11 πρωτεύουσες του καρναβαλιού

Καντάδες στα στενά της Παλιάς Πόλης του Ρεθύμνου και αναβίωση εθίμων σε χωριά του νομού. Η κηδεία της Μάσκας στη Ζάκυνθο, όπου ο νεκρός είναι ο… Καρνάβαλος. Ο Γέρος και η Κορέλα που σείουν τα κουδούνια τους μέχρι τελικής πτώσεως στη Σκύρο. «Το κάψιμο του Τζάρου» στην Ξάνθη. Η μεγάλη παρέλαση του καρναβαλιού και τα δεκάδες δρώμενα στην Πάτρα. Το στοιχειό της Χάρμαινας στην Άμφισσα που «στοιχειώνει» όλη την πόλη. Ο Γιανίτσαρος και η Μπούλα στην Κοζάνη. Η ανάγνωση της διαθήκης του Σιορ Καρνάβαλου στην Κέρκυρα και οι Φανοί που ανάβουν στην Κοζάνη. Τι κοινό έχουν τα παραπάνω στιγμιότυπα; Δεν είναι τίποτε άλλο από όψεις παλιών εθίμων που συνδέονται με την περίοδο της Αποκριάς, εντάσσονται στα τοπικά καρναβάλια και δεν δείχνουν να σβήνουν απ΄ την πατίνα του χρόνου. Με μακραίωνη παράδοση- στα Επτάνησα απ΄ τα ενετικά χρόνια και αλλού απ΄ τις διονυσιακές τελετές- τα καρναβάλια έχουν γίνει πια πραγματικοί θεσμοί με μεγάλη συμμετοχή του κόσμου και φήμη. Τα έντεκα καρναβάλια απ΄ όλη την Ελλάδα που παρουσιάζουμε δεν εξαντλούν τον αποκριάτικο καμβά της χώρας μας- αφού σχεδόν παντού διοργανώνονται δρώμενα και τηρούνται τοπικά έθιμα. Είναι όμως ένα μικρό ζουμ στα σημαντικότερα της πατρίδας μας και συνάμα μια πρόταση για αποδράσεις σε προορισμούς…

πολλών αστέρων! Καλή διασκέδαση.


Όλη η πόλη ένα πάρτι

Διάσημο, όχι άδικα χαρακτηρισμένο ως το πιο πετυχημένο της Ελλάδας, και συνώνυμο του ξεφαντώματος. Σε μια πανδαισία καλλιτεχνικών δρωμένων, σε ένα κρεσέντο δημιουργικής έκφρασης, σε ένα γαϊτανάκι κεφιού θα διοργανωθεί το Πατρινό Καρναβάλι, που αποτελεί ισχυρό πόλο έλξης για όλη την Ελλάδα. Προοίμιο του θεωρούνται οι πρώτοι χοροί το 1829 στα σπίτια αστών. Η πρώτη παρέλαση- με άρματα- γίνεται το 1870 και από τότε το Καρναβάλι γίνεται κορυφαίος θεσμός. Οι εκδηλώσεις που σίγουρα θα κεντρίσουν το ενδιαφέρον είναι οι θεατρικές παραστάσεις, το Καρναβάλι των παιδιών, γνωστό ως κινητή καρναβαλούπολη, face painting στον δρόμο και το καλλιτεχνικό εργαστήρι για ενηλίκους. Στις 28 Φεβρουαρίου θα γίνει νυχτερινή παρέλαση και οι εκδηλώσεις θα κορυφωθούν την επομένη, στη φημισμένη Μεγάλη Παρέλαση των Αρμάτων και Καρναβαλιστών.


