Φαινόμενα

Με φως και λόγο
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Στίχοι του Μιχάλη Γκανά έχουν μελοποιηθεί και χιλιοτραγουδηθεί
Από τις πιο γνωστές δουλειές του Μιχάλη Γκανά είναι «Τα κορμιά και τα μαχαίρια» που τραγούδησε η Ελευθερία Αρβανιτάκη. Επίσης τα τραγούδια σε μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, με στίχους όπως «Κοίτα με στα μάτια, πάτα όπου πατώ, κράτα με καλά μην αναληφθώ…», που πολλοί σιγομουρμούρισαν .

Γεννημένος στην Ήπειρο, ο Μιχάλης Γκανάς για χρόνια αισθανόταν «πρόσφυγας» στην Αθήνα, όπως εξηγεί στον φακό του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου σε ένα έξοχο ντοκιμαντέρ αφιερωμένο στη ζωή και την ποίησή του, με τίτλο τον στίχο «Με λίγο φως στους ώμους», που πρόβαλε αργά τα μεσάνυχτα η ΕΤ1.

Στην αρχή προσέξαμε το ωραίο φως των πλάνων που ακολουθούσε τη φιγούρα του ποιητή, γλυκό, ανθρώπινο, όπως οι αναμνήσεις που αφηγούνταν. Και ύστερα ήταν ο λόγος, απλός, γεμάτος όμως εικόνες και συναισθήματα. Σαν παλιό σινεμά. Μια Ελλάδα που έδωσε τον αγώνα της ύπαρξης. Γι΄ αυτό και κράτησε τη σκέψη βαθιά.

Ξετυλίγεται λίγο λίγο μαζί με τις αναμνήσεις για τη ζωή με φίλους, τη γραφή, αυτή με φειδώ γιατί θέλει χρόνο να γεμίσει η ψυχή και μετά «βγαίνει ο λόγος καρτεσιανός, αβίαστος».

Γεννημένος σε ηπειρώτικο χωριό, κατέβηκε στην Αθήνα το 1962 να σπουδάσει στη Νομική. Ένα δωμάτιο στο Μοναστηράκι ήταν η πρώτη κατοικία και μετά ένα μικρό διαμέρισμα δίπλα, στον ίδιο δρόμο, με κοινόχρηστο λουτήρα. Δουλειά σε εργοστάσιο στον Πειραιά για να ζήσει και να σπουδάσει. Ανειδίκευτος εργάτης στην κατασκευή φερμουάρ: «Η Ελλάδα ταινία παλιά που κόβεται, φερμουάρ που δεν κλείνει». Χαρακτηριστικό της ποίησής του είναι οι εικόνες που αποτυπώνονται, πρώτα στην ψυχή και μετά στους στίχους. Κάθε πρωί, χαράματα, πάντα την ίδια ώρα μέσα στο βαγόνι του τρένου για τη δουλειά «ρούφαγα εικόνες, χειρονομίες, προσπαθούσα να μαντέψω ζωές».

Πρώτη πνευματική τροφή ήταν τα βιβλία από τα καροτσάκια, τα βιβλιοπωλεία τού προκαλούσαν σεβασμό και τρόμο. Αργότερα, θα δουλέψει σε ένα από αυτά.

Πρώτο του βιβλίο, ο «Ακάθιστος δείπνος» στα Κείμενα του Φίλιππου Βλάχου. «Θυμάμαι τη μυρωδιά της μελάνης όταν βγήκε η πρώτη σελίδα». Στην οθόνη, η ατμόσφαιρα παλιού τυπογραφείου, με τα ογκώδη μηχανήματα, συνοδεύει την αφήγηση μιας γεμάτης ζωής που πλαισίωνε την έκδοση ενός ακόμη βιβλίου τότε. «Περνούσαμε από τα γραφεία του Φίλιππου Βλάχου, συναντιόμαστε, μιλάγαμε, πίναμε τα τσίπουρά μας, τα κρασιά μας, τώρα δεν γίνεται πια έτσι».

Πολλά δεν γίνονται πια έτσι, ο λόγος όμως παραμένει πολύτιμος, κυριαρχεί στις εικόνες που συνοδεύουν απλά την αφήγηση, ίσα για να προσανατολιστεί ο θεατής στους χώρους, στους τόπους απ΄ όπου πρωτοήρθαν τα ερεθίσματα. Ανάγλυφα στους στίχους: «Εργατικό ατύχημα: “Μέχρι να φτάσει το μαντάτο, κρύωνε το φαΐ στο πιάτο”…». «Μαύρα λιθάρια», «Μητριά πατρίδα», «Γυάλινα Γιάννενα»… «Χάρτινος ο κόσμος, ψεύτικος ντουνιάς, όμως το τραγούδι ξέρει πού πονάς…» γράφει ο Μιχάλης Γκανάς και ξέρει πως το τραγούδι έχει τη δύναμη να ταξιδεύει τους στίχους.

