[ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ] Ο Βρούτος της ευκολίας

ΟΠΟΙΑ ΣΕΛΙΔΑκι αν γυρίσεις τους τελευταίους μήνες, βρίσκεις τον ημιθανή καπιταλισμό στο «χειρουργείο». Όλοι αναζητούν τις εγγενείς αδυναμίες του συστήματος, τις ασθένειες που- παρ΄ ότι «εγγενείς» – έμεναν αφανείς ακόμη και για τους ειδήμονες.

Όποια σελίδα κι αν γυρίσεις, βρίσκεις τα πορτρέτα μιας δράκας αδίστακτων μανατζαραίων που υποτίθεται ότι προκάλεσαν την κατάρρευση.

Αυτοί, οι λίγοι αλλά πανούργοι θύτες, επεδίωκαν το εύκολο κέρδος. Οι πολλοί- τα αδαή κι εξαπατημένα θύματα- άραγε τι διαφορετικό ζητούσαν;

Σε ελάχιστες από τις χιλιάδες σελίδες που γράφτηκαν για την κρίση βρίσκει κανείς το ερώτημα που πάει πέρα από τη μακροοικονομική άλγεβρα: Το σύστημα, λένε, δεν είναι ένας αυτόματος κι απρόσωπος μηχανισμός. Οι αδυναμίες του αντανακλούν τις αδυναμίες των υποκειμένων του. Αντανακλούν την «τοξική» κουλτούρα του εύκολου κέρδους, που διαβρέχει όλα τα στρώματα και τις κοινωνικές τάξεις. Γι΄ αυτό και στο πεδίο των αξιών, η διαφορά του τραπεζίτη από το παραδόπιστο θύμα του είναι απλώς διαφορά κλίμακας. Αυτή η κουλτούρα της ευκολίας έχει φτάσει να είναι και κυριολεκτικά τοξική. Στη Μέκκα του καπιταλισμού, στην πυριτιδαποθήκη της κρίσης, περίπου ένας στους τέσσερις φοιτητές κάνει χρήση νευροδιεγερτικών φαρμάκων για να βελτιώσει τις ακαδημαϊκές του επιδόσεις. Τα χάπια αυτά πωλούνται σαν καραμέλες στα αμερικανικά πανεπιστήμια. Οι αμφεταμίνες που περιέχουν χαρίζουν άνετα πτυχία κι επιτυχία.

Το παράδειγμα μοιάζει εκ πρώτης όψεως άσχετο. Όμως σ΄ αυτό βρίσκει κανείς ένα μέτρο για τον ανθρωπολογικό τύπο που παρήγαγε και αναπαράγει το «σύστημα». Δεν ζητάει απλώς από τους νέους και υγιείς να γίνουν «υγιέστεροι» και δυνατότεροι. Τους υπόσχεται κιόλας ότι μπορούν να το πετύχουν δίχως κόπο. Το σύστημα που εγγυάται ευκολίες πληρωμής για το τζιπ των ονείρων σου, είναι το ίδιο που με μια ένεση σου χαρίζει πρόσωπo χωρίς ηλικία, με λίγα δολάρια καταστρώνει τον χάρτη του γενετικού σου κώδικα και μ΄ ένα χάπι σου εξασφαλίζει καλούς βαθμούς στο πανεπιστήμιο.

Όσοι πιστεύουν ότι η παρούσα κρίση υπήρξε προϊόν της αποσάθρωσης μόνο των συναλλακτικών ηθών, θυμίζουν τον σαιξπηρικό Βρούτο που αναζητούσε στ΄ άστρα τη ρίζα της κακής του μοίρας. Ψάχνουν τα αίτια της κρίσης στα dealing rooms των δευτερογενών αγορών, ενώ κάτω από τη μύτη τους εξαπλώνεται ο έρπης του πολιτισμού της ευκολίας. Τhe fault, dear Βrutus, is in ourselves.