Καντάδες, μουντζουρώματα και κλέψιμο της νύφης

Το ρεθυμνιώτικο καρναβάλι είναι το μεγαλύτερο της Κρήτης και για την επιτυχή διεξαγωγή όλων των εκδηλώσεων εργάζονται πυρετωδώς 4.000 καρναβαλιστές πάνω από δύο μήνες! Οι εκδηλώσεις αρχίζουν με καντάδες στα στενά της Παλιάς Πόλης από την πρώτη Κυριακή της Αποκριάς μεταφέροντας όλους τους παρευρισκομένους σε ήχους, θεάματα και αρώματα αλλοτινών εποχών. Το πλέον δημοφιλές παιχνίδι είναι το κυνήγι του κρυμμένου θησαυρού που βρίσκεται κάπου μέσα στην πόλη και προκαλεί τους επίδοξους εξερευνητές όλων των ηλικιών σε… περιπέτειες. Την Κυριακή πριν από τη μεγάλη καρναβαλική παρέλαση λαμβάνει χώρα μια «τελετουργία», ο λεγόμενος χορός των Ομάδων, σύμφωνα με τον οποίο παρουσιάζονται θεατρικά σκετς, τα οποία σκηνοθετούν οι ίδιοι και η θεματική τους επικεντρώνεται στη μεταμφίεσή τους. Κατόπιν, οι ομάδες περνούν από τη Μεγάλη Πόρτα και χορεύουν στους ρυθμούς της φιλαρμονικής. Αν πάλι ανήκετε στους λάτρεις της αναβίωσης εθίμων, θα περιμένετε ώς την Καθαρά Δευτέρα όπου στα παραδοσιακά χωριά του νομού, Μέρωνα και Μελιδόνι, ζωντανεύει ο «Καντής», το κλέψιμο της νύφης και το Πιπέρι.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ: Μεγάλη παρέλαση πληρωμάτων και αρμάτων, Λ. Κουντουριώτη, στις 14.00 Κάψιμο Βασιλιά Καρνάβαλου, στις 18.00, στην παραλία ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΜΑΡΤΙΟΥ: Στο χωριό Αρμένοι του Δήμου Ρεθύμνου γίνεται η αναβίωση του εθίμου του μουντζουρώματος
Παραδοσιακή γιορτή με τους Γενίτσαρους

Το Καρναβάλι της Νάουσας έχει απλώσει τη φήμη του σε όλη την Ελλάδα χάρη στο ξεχωριστό έθιμο με τους Γιανίτσαρους (ή Γενίτσαρους) και τις Μπούλες. Αυτό το παραδοσιακό δρώμενο χρονολογείται στις αρχές του 18ου αιώνα, ενώ οι ρίζες του ανιχνεύονται στις διονυσιακές γιορτές της αρχαίας Ελλάδας. Η φορεσιά του Γιανίτσαρου αποτελείται από φουστανέλα, τσαρούχια, βαριά ασημένια νομίσματα και ολοκληρώνεται με την περίφημη μάσκα από πανί κερωμένο στην εσωτερική πλευρά, εξωτερικά στοκαρισμένη με ένα ζωγραφιστό τσιγκελωτό μουστάκι. Όλη την περίοδο των Αποκριών η μάσκα κοσμεί πολλά από τα μπαλκόνια της Νάουσας.

Χαρακτηριστικός είναι ο χαιρετισμός του Γιανίτσαρου, ο οποίος κρατά σταθερό μόνο το χέρι του και ολόκληρο το σώμα του αναπηδά.

Η Μπούλα, την οποία υποδύεται άνδρας ντυμένος με γυναικεία ρούχα, οφείλει να φιλήσει το χέρι των μελών του μπουλουκιού και όλοι της δίνουν χρήματα, τα οποία προορίζονται για την ενίσχυση του αγώνα κατά των Τούρκων. Όταν ακουστεί ο χαρακτηριστικός ήχος του ζουρνά και του νταουλιού, τα μπουλούκια ξεχύνονται στους δρόμους για να συναντηθούν με τους υπόλοιπους στο κονάκι του Μουντίρη και να πάρουν την άδεια του δημάρχου για γλέντι και χορό, όπου στο τέλος της ημέρας γίνεται το γνωστό βγάλσιμο του προσώπου.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Κυριακή 22 Φεβρουαρίου
Αναβιώνει το έθιμο Γιανίτσαροι και Μπούλες. Δημαρχείο, 11.00-