Το ντοκιμαντέρ βραβεύτηκε για τη φωτογραφία του στο Φεστιβάλ Χαλκίδας- την υπογράφει ο Δημήτρης Κορδελάς-, σε σκηνοθεσία του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου και μουσική του Κυπουργού.


Δεν κρατούν ούτε τα προσχήματα

Ήταν στραβό το κλήμα… απόγινε με τις αλλαγές στα κανάλια και πλέον δεν κρατιούνται ούτε τα προσχήματα. Αυτό που συμβαίνει από το μεσημέρι μέχρι αργά το απόγευμα δεν είναι τηλεόραση, είναι του… Κουτρούλη ο γάμος. Όχι απλώς η τηλεόραση ασχολείται με τον εαυτό της, αλλά η μισή ασκεί άγριο έλεγχο στην άλλη μισή για το τι λέει, πώς το λέει και πώς τολμάει να το λέει. Τι ήθελε να βγει ο Μάνεσης στο «Κους-Κους» και να κουτσομπολέψει την τακτική του ΑΝΤ1 με τον «Πρωινό καφέ»; Έπεσαν να τον φάνε, γιατί- λέει- είπε ότι δοκίμασαν τα πάντα, «ας δοκιμάσουν μια τραβεστί». Ατυχές; Μπορεί. Γιατί στην τηλεόραση δεν λες πάντα αυτά που θα ΄λεγες στην παρέα σου. Αλλά και η θύελλα που ξέσπασε στα μεσημεριανάδικα ήταν υπερβολική. Και κατόπιν έγινε δίνη, καθώς μεγεθύνθηκε από εκπομπή σε εκπομπή, μεταφέρθηκε στον Τύπο, απάντησε ο Μάνεσης από την εκπομπή του εν εξάλλω, απάντησαν ξανά πολύ θυμωμένοι μεσημεριανάδες. Μ΄ αυτά και μ΄ εκείνα βρεθήκαμε ένα βήμα πριν από την εμφύλια σύρραξη. Ησυχάστε πια! Μας έπιασε ζαλάδα.


Η Βίκυ Καγιά θα σερβίρει τον «Καφέ»

Το νωρίτερο στις 6 Απριλίου, το αργότερο μετά το Πάσχα, η Βίκυ Καγιά θα αρχίσει να σερβίρει καθημερινά «Πρωινό καφέ» από τη συχνότητα του Αntenna. Ύστερα από μία επιτυχημένη καριέρα στις διεθνείς πασαρέλες, αρχίζοντας από την τρυφερή ηλικία των 14 ετών, έκανε αξιοπρεπές κινηματογραφικό ντεμπούτο στο σίκουελ «Λούφα και παραλλαγή: Σειρήνες στο Αιγαίο» του Νίκου Περάκη, δοκιμάστηκε με επιτυχία στον ρόλο παρουσιάστριας τηλεοπτικής εκπομπής («So you think you can dance», Μega) και απέσπασε καλές κριτικές στο πρώτο θεατρικό τόλμημά της, υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Σταμάτη Φασουλή, στο μιούζικαλ «Δύο τρελοί τρελοί παραγωγοί», πλάι στους Παύλο Χαϊκάλη, Αντώνη Λουδάρο, Γιάννη Βούρο.

Τώρα καλείται να σηκώσει στις πλάτες της ένα πρόγραμμα-οχυρό του σταθμού στη μάχη της τηλεθέασης, που όμως το τελευταίο διάστημα δέχθηκε στενή πολιορκία από τον ανταγωνισμό και μπήκε σε περιπέτειες- όπως λέγεται και εξαιτίας των επιλογών των προσώπων τα τελευταία χρόνια.

Η Βίκυ Καγιά, με άλλα λόγια, πέφτει σε βαθιά νερά ύστερα από τη βεβιασμένη απομάκρυνση των Νίκου Μουτσινά- Κατερίνας Ζαρίφη από τον «Πρωινό καφέ», μόλις τρεις μήνες προτού πέσει η αυλαία της τηλεοπτικής σεζόν και ενώ το τοπίο στην πρωινή ψυχαγωγική ζώνη φαίνεται πως έχει διαμορφωθεί.

Αυτό όμως δεν πρέπει να την απασχολεί. Άλλωστε, το βάπτισμα του πυρός το πήρε πριν από δύο χρόνια όταν της ανέθεσαν να παρουσιάσει το «So you think you can dance». «Ήταν σαν να με πέταξαν στα βαθιά χωρίς να ξέρω κολύμπι. Δεν είχαμε προλάβει να κάνουμε πολλές πρόβες» είχε δηλώσει πριν από έναν χρόνο στα «ΝΕΑ» και μιλώντας μεταξύ άλλων για την τηλεόραση είχε σημειώσει:

«Τον κόσμο δεν μπορείς να τον κοροϊδέψεις. Αντιλαμβάνεται τα πάντα. Ειδικά στην τηλεόραση πρέπει να είσαι αληθινός για να διαθέσει ο άλλος τον χρόνο του να σε δει. Και βέβαια, ό,τι κι αν κάνεις, να είσαι εκεί με όλη σου την καρδιά».