Φαινόμενα

Ψυχαγωγική αδιακρισία
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Οι πιπεράτες εξομολογήσεις σεξουαλικών δραστηριοτήτων στο ριάλιτι της «αλήθειας» σοκάρουν το κοινό
Ένα ακόμη κλειδαρότρυπα-πάρτι πρόσφερε στο φιλοθέαμον η εκπομπή «Στιγμή της αλήθειας» (ΑΝΤ1). Αυτή τη φορά ήταν ένα κορίτσι που εξομολογήθηκε τα σεξουαλικά της… ανομήματα. Διαφημιζόταν επί ημέρες η εκπομπή με το πιο γαργαλιστικό κομμάτι της. Την ερώτηση-αγκίστρι για τους πιστούς των τηλεηδονών, η οποία ήταν περίπου «Πιστεύεις ότι ο πατέρας σου δεν θέλει να σε δει λόγω του έκλυτου βίου σου;». Η απάντηση φυσικά δεν υπήρχε στο τρέιλερ. Με την έκφραση «έκλυτος βίος» προετοιμαζόταν το φιλοθέαμον να… σοκαριστεί. Το ποιος αποφασίζει βέβαια ότι ένας βίος είναι «έκλυτος» είναι το μυστικό της επιτυχίας τέτοιων εκπομπών. Γιατί ο έλεγχος (στις ζωές που προσφέρονται για κατανάλωση) ασκείται με βάση τον μικροαστικό πουριτανισμό. Αν δεν υπάρχει το σεντόνι της ηθικοπλαστικής υποκρισίας για να ανασηκωθεί τάχα με γαργαλιστικές αφηγήσεις δεν υπάρχει και ηδονοβλεψία.

Η εξομολόγηση της νεαρής παίκτριας, όταν πλέον προβλήθηκε η εκπομπή την περασμένη Παρασκευή, είχε το αναμενόμενο άφθονο πιπέρι για να ικανοποιήσει εθισμένους στα τηλεοπτικά καρυκεύματα ουρανίσκους. Η σεξουαλική δραστηριότητά της ξεδιπλώθηκε βήμα βήμα. Έφθασε μέχρι το σημείο που θεωρείται ακραίο σοκ για το συντηρητικό κοινό, την εξομολόγηση ομοφυλοφιλικής ερωτικής επιθυμίας και εμπειρίας, πληρωμένου σεξ κ.λπ. Τι είπε, πώς τα είπε, έχουν μικρή σημασία. Έτσι κι αλλιώς, για την εξομολογητική δεινότητά της αμείφθηκε αδρά. Αυτός είναι ο στόχος. Τα ΄κανε που τα ΄κανε, μια δημόσια εξομολόγηση υποτίθεται φέρνει την κάθαρση και μαζί ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό, που προφανώς κάνει τα δυσάρεστα αποτελέσματα της αυτοέκθεσης ανεκτά. Είναι όμως έτσι; Υπάρχει κάθαρση με τέτοιου είδους εκπομπές που μετατρέπουν σε προϊόντα τις πληγές της ψυχής; Και για ποιον; Όχι βέβαια για το φιλοθέαμον που καταπίνει τα εύγευστα πλην δύσπεπτα τηλεδέσματα μιας ψυχαγωγικής αδιακρισίας, μένοντας με τη γεύση του ανθρώπινου λίπους βασανιστικά κολλημένη στα δόντια.

Η εκπομπή καθώς εξελισσόταν, παράγοντας εκείνη την ύπουλη βία των εμπορευματοποιημένων συναισθημάτων, μας έφερε στον νου το έξοχο θεατρικό έργο «Rottweiler» του Γκιγιέρμο Έρας, που παίζεται αυτόν τον καιρό στο θέατρο «Επί Κολωνώ» από την ομάδα ΝΑΜΑ και του οποίου η υπόθεση έχει ως εξής: Ένας διάσημος παρουσιαστής, από εκείνους που θεωρούν ότι τα ακραία στις ζωές των ανθρώπων υπάρχουν για να κάνουν οι ίδιοι νούμερα τηλεθέασης, παίρνει συνέντευξη από έναν οπαδό της ρατσιστικής βίας, από έναν σκίνχεντ, που έχει διαπράξει εγκλήματα.

Η συνέντευξη μεταδίδεται live και θεωρεί φυσικά ότι κάνει μεγάλη επιτυχία, καθώς ακολουθεί τις γνωστές μεθόδους του ριάλιτι, δηλαδή του ερεθισμού των συναισθημάτων, για να αποκαλύψει τάχα την προσωπικότητα του δολοφόνου σκίνχεντ (βίντεο με τον παλιό δάσκαλό του, τηλεφωνική επικοινωνία με τη μητέρα του κ.λπ.). Επιχειρεί να προκαλέσει τον διπλό ερεθισμό, του ανθρώπου που του δίνει συνέντευξη (για να ξεσπάσει βίαια χάρη της τηλεθέασης) και του κοινού από την άλλη (για να καταναλώσει τη βία που θα εκθέσει ο σκίνχεντ), με στόχο να προκαλέσει την έκλυση συναισθημάτων που τέτοιου είδους εκπομπές πουλάνε στο κοινό τους.


Ψυχολογική και σωματική βία

Ο παρουσιαστής επισημαίνει στο κοινό του, με εκείνη τη γνώριμη αυταρέσκεια των επαγγελματιών της τηλεόρασης, ότι η εκπομπή του είναι απόλυτα δημοκρατική και δεν κάνει λογοκρισία. Έτσι, παρακολουθούμε οι θεατές να πλέκονται σταδιακά δύο ιστοί βίας, ο ένας της τηλεοπτικής μεθόδου, που είναι η ψυχολογική βία προς τον καλεσμένο (και το κοινό, που την καταναλώνει) και η άμεση, φασιστική, σωματική βία στην οποία πιστεύουν οι σκίνχεντ. Οι δύο μορφές βίας συγκρούονται άγρια, για να καταλήξουν σε μακελειό. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο παρουσιαστής σκηνοθετεί την ένταση, νομίζοντας ότι είναι άτρωτος. Ζει στην εικονική πραγματικότητα της τηλεόρασής του, όπου αυτός είναι η απόλυτη εξουσία. Μέχρι την τραγική διάψευση. Το θεατρικό έργο καταφεύγει σε ακρότητες για να είναι οι συμβολισμοί ισχυροί και ευανάγνωστοι. Ωστόσο, πουθενά δεν ισχυρίζεται ότι τη βία τη γεννά η τηλεόραση- πλήθος οι αιτίες της άλλωστε- αλλά την αναπαράγει, με άλλοθι τις αξίες εκείνες που εν τέλει καταλύει το θέαμά της. Το συστήνουμε στις ριαλιτζούδες, που λένε στις συνεντεύξεις τους ότι ένα ριάλιτι ακόμη κάνουν, θα το συνηθίσει ο κόσμος, όπως και τα υπόλοιπα και ότι «κάνουν τηλεόραση για να είναι κοντά στα παιδιά τους».