[ Δρόμοι ]

Ύποπτοι…
… και τουλάχιστον συνένοχοι της πολιτικής και των συμφερόντων. Μια κοινή γνώμη που στέκεται απέναντί τους ολοένα και πιο δύσπιστη έχει στερήσει από τους δημοσιογράφους την αξιοπιστία τους. Έχει άδικο; Ναι, απαντούν με μια φωνή οι περισσότεροι από αυτούς.

Κάποιες φωνές…
… από το παρελθόν, όμως, είχαν ήδη δώσει προκαταβολικά δίκιο στην κοινή γνώμη. Όπως ο συγγραφέας Ζιλιάν Μπεντά, που σε ένα περίφημο φυλλάδιό του έγραφε το 1927 πως «οι άνθρωποι που το λειτούργημά τους είναι να υπερασπίζονται τις αιώνιες και ανιδιοτελείς αξίες, όπως τη δικαιοσύνη και το δίκιο, έχουν προδώσει αυτό το λειτούργημα προς όφελος ιδιοτελών συμφερόντων». Πέντε χρόνια αργότερα, ο συγγραφέας Πολ Νιζάν στηλίτευε την ευκολία με την οποία αυτοί οι άνθρωποι αφήνονται να πλανηθούν από τη γοητεία του κατεστημένου. Στα χρόνια μας, ο δημοσιογράφος και πολιτειολόγος Σερζ Χαλιμί σηκώνει τη δική του σημαία ενάντια σε αυτούς τους θεομπαίχτες, που «με μια μακιγιέζ κι ένα μικρόφωνο υπηρετούν τα συμφέροντα των αφεντικών του κόσμου». Όσο για τον φιλόσοφο Πιερ Μπουρντιέ, με ακόμη πιο κοφτερή γλώσσα, στο μικρό του δοκίμιο «Η κυριαρχία της δημοσιογραφίας» θα καταγγείλει τις δημαγωγικές και εμπορευματικές εκτροπές του επαγγέλματος και τις συνέπειές τους στη λογοτεχνία, την πολιτική, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες. Τι είναι εκείνο που ενώνει όλες αυτές τις οργισμένες κραυγές, τις θλιβερές διαπιστώσεις; Ίσως η βεβαιότητα μιας προδοσίας, μιας εγκατάλειψης των βασικών αρχών, που υποχρεώνει πολλούς διανοητές να κάνουν σήμερα αυτό που δεν είναι σε θέση να κάνουν οι κοινοί θνητοί που πέφτουν θύματα της κακής δημοσιογραφίας: να ανακαλέσουν τους ενόχους στην τάξη.

Το ίδιο…
…ακριβώς κάνει και ένας αναγνώστης, με επιστολή του προς την εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», καταγγέλλοντας τη διαπλοκή: «Γιατί η δημοσιογραφία απέτυχε; Φτάνει να ρίξει κανείς μια ματιά στα περίτεχνα προγράμματα της τραπεζικής βιομηχανίας για την καλλιέργεια σχέσεων με τα μέσα ενημέρωσης, για να καταλάβει γιατί οι δημοσιογράφοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τεράστιες συγκρούσεις συμφερόντων. Οι τραπεζίτες προσεγγίζουν τους δημοσιογράφους με τον ίδιο τρόπο που προσεγγίζουν τους πελάτες τους: με δημόσιες σχέσεις, συναντήσεις, μάρκετινγκ. Οι δημοσιογράφοι χρειάζονται προσβάσεις και πληροφορίες. Προσκαλούνται σε συσκέψεις, συνέδρια, δείπνα. Ποιος δημοσιογράφος θα αντιστεκόταν σε έναν μηχανισμό που του φέρεται τόσο καλά;». Κάπως έτσι οι ασθενείς συνειδήσεις αφήνονται να πλανηθούν από αμφίβολα θέλγητρα, μετατρέποντας το μικρόφωνο ή τη γραφίδα τους σε ένα πλυντήριο για βρώμικους επιχειρηματίες και πολιτικούς.

Κι όσοι…
… από τους δημοσιογράφους αντιστέκονται; Δεν είναι υποχρεωτικό να γίνουν Ροβεσπιέροι και να κρατούν στο ένα τους χέρι τη γραφίδα και στο άλλο την γκιλοτίνα. Φτάνει να ξέρουν πως η δημοσιογραφία είναι ένα κατ΄ εξοχήν σισύφειο έργο. Μπορεί να μην ξέρουν ποια ακριβώς είναι αλήθεια, όπως άλλωστε δεν ήξερε ούτε εκείνος ο δημοσιογράφος και συγγραφέας του «Σισύφου». Όμως ξέρουν ποιο είναι το ψέμα. Φτάνει να μπορούν να λένε σαν τον Αλμπέρ Καμύ: «Δεν είπαμε ψέματα».