Φαινόμενα

Εμπορικό τηλε-προϊόν
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ανεξάρτητα από την τραγουδιστική, ψυχαγωγική πτυχή του «ΧFactor», διακρίναμε σε αυτό στοιχεία μιας μικρής, αλλά ουσιαστικής εξέλιξης του μοντέλου των τραγουδιστικών τάλεντ σόου
Το πρώτο και πιο ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι διαχωρίστηκε το ριάλιτι από το μουσικο-διαγωνιστικό περιεχόμενο. Το πρώτο το ανέλαβαν οι κριτές, όπως συμβαίνει σε αυτά τα νέας γενιάς τάλεντ σόου (μεταFames story κ.λπ.). Ως έμπειροι επαγγελματίες της σοουμπίζνες, είναι οι μόνοι που μπορούν να διαχειριστούν τη δημοσιότητα. Έξυπνη αναδίπλωση της αγοράς της διασκέδασης, καθώς από το ξεκατίνιασμα παικτών στα ριάλιτι παρελάμβανε προϊόντα εξαντλημένα, χωρίς τις προδιαγραφές για να επενδύσει, κατάλληλα μόνο να απορροφηθούν από άλλα ριάλιτι ή από περιθωριακές πίστες.

Η επιλογή των διαγωνιζομένων στο «Χ-Factor» έγινε με βάση τις φωνητικές τους δυνατότητες, χωρίς να λείπει και ο συνδυασμός στοιχείων που αφορούν το θέαμα, όπως η εμφάνιση, η ηλικία, ίσως ακόμη και ο χαρακτήρας. Ωστόσο οι φωνές ξεχώρισαν, χωρίς να σημαίνει ότι όλοι θα κάνουν καριέρα.

Ακόμη και η επιλογή των τραγουδιών, χωρίς να υποχωρήσει από το εμπορικό κριτήριο, ήταν προσανατολισμένη στα καλύτερα και τα πιο δημοφιλή της κάθε κατηγορίας. Κυρίως δεν ακούστηκαν τσιφτετελομπουζουκοτράγουδα, παρ΄ ότι μερικές ενδυματολογικές ακρότητες ανήκαν σε αυτήν την αισθητική. Αλλά η εγχώρια ενδυματολογική κουλτούρα δεν χαρακτηρίζεται από τη φινέτσα της λιτότητας και της διακριτικής λάμψης. Είδαμε και φουρό και πλαστικά κολιέ, αλυσίδες, υποτιθέμενες σέξι εμφανίσεις, αλλά όπως κι αν έχει, ελάχιστη ήταν η έμφαση σε όλα αυτά.

Όσο για το ριάλιτι, περιορίστηκε στο περιτύλιγμα. Τηλεόραση είναι το «ΧFactor» και σε αυτό το μέσο οι αλλαγές δεν μπορεί να είναι επαναστατικές. Η πανάκριβη λειτουργία του ορίζει και τις μεθόδους με τις οποίες θα γίνουν. Αλλά γίνονται. Ο κορεσμός της αγοράς άλλωστε είναι ο μεγαλύτερος εφιάλτης της κατανάλωσης. Η ευτέλεια, η διαρκής αναπαραγωγή πανομοιότυπων μοντέλων φτηνής τηλεόρασης οδηγεί ταχύτατα σε αυτόν. Το έχουμε διαπιστώσει ήδη, καθώς στη μικρή εγχώρια αγορά τα φαινόμενα είναι πολύ πιο έντονα από οπουδήποτε αλλού.

Παραθύμωσε ο Θεοφάνους, άλλαξε το επιθετικό του ίματζ ο Νίκος Μουρατίδης, έγινε μειλίχιος, αντιμετώπισε με τρυφερότητα τους διαγωνιζομένους, γεγονός που αντιμετωπίστηκε σαν παραδοξότητα από τις κουτσομπολίστικες εκπομπές.

Αλλά το περιεχόμενο του σόου, τα τραγουδιστικά ταλέντα και οι ερμηνείες των τραγουδιών διαχωρίστηκαν προσεκτικά και αναδείχθηκαν.

Ίσως γι΄ αυτό αντιμετώπισε μάλλον με αμηχανία το «Χ-Factor» ένα τηλεοπτικό σύστημα προσανατολισμένο να καταναλώνει κατινιές των ριάλιτι. Αποθέωσε τον Θεοφάνους, του οποίου η σκληρή κριτική προς ορισμένους διαγωνιζομένους και οι επιθέσεις σε έτερους κριτές τον έφερναν στα μέτρα τους, κυνήγησε τον Μουρατίδη μήπως πει καμιά κουβέντα και γίνει το σκάνδαλο, έκαναν στόχο τον Σάκη, ορισμένοι, αλλά όλα αυτά δεν κατέλαβαν ούτε το ένα εκατοστό του μιντιακού χώρου, που αφιερωνόταν παλιότερα στα ριαλιτζήδικα ξεμαλλιάσματα. Ούτε από τους παίκτες που αποχώρησαν ξέφυγε κακή κουβέντα για να τροφοδοτηθεί το σύνηθες σόου. Επαγγελματίες. Με τους αυτοματισμούς της η κουτσομπολίστικη τηλεόραση ανέδειξε αποκλειστικώς τις πτυχές που αναγνώριζε. Το υπόλοιπο παρέμεινε ανοιχτό σε διάλογο που αφορούσε τις ερμηνείες και τις δυνατότητες των φωνητικών ταλέντων.


Υλικό κατά προτίμηση αναλώσιμο

Προφανώς το «Χ-Factor» παραμένει ένα εμπορικό τηλεοπτικό προϊόν, από αυτά που δημιούργησε η ανάγκη να ανατροφοδοτείται η αγορά της διασκέδασης με υλικό κατά προτίμηση αναλώσιμο, αλλά στον τομέα του τραγουδιού όταν υπάρχουν η φωνή και η γνώση της μουσικής, η διάρκεια έχει σχέση με τις επιλογές του καλλιτέχνη και με την ποιότητα ολόκληρης της μουσικής σκηνής και τις κατευθύνσεις της. Οι καιροί έχουν αλλάξει για να επενδύονται πολλά χρήματα σε είδη που θα τελειώσουν, οι μπουζουκλερί περνούν κρίση για να μπορούν να απορροφούν κουνιστά σκουπίδια και το κοινό, ιδίως το νεανικό, όσο κι αν βομβαρδίζεται από play list, έχει αισθητήριο και διευρυμένους ορίζοντες. Μέσα σε αυτό το κλίμα αναδιπλώνεται η αγορά της διασκέδασης- και της τηλεοπτικής. Τίποτε δεν μένει ακίνητο.