13.00

Το προσκύνημα. Τα μπουλούκια παίρνουν την άδεια από τον δήμαρχο. Καθορισμένη διαδρομή των μπουλουκιών στην πόλη. Πλατεία Αλωνίων, 17.00-

19.00

Το βγάλσιμο του πρόσωπου, χορός με τη συμμετοχή του κόσμου. Σάββατο 28 Φεβρουαρίου
Γλέντι με σάτιρα και εκπλήξεις στην οδό Ανταρτών, 15.00

(διοργάνωση Ομάδα Ανταρτών).
Η νύχτα των στοιχειών

Το Καρναβάλι στην Άμφισσα θα σας μείνει αξέχαστο, «στοιχειώνοντας» τις νύχτες σας. Η αναπαράσταση της Νύχτας των Στοιχειών γίνεται κάθε χρόνο από το 1995 στην πόλη των Οζολών και η ιστορία του εθίμου αναφέρεται στην ελληνική εκδοχή του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας όπου όταν η Λενιώ πέφτει νεκρή από κεραυνό δίπλα από την πηγή της Χάρμαινας, ο αγαπημένος της, ο Κωσταντής, απαρηγόρητος από τον χαμό της, πέφτει από το κάστρο και τριγυρίζει σε αυλές και καλντερίμια της πόλης, στοιχειώνοντάς τα και αναγγέλλοντας τους πόνους των ανθρώπων. Το Στοιχειό της Χάρμαινας, ο προστάτης των Ταμπάκηδων, κατεβαίνει τα σκαλιά του Αϊ-Νικόλα μαζί με τις Νεράιδες, τους Ντεβέτσκες, τους Μποτσνάκηδες, τους Ξυλένιους, τους Αχυρένιους, τους Αράπηδες και με πλήθος δερματοφόρων και κουδουνοφόρων για να συναντηθεί με τα άλλα δύο στοιχειά της Τέχολης και του Γκιριζιού στην Πλατεία Κεχαγιά όπου θα παλέψουν μέχρι τελικής πτώσεως.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Αρχίζει την Παρασκευή 27 του μηνός στις 20.00

στον χώρο του παραδοσιακού οικισμού της Χάρμαινας.

Το Σάββατο 28 του μηνός στις 20.30 από τα σκαλιά του Αγίου Νικολάου τα Στοιχειά καταλήγουν στην Πλατεία Κεχαγιά και στα σοκάκια της παλιάς πόλης.


Ο Γέρος, η Κορέλα και το λιλίρισμα

Η έναρξη του Τριωδίου γιορτάζεται στη Σκύρο με έναν πρωτότυπο τρόπο, καθώς στα σοκάκια του νησιού θα συναντήσετε τις ομάδες των μεταμφιεσμένων κατοίκων. Κορυφαίος είναι ο Γέρος, ο οποίος είναι ντυμένος με μια μαύρη μαλλιαρή κάπα, φοράει τα παραδοσιακά δερμάτινα υποδήματα, τα τροχάδια, είναι φορτωμένος στη μέση του με 50 κουδούνια και προχωρεί με ρυθμικούς βηματισμούς, δημιουργώντας εναλλασσόμενους ήχους. Όταν συναντηθούν δύο ή περισσότεροι Γέροι συναγωνίζονται στο περίφημο «λιλίρισμα», σείοντας τα κουδούνια τους μέχρι… τελικής πτώσεως! Συντροφιά του είναι η Κορέλα, που σύμφωνα με την παράδοση είναι άνδρας ντυμένος με γυναικεία ρούχα, που χορεύει γύρω από τον Γέρο κουνώντας το μαντίλι ενώ όταν εκείνος ξεκουράζεται, του τραγουδά τον χαρακτηριστικό, για τα «τσακίσματά» του, Κορελίτικο. Η ομάδα συμπληρώνεται από ένα πρόσωπο κωμικό, εκείνο του Φράγκου, ο οποίος φορά μάσκα, ευρωπαϊκό παντελόνι, έχει ένα κουδούνι στο πίσω μέρος της μέσης του και κρατά ένα κοχύλι στο οποίο φυσά για να τραβήξει την προσοχή των παρευρισκομένων. Εκτός από αυτό το έθιμο, στο νησί συνηθίζεται η απαγγελία έμμετρης σάτιρας, όπου παρουσιάζονται τα γεγονότα της περασμένης χρονιάς!


