Ημερολόγιο Συνόρων Ξεφυλλίζοντας εφημερίδες στο Βερολίνο

Στη Γερμανία, σε αυτή τη χώρα της πρωτοπορίας, τη φημισμένη για τη σχολαστικότητα με την οποία προγραμματίζει το μέλλον, «σκοντάφτεις» συνέχεια πάνω σε κομμάτια παρελθόντος, σκοτεινού και επώδυνου.

«ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ», περιμένοντας την πτήση για Βερολίνο. Ένα δεκατετράχρονο παιδί στο διπλανό κάθισμα. Μαλλί καρφί, ντύσιμο επιμελώς ατημέλητο, χαρακτηριστικό των σημερινών πιτσιρικάδων στο κατώφλι της εφηβείας. Μιλάει ακατάπαυστα γερμανικά. Ένα ζευγάρι μεσηλίκων απέναντί του, το ακούει και του ανταπαντά κάθε τόσο στα ελληνικά. Πρέπει να είναι οι γονείς του, Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία, υποθέτω. Το παιδί μιλάει γερμανικά, εκείνοι ελληνικά. Εκείνο πάλι γερμανικά, εκείνοι ξανά ελληνικά. Το ύφος της συζήτησης είναι ήρεμο, φυσιολογικό, σαν η μία γλώσσα να συμπληρώνει την άλλη. Φέρνω στον νου μου δεκάδες τέτοιες σκηνές με μετανάστες στην Αθήνα, στη γειτονιά μου, στο λεωφορείο, στην πολυκατοικία μου. Η μητέρα μιλάει ρώσικα και το παιδί απαντά ελληνικά, ο πατέρας ρωτάει κάτι στα αλβανικά και το παιδί απαντάει στα ελληνικά. Εάν δεν έχεις μυηθεί στην πραγματικότητα της μετανάστευσης, οι σκηνές φαίνονται βγαλμένες από κάποια σουρεαλιστική ταινία. Πρόκειται όμως για τον «φυσικό σουρεαλισμό» της μετανάστευσης. Η πρώτη γενιά έχει ανάγκη να στηριχθεί στη μητρική γλώσσα. Να επιβεβαιώσει έτσι τη συνέχεια του εαυτού. Η δεύτερη, από την άλλη, που θέλει να επιβεβαιωθεί ότι ανήκει πλέον σε μια νέα γλώσσα, μια νέα πατρίδα. Αυτό που για την πρώτη γενιά είναι η γλώσσα του «άλλου», για τη δεύτερη γενιά είναι η δική της γλώσσα. Μιλώντας στον γονέα σου στη «γλώσσα του άλλου» είναι ένας τρόπος, συχνά ασυνείδητος, για να ακυρώσεις κάθε δυνατότητα επιστροφής στην πατρίδα από την οποία εκείνος ήρθε. Συνύπαρξη και χάσμα των γενεών, συνέχεια και ασυνέχεια, πάθος της αφομοίωσης, πολυγλωσσία, κοσμοπολίτικη αύρα που κουβαλούν οι μετανάστες (αυτό που τσακίζει τα νεύρα των ξενόφοβων). Όλα αυτά σε μια σκηνή συνομιλίας σε διαφορετικές γλώσσες, γονέων και παιδιών…

●●●

ΦΤΑΝΟΥΜΕ στο Schoenefeld, το μοναδικό αεροδρόμιο, κάποτε, του Ανατολικού Βερολίνου. Με εντυπωσιάζει ο αριθμός των αστυνομικών που «καλωσορίζουν» την πτήση μας, μερικά μέτρα από τον ιμάντα όπου περιμένουμε τις αποσκευές. Είναι καμιά δεκαριά. Κάθε τόσο σταματούν, ευγενικά, κάποιον επιβάτη και ελέγχουν την ταυτότητα ή το διαβατήριό του. Παίρνω τη βαλίτσα, περνάω δίπλα τους, προσπαθώντας να μην προδοθώ από την αστυνομοφοβία μου- την οποία ούτε ο ψυχαναλυτής μπορεί να θεραπεύσει πια. Σπρωγμένος, παρ΄ όλα αυτά, από επαγγελματική διαστροφή, στήνομαι προσεκτικά σε μια γωνιά και παρατηρώ τους αστυνομικούς που παρατηρούν τους επιβάτες και κόβουν φάτσες. Με ποια κριτήρια κρίνουν ότι κάποιος επιβάτης είναι «ύποπτος» για έλεγχο; Συμπεραίνω πρόχειρα πως, επί το πλείστον, ελέγχουν επιβάτες που έχουν λίγο περισσότερη μελανίνη στο δέρμα τους… Κάποιες ώρες αργότερα περιγράφω την σκηνή σε έναν Γερμανό φίλο μου, τον Ράινερ. «Υποθέτω πως έχουν εντείνει τους ελέγχους λόγω της οικονομικής κρίσης», λέει εκείνος. «Φοβούνται ότι οι μετανάστες θα αρχίσουν να φεύγουν από τις πιο φτωχές ευρωπαϊκές χώρες προς τις πιο πλούσιες»…

