«Ας στείλουμε τη φαντασία μας στην Κόλαση και τον Παράδεισο»

«Πώς να παρουσιάσεις τον Θεό ή το απόλυτο κακό;» αναρωτιέται ο Ρομέο Καστελούτσι, που φέρνει μια εικονοκλαστική «Θεία Κωμωδία» (του Δάντη)
στο Φεστιβάλ Αθηνών
Η «Θεία Κωμωδία» του Δάντη στη θεαματική εκδοχή του Ρομέο Καστελούτσι, που εξασφάλισε για το καλοκαίρι ο Γιώργος Λούκος, είναι η μεγαλύτερη φετινή προσφορά του Φεστιβάλ στο ελληνικό κοινό. Πρόκειται για θηριώδη παραγωγή, πιστωμένη με γενικό ενθουσιασμό από το Φεστιβάλ της Αβινιόν, όπου παίχτηκε πέρυσι και αναμένεται να δημιουργήσει πλούσιο πεδίο συζη τήσεων.
Η τριλογία«Κόλαση»- «Καθαρτήριο» – «Παράδεισος» δεν είναι στημένη πάνω στους συμβατικούς θεατρικούς κώδικες, αφού δεν θα ακούσουμε τον ποιητικό λόγο (14.235 ενδεκασύλλαβοι ομοιοκατάληκτοι στίχοι) ούτε θα δούμε μια αναπαράσταση της αλληγορικής περιήγησης του ποιητή στους εννέα κύκλους της Κόλασης, στις εφτά ανοδικές στεφάνες του Καθαρτηρίου, στις εννέα σφαίρες του Παράδεισου και το ουράνιο ρόδο. Οι ριζοσπαστικές, οραματικές προτάσεις του Καστελούτσι προσεγγίζουν την τριλογία του Δάντη εικαστικά, οντολογικά.

«Δεν έχουμε ένα έργο μελέτης, αλλά ένα έργο φαντασίας, πάνω στις λέξεις Κόλαση, Καθαρτήριο, Παράδεισος», λέει ο εικονοκλάστης δημιουργός, αρχιτέκτονας, ζωγράφος, σκηνογράφος, σκηνοθέτης, περφόρμερ, εμβληματική μορφή του σύγχρονου ευρωπαϊκού θεάτρου Ρομέο Καστελούτσι. «Η απόδοση της απόλυτης ποίησης είναι υποδεέστερη της ανάγνωσής της. Η “Θεία Κωμωδία” δεν είναι ένα υλικό θεατρικό. Σε καταβροχθίζει. Η σύλληψη είναι να φανταστείς κάτι που δεν μπορείς να το δεις. Πώς θα παρουσιάσεις π.χ. τον Θεό, ή το απόλυτο κακό; Μετασχηματίζεται σε κινήσεις, εικόνες, ήχους, σε σχέση με τον αιώνιο χρόνο, πάνω ψυχολογική και θεολογική δομή».

Διατηρώντας τη δομή της τριλογίας, η περιήγηση στις τρεις περιοχές του υπερπέραν δημιουργεί τρεις διαφορετικού ύφους και φόρμας παραστάσεις. Στην Κόλαση, σχεδόν αυτοβιογραφικά, ο ίδιος ο Καστελούτσι παλεύοντας επί σκηνής με εφτά σκυλιά που τον κατασπαράσσουν, ξεκινάει ένα ταξίδι με προορισμό το άγνωστο καθώς βυθίζεται σε ένα σύμπαν γεμάτο ερωτήματα σε αινιγματικό χώρο, όπου το πλήθος παρακολουθεί και παρακολουθείται κι ό λόγος είναι ένα ακαθόριστο σύνολο από φωνήεντα- κραυγές.

«Η “Κόλαση”είναι το πιο ανθρώπινο (!) από τα τρία βιβλία. Όταν το διαβάζεις, αυτό που έρχεται πρώτα στον νου είναι η νοσταλγία της ζωής. Ένα πανόραμα του ανθρώπινου τόπου όπου υπάρχει πείνα για ζωή» λέει ο Ρομέο Καστελούτσι. «Η μουσική, κυρίαρχη, είναι πολύ μελαγχολική. Ένα πορτρέτο θανάτου. Δούλεψα με ήχους ανθρώπινου σώματος, που ηχογράφησα στη διαδικασία μιας νεκροψίας. Τίποτα το φρικαλέο. Παίζουν 80 άτομα, από τα οποία οι 30 είναι ηθοποιοί και οι 50 θα είναι ντόπιοι- γονείς και παιδιά». Εφτά σκυλιά, ένα άλογο, ένας ακροβάτης που σκαρφαλώνει σε στύλο, που απαιτεί η παράσταση, αποθαρρύνουν την έγκριση για το Ηρώδειο.

«Το “Καθαρτήριο”, όπου οι καταδικασμένοι περπατούσαν στο βουνό και ήταν αναγκασμένοι να κοιτούν τα γλυπτά που είχαν μια κίνηση σα να τους έκαναν μάθημα πώς να κινηθούν- σα νά ΄χε φανταστεί ο Δάντης τον κινηματογράφο τον Μεσαίωνα- έχει συλληφθεί σε σχέση με μια κινηματογραφική τεχνική, ενώ ακούγονται λόγια σαν ψίθυροι. Εδώ η δράση τοποθετείται στο πολυτελές σπίτι μιας αστικής οικογένειας, αλλά δεν θα ήθελα να αποκαλύψω το γιατί πριν δείτε την παράσταση. «Ο “Παράδεισος”έχει μια σκληρότητα απόκοσμου» καταλήγει ο Καστελούτσι. «Ήχοι νερού, φως λευκό. Μια εγκατάσταση εκτυφλωτική, στην οποία ο θεατής έχει πρόσβαση μόνο για λίγα λεπτά».

ΙΝFΟ

Ο χώρος και οι ημερομηνίες για την «Κόλαση» δεν έχουν καθοριστεί ακόμα.
Το «Καθαρτήριο» θα παιχτεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 8 και 9 Ιουνίου. Η εγκατάσταση «Παράδεισος» στο Γκαράζ της «Πειραιώς 260», 2 έως 6 Ιουνίου.

Με μια ματιά

Γεννήθηκε σ΄ ένα μικρό χωριό κοντά στην Τσεζένα, το 1961 Φοιτητής της Σχολής Καλών Τεχνών της Μπολόνια, ιδρύει το 1981 την ομάδα Societas Raffaello Sarzio, με την οποία καθιδρύει το νεοεξπρεσιονιστικό του θέατρο.

Από το 1992 αρχίζει η πορεία των μεγάλων έργων λόγου κόντρα στον λόγο, με έμφαση στο οπτικό και ηχητικό μέρος: « Άμλετ», «Ορέστεια», «Γένεσις», «Το ταξίδι στην άκρη της νύχτας».

Συλλαμβάνει τη σκηνική παρουσίαση της «Θείας Κωμωδίας» έπειτα από ενάμιση χρόνο προσωπικής μελέτης και εργασίας, την οποία ανέβασε με ηθοποιούς σε ενάμιση μήνα.

Έχει έξι παιδιά, τα οποία μαθαίνουν λατινικά και αρχαία ελληνικά.