[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η ώρα της διαφοράς

Να λοιπόν που η οικονομική κρίση δημιούργησε- μάλλον νωρίτερα από όσο οι περισσότεροι φανταζόμαστανγενικευμένη κοινωνική αναταραχή. Η Ευρώπη ολόκληρη- κι όχι μόνο η Ελλάδα της διάχυτης αίσθησης αδιεξόδου και της εγγενώς ανίκανης να αντιδράσει κυβέρνησης- αλλάζει πρόσωπο και χαρακτήρα. Κυβερνήσεις πέφτουν (Ισλανδία), άλλες ετοιμάζονται να πέσουν (Λετονία), πολλές κλονίζονται ή αλλάζουν προσανατολισμό (Ιρλανδία, Ολλανδία). Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει αμήχανη και αδύναμη, έχοντας πια στο τιμόνι της μια χώρα που δεν νοιάζεται για το κοινό συμφέρον. Τρομάζει, κυρίως, το ξύπνημα εθνικιστικών αντανακλαστικών όχι μόνο στους κόλπους των συνήθων ακροδεξιών γκρουπούσκουλων αλλά σε αρκετά πλατιά κοινωνικά στρώματα («Αγγλικές δουλειές μόνο στους Άγγλους»). Ο πειρασμός αυτοπεριχαράκωσης, αποκλεισμού απόλυτα νόμιμων και έως χθες απόλυτα αποδεκτών Ευρωπαίων από άλλους Ευρωπαίους (το κλίμα αγγλικής οργής δεν στράφηκε κατά Πακιστανών ή Σριλανκέζων αλλά κατά Ιταλών, Πορτογάλων, Ρουμάνων) υπονομεύει την ίδια την ιδέα- και το πολιτικό σχέδιο- της ενωμένης Ευρώπης.

Απέναντι σε τέτοια φαινόμενα, δραματικότερα ακόμα κι από τα επιφαινόμενά τους, υπάρχουν δύο τρόποι αντίδρασης των υγιών πολιτικών δυνάμεων: η λογική του αμαλγάματος (μέσα στην κρίση όλοι ίδιοι είμαστε, πρέπει να δώσουμε έμφαση στα προβλήματα που μας ενώνουν και όχι στις λύσεις που μας χωρίζουν, αντί για την πολιτική πρέπει να στραφούμε στους τεχνικούς χειρισμούς) και η ανάδειξη της διαφοράς (αυτό που έχει σημασία είναι με ποιον τρόπο και με ποιες επιλογές απαντούμε σε μια κρίση που, από τη φύση και το μέγεθός της, δεν επιδέχεται ούτε ευκολίες ούτε «μέσους δρόμους»). Θεωρώ ότι ο πρώτος τρόπος οδηγεί μοιραία σε εθνικιστικές αναδιπλώσεις (γιατί είναι πιο εύκολο για όλους να βρουν αυτά που νομίζουν ότι τους «ενώνουν» με τους συμπατριώτες τους παρά με τους Ευρωπαίους συνοδοιπόρους τους), σε διαιώνιση της κρίσης (αφού οι ψευδο-συναινετικές λύσεις είναι εντελώς αδύναμες να αντιμετωπίσουν τις ρίζες της) και σε πολιτική κυριαρχία της Δεξιάς (με τις «κοινές» λύσεις να αποτελούν το φύλλο συκής για την ιδεολογική ήττα του νεοφιλελεύθερου έναντι του σοσιαλδημοκρατικού μοντέλου). Για τη δημοκρατική, μετριοπαθή, φιλευρωπαϊκή Αριστερά ένας δρόμος υπάρχει: ο δρόμος της εμφάνισης, πρώτα, της διαφοράς και της διεκδίκησης, στη συνέχεια, της εμπιστοσύνης των πολιτών μέσα από ένα σχέδιο που θα στηρίζεται ακριβώς σε αυτή τη διαφορά.

Η εμφάνιση χρειάζεται κατανοητά παραδείγματα- ιδού ένα από την πρόσφατη εμπειρία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου:μπροστά στις κραυγές εναντίον των «ξένων» στα αγγλικά διυλιστήρια, οι σοσιαλιστικές αντιπροσωπείες της Μεγάλης Βρετανίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας υπέγραψαν αμέσως κοινή ανακοίνωση – δέσμευση για τα δικαιώματα των εργαζομένων, από όποια χώρα και αν προέρχονται, την ίδια στιγμή που το Λαϊκό Κόμμα άφηνε την αποκλειστικότητα της έκφρασης στους ευρωσκεπτικιστές Τόρηδες. Η κατάκτηση της εμπιστοσύνης χρειάζεται στοιχεία με ιδιαίτερο συμβολικό και πολιτικό βάρος- ιδού δύο: το ξαναχτίσιμο- όχι με φόβο της κρίσης, αλλά με εφαλτήριο την κατανόησή της- ενός άλλου είδους «ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους» (βασισμένου στις δημόσιες υπηρεσίες, τον υπολογισμό των κοινωνικών επιπτώσεων κάθε μέτρου, ένα κοινό Σύμφωνο Απασχόλησης, έναν άλλης λογικής κρατικό και κοινοτικό προϋπολογισμό- όλα στοιχεία που περιέχονται στο Μανιφέστο του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος) και η επαναφορά στο προσκήνιο του απόλυτου σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων (τομέας στον οποίο η ελληνική δεξιά κυβέρνηση έλαβε, μόνο τον τελευταίο μήνα, τρεις κόκκινες κάρτες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- όσον αφορά τα δικαιώματα των προσφύγων, τις ρυθμίσεις για τα παιδιά των μεταναστών και τις συνθήκες κράτησης όσων έρχονται στη χώρα μας χωρίς χαρτιά).

Περισσότερο κι από καταθέσεις, θέσεις εργασίας και προοπτικές εξασφάλισης, αυτό που απειλείται σήμερα είναι η αλληλεγγύη μεταξύ πολιτών και κρατών. Είναι χρέος της Αριστεράς να το εκφράσει και να πείσει. Αρκεί να μιλήσει τολμηρά και ευρωπαϊκά. Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος, ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Η ΑΠΕΙΛΗ

«Περισσότερο κι από καταθέσεις, θέσεις εργασίας και προοπτικές εξασφάλισης, αυτό που απειλείται σήμερα είναι η αλληλεγγύη μεταξύ πολιτών και κρατών»