Το σύνδρομο της «τέλειας γυναίκας»

Πολλαπλοί και αντιφατικοί ρόλοι βασανίζουν τη σύγχρονη γυναίκα. Ή μήπως όχι; Υπάρχει περίπτωση ακριβώς η πολλαπλότητα αυτή να την οχυρώνει ψυχικά; Κοινωνιολογικές μελέτες δείχνουν ότι ο κάθε επιπλέον ρόλος για μια γυναίκα θα απαιτήσει περισσότερο χρόνο και ενέργεια, κάτι που συχνά δεν είναι εφικτό. Σύμφωνα με μία αντίθετη άποψη, οι πολλαπλοί γυναικείοι ρόλοι ενισχύουν τη λειτουργικότητα της γυναίκας στην καθημερινότητά της, προστατεύοντάς την από το στρες του κάθε μεμονωμένου ρόλου.

Γεγονός είναι ότι όλο και περισσότερες είναι οι γυναίκες που στοιχειώνονται από ένα καθήκον να τα καταφέρουν όλα. Βυθιζόμενες στη νοσηρότητα της τελειομανίας, απαιτούν από τον εαυτό τους μια υψηλότερη από τον μέσο όρο παραγωγικότητα και απόδοση, με αποτέλεσμα να θλίβονται με το «λιγότερο από το 100%». «Τίποτα δεν είναι αρκετό», «πάντα υπάρχει χώρος για προσωπική καλυτέρευση». Ποιες συνέπειες όμως καραδοκούν; 

* Στρες και εργασιακή εξουθένωση: το μακροχρόνιο υψηλό στρες μπορεί να οδηγήσει στο φαινόμενο της «εργασιακής εξουθένωσης» (burnout), που πλήττει ολοένα και περισσότερες γυναίκες- καριερίστες και εμφανίζεται με τα ακόλουθα συμπτώματα: χαμηλή ενεργητικότητα, συναισθηματική εξάντληση, έντονους πονοκεφάλους, γαστρεντερικές δυσλειτουργίες, δυσκολία ικανοποίησης, χαμηλή ανοχή σε αρρώστιες, μειωμένη εργασιακή απόδοση και κοινωνική απομόνωση. Ερευνητικά πορίσματα φανερώνουν ότι ενώ η πτώση της εργασιακής απόδοσης συνδέεται με υψηλά επίπεδα άγχους στις γυναίκες που δεν έχουν σχέση, κάτι τέτοιο δεν ισχύει για τις παντρεμένες. Η εργασιακή παραγωγικότητα και η αντίστοιχη ικανοποίηση και προστατεύει την παντρεμένη γυναίκα από τις ενδοοικογενειακές συγκρούσεις και αντίστροφα.

* Κατάχρηση αλκοόλ: όλο και περισσότερες είναι οι γυναίκες που πίνουν προκειμένου να κατευνάσουν το στρες που συνδέεται με τους πολλαπλούς ρόλους που καλούνται να διεκπεραιώσουν. Έρευνα στη Νορβηγία έδειξε ότι οι εργαζόμενες γυναίκες πίνουν δύο φορές περισσότερο από ό,τι οι μη εργαζόμενες. 

* Δίαιτα: οι υψηλές προσδοκίες μίας γυναίκας από τον εαυτό της καθρεφτίζονται στη σχέση της με τον σωματικό της εαυτό. Ωστόσο η δίαιτα και η τελειομανία αποτελούν από τους σοβαρότερους παράγοντες ευπάθειας στη χρόνια δυσαρέσκεια με το σώμα και στην εμφάνιση ψυχογενούς βουλιμίας και ανορεξίας.

* Παραμέληση των βαθύτερων επιθυμιών στο όνομα μίας υποταγής στα πρέπει της επιτυχίας. Αξίζει εδώ να αναφέρουμε ότι άλλες, πιο ύπουλες «βλάβες» καιροφυλακτούν πίσω από τη γυναίκα που δεν εργάζεται, καθώς έχει περισσότερες πιθανότητες, όπως γίνεται φανερό από σύγχρονες έρευνες, να νοσήσει από κατάθλιψη. Εργασιακή εξουθένωση από τη μία, κατάθλιψη λόγω απραγίας από την άλλη…, μας κάνουν να αναρωτηθούμε, εν τέλει, πόσο αλήθεια θολό είναι το τοπίο που περιβάλλει τη σημερινή γυναίκα.

Η Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια (Ρh.D). email: myrsi@hol.gr