●●●

ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΤΙΤΛΟΙ των γερμανικών εφημερίδων αφορούν την οικονομική κρίση. Η Γερμανία ζει- και αυτή- τη χειρότερη οικονομική κρίση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Διαβάζεις λέξεις και φράσεις που έχουμε μάθει απ΄ έξω τους τελευταίους μήνες: «Οικονομικό πακέτο στήριξης» (70 δισ. στη Γερμανία για να στηρίξουν επενδύσεις, κυρίως στην κατασκευαστική βιομηχανία), «Εθνικοποίηση τραπεζών», «Σωτηρία αυτοκινητοβιομηχανιών», «Πτώση της κατανάλωσης», «Αύξηση της ανεργίας», «Ύφεση», «Δημοσιονομικό έλλειμμα πάνω από το όριο του 3%». Αν και η γερμανική οικονομία παραμένει μία από τις πιο γερές και ανθεκτικές στην Ευρώπη, ο λόγος των αναλυτών είναι ανήσυχος. Η ανάπτυξη στη Γερμανία έχει επιβραδυνθεί σημαντικά. Οι επενδυτές διστάζουν να κάνουν επενδύσεις. Λόγω της οικονομικής κρίσης, ο γνωστός δισεκατομμυριούχος Άντολφ Μέρκλε δεν άντεξε άλλο και αυτοκτόνησε στις ράγες του τρένου, αφήνοντας 100.000 υπαλλήλους στο έλεος της μοίρας. Σημάδι των καιρών. Αυτή η οικονομική κρίση μοιάζει με τον δήμιο που κλωτσάει το σκαμνί κάτω από τα πόδια του καταδικασμένου δι΄ απαγχονισμού. Όλοι έχουμε προεξοφλήσει ότι η θηλιά είναι γύρω από τον λαιμό μας. Περιμένουμε, απλά, την εμφάνιση του δήμιου. Ποιος όμως μας «καταδίκασε» δι΄ απαγχονισμού; «Ο καπιταλισμός της αρπαχτής» λέει στο «Spiegel» ο νομπελίστας Γκίντερ Γκρας…

●●●

Η ΜΕΡΚΕΛ προσπαθεί να «μαζέψει» την Ενωμένη Ευρώπη (τουλάχιστον την παλαιά), να προβληθεί ως σιδηρά κυρία στο τιμόνι του ευρωπαϊκού καραβιού, που αισθάνεται ήδη τα άγρια προειδοποιητικά κύματα της κρίσης. Είναι η πρώτη μεγάλη κρίση που αντιμετωπίζει η Ε.Ε., από τότε που υπάρχει. Εάν αντέξει, θα βγει πιο δυνατή και ενωμένη. Εάν η κρίση τη «σκοτώσει», τότε οι χειρότεροι εφιάλτες θα ξεπηδήσουν από το πτώμα της. Στο εσωτερικό της Γερμανίας, πάντως, αντίπαλοι και σύμμαχοι αμφισβητούν τις ηγετικές ικανότητες της Μέρκελ. Ενώ οι εκλογές του Σεπτεμβρίου πλησιάζουν, η δημοτικότητα της Μέρκελ πέφτει. Με τους ίδιους ρυθμούς που πέφτει και το χιόνι στο Βερολίνο, καλύπτοντας τα πάντα, σε αυτή την πόλη που καταφέρνει να μη χάσει το κέφι και την άψογη λειτουργικότητά της ακόμα και μέσα σε σκληρή κακοκαιρία. «Ιδανικός καιρός για καυτό gluwine», μου ψιθυρίζει στο αυτί η Ι. Περιμένουμε το μετρό στο Αlexanderplatz. Δυο γραβατωμένοι κύριοι, δίπλα, κουβεντιάζουν αδειάζοντας με απόλυτη συνέπεια τα μπουκάλια της μπίρας που κρατούν στα χέρια τους. Λίγο πιο πέρα, μια τουριστική αφίσα δείχνει το Βερολίνο πιο ηλιόλουστο και από τη Βαρκελώνη (εδώ που τα λέμε, το έχουν παρακάνει με το «ηλιόλουστο Βερολίνο»). Απέναντί μου, μια αφίσα για την επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου. Φέτος τον Νοέμβριο συμπληρώνονται 20 χρόνια. Το τελευταίο θύμα του Τείχους λεγόταν Chris Gueffroy. Προσπάθησε να αποδράσει τη νύχτα της 5ης Φεβρουαρίου του 1989. Τον γάζωσαν με σφαίρες οι συνοριοφύλακες. Ήταν είκοσι χρονών. Στη Γερμανία, σε αυτή τη χώρα της πρωτοπορίας, τη φημισμένη για τη σχολαστικότητα και τη συνέπεια με την οποία προγραμματίζει το μέλλον, «σκοντάφτεις» συνέχεια πάνω σε κομμάτια παρελθόντος, σκοτεινού και επώδυνου. Ειδικά εδώ, στο Βερολίνο…

Ιnfo

www.mauerfall09.de Η ιστοσελίδα για την επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου. Τον Νοέμβριο συμπληρώνονται είκοσι χρόνια

www.gkapllani.com

LΙΝΚ: