[ Πρόσωπα ] Ενορχηστρώνοντας την ειρήνη

«Η ορχήστρα μας είναι ένα εργαλείο εξευγενισμού του πολιτισμού. Η κλασική μουσική δεν είναι απλώς ψυχαγωγία. Μπορεί να σε διδάξει πώς να διαχειρίζεσαι τις διαφωνίες, πώς να ζεις πολιτισμένα», λέει ο Καρίμ Ουάσφι, μουσικός διευθυντής της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας του Ιράκ (ΙΝSΟ).

Δύσκολα φαντάζεσαι τον Ουάσφι με το όπλο στο χέρι, ωστόσο για λίγο είχε αφήσει το τσέλο για να πάρει το Καλάσνικοφ. Ήταν κατά την αμερικανική εισβολή, όταν μαζί με άλλους μουσικούς προσπάθησε να απελευθερώσει τη Σχολή Μουσικής και Μπαλέτου από τους ενόπλους μιας ισλαμιστικής οργάνωσης. Αργότερα έπαιξε αρκετές φορές τσέλο με το πιστόλι περασμένο στη ζώνη του.

Ο Ουάσφι είναι σίγουρος ότι η μουσική έχει ένα ρόλο να διαδραματίσει στην εξομάλυνση του Ιράκ. Ο ανταποκριτής της ισπανικής «Ελ Παΐς» τον συνάντησε στην κατοικία του Παναγιώτη Μακρή, του Έλληνα πρεσβευτή στη Βαγδάτη. Ο πατέρας του, ένας «σαγίντ», απ΄ ευθείας απόγονος του Προφήτη Μωάμεθ, είχε εγκαταλείψει το διπλωματικό σώμα για να γίνει ηθοποιός. Η μητέρα του ήταν καθηγήτρια μουσικής στο Κάιρο, όπου γεννήθηκε ο Καρίμ, πριν από 36 χρόνια. Διδάχθηκε το τσέλο στα έξι του από Ρώσους δασκάλους και συνέχισε με σπουδές στις ΗΠΑ- στη μουσική και στις πολιτικές επιστήμες. Πήρε την αμερικανική υπηκοότητα, επέστρεψε στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή και ανέλαβε τη μουσική διεύθυνση της ΙΝSΟ.

Οι 75 μουσικοί της ορχήστρας είναι από 25 ώς 75 ετών. Ανάμεσά τους υπάρχουν πέντε γυναίκες και εκπρόσωποι όλων τις εθνοτικών ομάδων του Ιράκ, Αρμένιοι, Ασσύριοι, Κούρδοι και Τουρκμένοι, καθώς βέβαια και Άραβες, σουνίτες και σιίτες. Πολλοί από τους πιο ταλαντούχους μουσικούς διέφυγαν τα τελευταία χρόνια σε γειτονικές χώρες για να ξεφύγουν από το χάος. «Κάποιοι τώρα επιστρέφουν, όμως θα πάρει χρόνο για να εκπαιδευτεί μια νέα γενιά», λέει ο Ουάσφι. «Μπορούμε πάντως να φτιάξουμε ένα πρόγραμμα, να εμπλουτίζουμε το ρεπερτόριό μας με έργα βασισμένα στην ιρακινή παραδοσιακή μουσική. Επίσης υπάρχουν πολλά έργα σύγχρονης κλασικής μουσικής γραμμένα από Ιρακινούς. Θα μπορούσαμε να παρουσιάζουμε κάθε μήνα ένα διαφορετικό έργο ενός Ιρακινού».

Ο Ουάσφι αγωνίσθηκε για να πάρουν οι μουσικοί του αξιοπρεπείς μισθούς (900 ευρώ τον μήνα), ενώ παίζει τσέλο σε ιδρύματα για ηλικιωμένους, ορφανοτροφεία και ψυχιατρεία. Είναι πεπεισμένος για τη θεραπευτική αξία της μουσικής. Γι΄ αυτό συγκεντρώνει κεφάλαια για ένα πρόγραμμα σεμιναρίων για τους νέους με τίτλο «Ενορχήστρωση της Ειρήνης μέσω της Τέχνης». «Οι νέοι Ιρακινοί δεν έχουν πρότυπα ούτε κάποια προοπτική ζωής», εξηγεί. «Θέλω να τους προσφέρω μια εναλλακτική επιλογή από τις ένοπλες οργανώσεις και τις αυτοκτονίες. Εδώ βλέπουν ότι μπορούν να διαλέξουν ανάμεσα στο φλάουτο ή το βιολί και ένα Καλάσνικοφ». Και γιατί οι εξτρεμιστές μισούν τη μουσική; «Διότι φοβούνται την ελευθερία», λέει ο Καρίμ Ουάσφι.