[ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ] Ο Ομπάμα και ο «πρόεδρος»

Θα μας πάρει λίγο χρόνο για να συνηθίσουμε την παρουσία ενός πολιτικού σαν τον Μπαράκ Ομπάμα στη διεθνή πολιτική σκηνή. Και ακόμα περισσότερο, για να την αποτιμήσουμε. Το περασμένο τριήμερο, η Ευρώπη δεν σαρώθηκε από έναν αμερικανικό τυφώνα. Ο υπερατλαντικός αέρας που φύσηξε στην ήπειρο ήταν μάλλον μια δροσερή αύρα, κατάλληλη για βαθιές εισπνοές τόσο από τους ηγέτες του G20 στο ΕxCel του Λονδίνου όσο και από τους φοιτητές στο κλειστό γήπεδο του Στρασβούργου και τα πλήθη στην πλατεία της Πράγας.

Στο επίπεδο των αριθμών, των απτών και άμεσων αποτελεσμάτων, ο απολογισμός του πρώτου ταξιδιού του νέου Αμερικανού Προέδρου στην Ευρώπη είναι μέτριος. Στο Λονδίνο, ο Ομπάμα εξασφάλισε λιγότερη «μακροοικονομική τόνωση» και παραχώρησε (προγραμματικά, έστω) περισσότερη ρύθμιση. Στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, οι ενισχύσεις των συμμάχων για το Αφγανιστάν που επεδίωκε περιορίστηκαν στο επίπεδο του συμβολικού. Ωστόσο, ο Ομπάμα δουλεύει ένα νέο μοντέλο ηγεσίας χωρίς να αίρει τις κόκκινες γραμμές της αμερικανικής διακυβέρνησης. Στη νέα φάση της παγκοσμιοποίησης, οι ΗΠΑ μεταβάλλουν αλλά δεν παραιτούνται από τον ηγετικό τους ρόλο. Ίσως, αυτός είναι και ο μόνος τρόπος για να τον διατηρήσουν. Ο Ομπάμα εμφανίζεται απεριόριστα διαλεκτικός και λελογισμένα διαλλακτικός. Οι έπαινοι που επιδαψίλευσε στον Γάλλο ομόλογό του δείχνουν μια γενναιοδωρία χαρακτήρος που αποσταθεροποιεί τους κάπως ανασφαλέστερους συνομιλητές του: Ο «Σαρκό» δεν κατάφερε να ανταποδώσει στα ίσια χωρίς να καταλήξει στον αυτοέπαινο (δηλαδή στην επανάληψη του επαίνου του από τον Ομπάμα).

Με αυτή την προσέγγιση σε κάθε συνομιλητή, ο Ομπάμα δεν είχε κανένα δισταγμό να δηλώσει ότι «θεωρεί τιμή του να έχει φίλο του τον Έλληνα πρόεδρο». (Ενδεικτικό της σημασίας της συνάντησης ήταν ότι πιάστηκε αδιάβαστος ως προς την ακριβή ιδιότητα του συνομιλητή του). Ο Έλληνας «πρόεδρος» καθόταν και τον άκουγε σφιγμένος και αμήχανος. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς διημείφθη μεταξύ τους όταν έφυγαν οι κάμερες. Μάθαμε ότι ο κ. Καραμανλής πληροφόρησε τον κ. Ομπάμα πως η Ελλάδα υποφέρει από κακούς γειτόνους. Όταν ο Έλληνας «πρόεδρος» τέλειωσε την εξιστόρηση των εθνικών καημών, αντηλλάγησαν προσκλήσεις. Μάλλον, ο κ. Καραμανλής απέφυγε να πει στον συνομιλητή του ότι η δυνατότητά του να ανταποκριθεί θα εξαρτηθεί από το πόθεν έσχε το οροφοδιαμέρισμα ένα συγγενικό πρόσωπο του κ. Παυλίδη. Η συνάντηση ήταν μια τυπική προληπτική αντιστάθμιση της προγραμματισμένης επίσκεψης του Ομπάμα στην Τουρκία. Ήδη, προφανώς, ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε το μυαλό του στις δυσκολίες που αντιμετώπιζε με την αντίσταση των Τούρκων στον ορισμό του νέου γραμματέα του ΝΑΤΟ. Και αυτή ήταν μία από τις κόκκινες γραμμές, από την οποία δεν υποχώρησε.

Είναι βέβαιο ότι ο Ομπάμα γνωρίζει περισσότερα για τον Άντερς Φογκ Ράσμουσεν από όσα για τον Κώστα Καραμανλή. Για εμάς, είναι φυσικό να συμβαίνει το αντίστροφο. Αλλά μόνο για εμάς. Στη διεθνή πολιτική σκηνή, ο Ράσμουσεν έχει ασύγκριτα μεγαλύτερη αναγνώριση. Καραμανλής και Ράσμουσεν είναι και δυο κεντροδεξιοί και ηλικιακά ανήκουν στην ίδια γενιά. Κάπου εδώ τελειώνουν οι ομοιότητές τους. Ο Δανός πρωθυπουργός δεν δηλώνει κουρασμένος, έπειτα από τρεις νικηφόρες εκλογικές αναμετρήσεις (2001, 2005, 2007). Οπαδός του «ελάχιστου κράτους», μείωσε τους φόρους αλλά αξιοποίησε την περίοδο της παγκόσμιας ανάπτυξης: «Χρησιμοποιήσαμε τα καλά χρόνια για να αποπληρώσουμε το δημόσιο χρέος και έχουμε τη δυνατότητα να θέσουμε σε εφαρμογή ένα πακέτο για την κρίση, εφόσον το χρειαστούμε» («Εconomist», 31/1/2009). Ο Ράσμουσεν έχει επίσης στο ενεργητικό του μια πλήρη διοικητική μεταρρύθμιση με συγχωνεύσεις δήμων και περιφερειών, καθώς και μια ριζική μεταρρύθμιση της ανώτατης παιδείας με συγχωνεύσεις πανεπιστημίων και ριζική αλλαγή του μοντέλου διοίκησής τους. Η τελευταία παραμένει αμφιλεγόμενη όπως, ακόμα περισσότερο, η εξαιρετικά περιοριστική μεταναστευτική πολιτική την οποία εφήρμοσε ικανοποιώντας τους ακροδεξιούς συμμάχους του στην κυβέρνηση. Με τις θετικές και τις μελανές πτυχές της, όμως, αυτό που δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς στον Δανό πρωθυπουργό είναι ότι ασχολήθηκε έμπρακτα με την πραγματική πολιτική. Ότι ανέλαβε δράση απέναντι σε μεγάλες προκλήσεις και δεν επαναπαύτηκε σε κάποια εφήμερη δημοσκοπική «καταλληλότητα». Και ότι αυτός, ο πρωθυπουργός μιας μικρής χώρας που δεν ανήκει στην ευρωζώνη, κέρδισε την εκτίμηση και την αναγνώριση αλλά ακόμα και την αντιπαλότητα και την έχθρα (που επίσης κερδίζονται), πέρα από τα εθνικά σύνορα. Έτσι, όταν ο Ομπάμα τον συναντούσε για πρώτη φορά, δεν προσερχόταν σε μια ημίωρη παρηγορητική συνομιλία με τον Δανό «πρόεδρο».

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ- ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΜΑ

Η συνάντηση Ομπάμα- Καραμανλή ήταν μια τυπική προληπτική αντιστάθμιση της προγραμματισμένης επίσκεψης του Αμερικανού Προέδρου στην Τουρκία