ΠΡΟΣΩΠΑ Και η μάχη συνεχίζεται

gangel@dolnet.gr
«Μπήκα στην πολιτική όταν συνάντησα τους Σινιορέ, το 1961.

Ήμουν βοηθός του Ρενέ Κλεμάν στο ΄΄Η ημέρα και η ώρα΄΄ και η Σιμόν ήταν η πρωταγωνίστρια. Γίναμε φίλοι. Και άρχισαν οι αληθινές συζητήσεις: μας τραβούσε όλους το Κ.Κ. Πρώτα επειδή το κόμμα είχε τις δάφνες του από τον πόλεμο. Επιπλέον είχε έναν πολύ συνεπή αντιαποικιακό λόγο, ιδιαίτερα για τον πόλεμο της Ινδοκίνας, μετά για τον πόλεμο της Αλγερίας. Μια μέρα, η Σιμόν μου παρουσίασε τον Υβ Μοντάν. Εκείνος με ρώτησε:

΄΄Παίζεις βόλεϊ; Ναι; Έλα στην εξοχή!΄΄. Και εκεί, στο Ωτέιγ, τα βράδια γύρω από τη φωτιά, συζητούσαμε ώς το πρωί. Υπήρχαν επισκέπτες, ο Μισέλ Φουκώ, ο Χόρχε Σεμπρούν, ο Ροζέ Βαγιάν, ακόμη και ο Πιερ Μεντές Φρανς! Τον ρωτήσαμε γιατί δεν έθετε υποψηφιότητα για την προεδρία της Δημοκρατίας. Απάντησε: ΄΄Ποτέ οι Γάλλοι δεν θα ψηφίσουν έναν Εβραίο΄΄. Η πολιτική παιδεία μου προήλθε από εκεί, από τις βραδιές αυτές. Ουδέποτε γράφτηκα σε κάποιο κόμμα. Το μόνο κόμμα μου είναι το σινεμά».

«Δεν είχαμε ιδέα για την απήχηση που θα είχε το ΄΄Ζ΄΄. Ο Υβ Μοντάν, ο Χόρχε Σεμπρούν κι εγώ, θέλαμε απλώς να κάνουμε κάτι εναντίον των συνταγματαρχών… Η ταινία προβλήθηκε στο Παρίσι επί 44 εβδομάδες! Το πάθος μου για την πολιτική βρήκε εκεί την έκφρασή του. Ο Αραγκόν, η Έλσα, ο Γκαρωντύ ήρθαν να δουν την ταινία, θυμάμαι. Και ο Ζισκάρ επίσης. Έγινε κοινωνικό φαινόμενο».

«Η παγκόσμια πολιτική κατάσταση, σήμερα, είναι τρομερή. Ουδέποτε υπήρξε χειρότερη. Όμως αντί να δραματοποιήσω τα πράγματα, προτίμησα στο ΄΄Εδέμ στα δυτικά΄΄ να θίξω το θέμα των μεταναστών με λίγη ελαφρότητα. Η Γαλλία υποδέχθηκε τους Πολωνούς και τους Ιταλούς στη δεκαετία του 1930, μετά ήρθαν οι Ισπανοί, οι Πορτογάλοι, οι Βορειοαφρικανοί. Εγώ ο ίδιος είμαι μετανάστης. Και βλέπω ότι η Γαλλία έχει γίνει λιγότερο ανοικτή, λιγότερο γενναιόδωρη. Υπήρξαν πολιτικοί- δεν είναι καινούργιο- που υπέθαλψαν τον φόβο του Άλλου. Και ο φόβος αυτός ευνόησε τρομερά κατασταλτικά μέτρα. Όμως βαθιά πεποίθησή μου είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιμετωπίζει τους μετανάστες της είναι αποκαλυπτικός της κατάστασης αυτής της κοινωνίας. Αυτό που επείγει δεν είναι πλέον να κάνουμε ταινίες όπως το ΄΄Ζ΄΄ ή ΄΄Η Ομολογία΄΄, αλλά να καταγγείλουμε αυτή τη διαρκή ταπείνωση, αυτόν τον φόβο, αυτή τη βία που ασκείται κάθε μέρα εναντίον ξεριζωμένων ανθρώπων. Τους αφαιρούν την αξιοπρέπειά τους… Ο ρόλος του κινηματογραφιστή, για μένα, είναι να βάζει την κάμερα στην πληγή. Είναι μια μάχη χωρίς τέλος».

(Αποσπάσματα από τη συνέντευξη του σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά στο «Νouvel Οbservateur» με την ευκαιρία της νέας ταινίας του, «Εδέμ στα δυτικά», στην οποία καταγγέλλει την κατάσταση των μεταναστών που φτάνουν λαθραία στις χώρες της Δύσης).