωμένη την οικονομία.

Τα πράγματα μπορεί να γίνουν πολύ χειρότερα, αν δημιουργηθεί προσδοκία σε επιχειρήσεις και καταναλωτές ότι οι μισθοί θα πέσουν ακόμη περισσότερο στο μέλλον- όπως μάς δείχνει το παράδειγμα της Ιαπωνίας. Εκεί οι μισθοί υποχωρούσαν 1% τον χρόνο, από το 1997 έως το 2003, με αποτέλεσμα ο μισθολογικός αποπληθωρισμός να οδηγήσει σε οικονομική στασιμότητα.

Ανάγκη για πραγματική ανάκαμψη
Τι μπορούμε να συμπεράνουμε, λοιπόν, από τη μείωση μισθών στην Αμερική; Κυρίως ότι το να σταθεροποιήσουμε την οικονομία, δεν αρκεί. Χρειαζόμαστε πραγματική ανάκαμψη. Μπορεί στοιχεία να δείχνουν ότι η ύφεση θα τελειώσει μέσα στο έτος, όμως η ανεργία εξακολουθεί να καλπάζει. Όλα τα σημάδια δείχνουν ότι η αγορά εργασίας θα αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα για πολλούς ακόμη μήνες αν όχι έτη- γεγονός που αποτελεί συνταγή για να συνεχιστούν οι μισθολογικές περικοπές, οι οποίες με τη σειρά τους διατηρούν την οικονομία ασθενή.

Για να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος, χρειάζεται να γίνουν κι άλλα: περισσότερα κίνητρα στην οικονομία, πιο αποφασιστική δράση από τις τράπεζες, περισσότερες θέσεις εργασίας. Ο πρόεδρος Ομπάμα φαίνεται ότι οδηγεί την οικονομία μακριά από την άβυσσο. Όμως ο κίνδυνος να ζήσει η Αμερική την κατάσταση που έζησε η Ιαπωνία, φαίνεται ότι αυξάνεται, και κινδυνεύουμε να ζήσουμε χρόνια αποπληθωρισμού και στασιμότητας.