Πυροτεχνήματα και κάψιμο του Τζάρου

Στην πόλη της Ξάνθης οι Θρακικές Λαογραφικές γιορτές αποτελούν την καλύτερη… αντιπολίτευση στο Καρναβάλι της Πάτρας. Την τελευταία Κυριακή των Αποκριών αναβιώνει ένα παλιό έθιμο, το κάψιμο του Τζάρου. Ο Τζάρος ή η Τζάρους ήταν ανθρώπινο ομοίωμα, που τοποθετούσαν πάνω σε ένα σωρό από πουρνάρια. Σύμφωνα με την παράδοση, την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς έκαιγαν τον Τζάρο στο κέντρο μιας αλάνας ή στην πλατεία, για να αποφύγουν την ύπαρξη ψύλλων το καλοκαίρι. Το έθιμο λέγεται ότι έφεραν οι πρόσφυγες από το Σαμακώβ της Ανατολικής Θράκης και αναβιώνει κάθε χρόνο από τους κατοίκους του ομώνυμου συνοικισμού.


Γλέντι γύρω από τις φωτιές

Oι καρναβαλικές εκδηλώσεις στην Κοζάνη ξεχειλίζουν από θετική ενέργεια και ενθουσιασμό, καθώς κάθε χρόνο αυξάνεται με… γεωμετρική πρόοδο η συμμετοχή της νεολαίας στο Καρναβάλι που διοργανώνεται από τη δημοτική Επιχείρηση Πολιτισμού- Αθλητισμού και Κοινωνικής Πολιτικής Κοζάνης. Ιδιαίτερο γνώρισμα της Κοζανίτικης Αποκριάς είναι οι ξακουστοί Φανοί, οι φωτιές που ανάβουν στις γειτονιές της πόλης, ενώ γύρω τους στήνεται υπαίθριο γλέντι υπό τους ήχους χάλκινων πνευστών με τραγούδια, είτε πολυφωνικά σε γρήγορο ρυθμό είτε μονότονα σε tempo συρτό, που διαδέχονται το ένα το άλλο. Τέτοια είναι τα Ξιανέντραπα (σκωπτικοί στίχοι που έχουν σκοπό τη διακωμώδηση γραφικών χαρακτήρων της περιοχής), τα Κλέφτικα, αλλά και τραγούδια της αγάπης και της ξενιτιάς. Η γιορτή του Φανού επικεντρώνεται στο ξεφάντωμα γύρω από τον «βωμό» της αποκριάτικης εορταστικής πυράς και καθώς αποτελεί γνήσιο «τέκνο» διονυσιακών εθιμικών δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα πειράγματα, η αθυροστομία, το φαγοπότι και η οινοποσία.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις κορυφώνονται την 1η Μαρτίου με το άναμμα 12 φανών σε όλες τις συνοικίες της Κοζάνης, καθώς και εντυπωσιακή παρέλαση αρμάτων και ομάδων μεταμφιεσμένων.


Η διαθήκη του Σιορ Καρνάβαλου

Τα καρναβαλικά έθιμα της Κέρκυρας είναι μοναδικά αφού συνδυάζουν την αρχαιοελληνική παγανιστική κουλτούρα με το φινετσάτο πνεύμα του καρναβαλιού της Βενετίας. Το καρναβάλι αναγγέλλεται, ως είθισται στα Επτάνησα, από τον τελάλη, ο οποίος διαλαλεί τον ερχομό του Σιορ Καρνάβαλου κρατώντας το «όρντινο» (διαταγή). Οι εκδηλώσεις αρχίζουν την Κυριακή του Ασώτου με δοκιμαστική παρέλαση του Καρνάβαλου για να μπουν οι ντόπιοι και οι επισκέπτες στο κλίμα των ημερών και συνεχίζονται τις επόμενες Κυριακές με παρελάσεις αρμάτων και καρναβαλιστών, όπως ντοτόροι (γιατροί), νοδάροι (συμβολαιογράφοι) με μουζέτα (μάσκες). Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς μετά την ανάγνωση της διαθήκης του Σιορ Καρνάβαλου ακολουθεί το πατροπαράδοτο κάψιμό του. Ιδιαίτερα έθιμα υπάρχουν σε ορισμένα χωριά της Κέρκυρας όπως ο κορφιάτικος γάμος και ο χορός των παπάδων, στον οποίον επιτρέπεται να συμμετέχουν μόνο οι παπάδες και οι γέροντες.


Χάπενινγκ και παρελάσεις

Oι αποκριάτικοι ρυθμοί δεν έχασαν ποτέ τον παλμό τους κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών, γι΄ αυτό ο Δήμος Μοσχάτου διοργανώνει κάθε χρόνο όλο και πιο εντυπωσιακές παρελάσεις και ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις,, φιλοδοξώντας να παραμείνει στην κορυφή της ψυχαγωγίας και το 2009. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Το Τριώδιο ανοίγει με λαϊκά δρώμενα, χάπενινγκ, κλόουν και ταχυδακτυλουργούς.

21/2: Νυχτερινή παρέλαση. 22/2: Μεγάλη παρέλαση. Χιλιάδες μεταμφιεσμένοι ξεχύνονται στους δρόμους της πόλης για χορό και γλέντι
Ιππικοί αγώνες και λαϊκό θέατρο

Στο «φιόρο του Λεβάντε» τις εορταστικές εκδηλώσεις διαλαλεί σε όλες τις γειτονιές ο παραδοσιακός τελάλης. Από τα έθιμα που ξεχωρίζουν είναι η «γκιόστρα», ένα ιππικό αγώνισμα το οποίο είχε αρχίσει ως κονταρομαχία μεταξύ έφιππων.

Παράλληλα, στις πλατείες της Ζακύνθου θεατρικές ομάδες παίζουν αυτοσχέδια κωμικά έργα, τις επονομαζόμενες «ομιλίες», ένα είδος λαϊκού θεάτρου σε δεκαπεντασύλλαβο στίχο. Η περιφορά του Καρνάβαλου πραγματοποιείται τις Κυριακές των Απόκρεω και της Τυρινής με τις εκδηλώσεις να κορυφώνονται στην «Κηδεία της Μάσκας». Όχι, μην πάει ο νους σας σε μακάβριες ιστορίες, αυτό το έθιμο είναι διασκεδαστικό καθώς αποτελεί την αναπαράσταση- παρωδία κηδείας, όπου τη θέση του νεκρού παίρνει ο Καρνάβαλος, ενώ ακολουθούν οι τεθλιμμένοι συγγενείς… μοιρολογώντας. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Το Σάββατο της Τυρινής στις 15.30 ξεκινά πομπή από την περιοχή του Αγίου Λαζάρου με στολές εποχής και άμαξες και καταλήγει στην Πλατεία Σολωμού, όπου διεξάγεται το αγώνισμα της «γκιόστρας». Αξιοσημείωτο είναι ότι φέτος συμμετέχουν δύο ευρωπαϊκές χώρες: η Ιταλία και η Σλοβακία.


Όργιο σάτιρας

Αν αναζητείτε την λέξηκλειδί για το καρναβάλι της Λευκάδας, για τα άρματα και τους δεκάδες συμμετέχοντας τότε μην κουράζεστε άδικα: σάτιρα, σάτιρα, σάτιρα σ΄ ένα φιλόξενο φόντο! Με πλήθος εκδηλώσεων από τις 19 Φεβρουαρίου έως και την 1η Μαρτίου οι ντόπιοι φτιάχνουν ομάδες καρναβαλιστών επιβεβαιώνοντας την ρήση «Ξεσηκωθείτε όλοι σας, μπήκε το Καρναβάλι, κι ως πάντα η Λευκάδα μας πρωτοστατεί στη ζάλη», συνεχίζοντας την παράδοση ενός καρναβαλιού που χρονολογείται από το 1880.