Υποψήφιος Έκθεση

Ο ΝΕΟΡΑΤΣΙΣΜΟΣ 1. Δυσκολευόμαστε να πειστούμε ότι στον τόπο μας υπάρχει ρατσισμός. Κι αυτό γιατί θεωρούμε ρατσισμό μόνο τις περιπτώσεις αποκλεισμού και εξόντωσης του άλλου, που οφείλονται σε φυλετικές αιτιολογήσεις. Θεωρούμε ρατσισμό μόνο την πειφρόνηση και το μίσος για το μαύρο, τον έγχρωμο γενικά, τον Εβραίο. Κι επειδή τέτοια κρούσματα δεν υπάρχουν, απαλλάσσουμε τον εαυτό μας από την σχετική κατηγορία, αφήνοντας να εκκολάπτονται πρακτικές αποκλεισμού και εξόντωσης που στοχεύουν τα σύγχρονα μεταναστευτικά ρεύματα. Ή χαρακτηρίζουμε ρατσισμό μόνο τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Ομόνοια. Πρέπει όμως να πάρουμε υπόψη ότι ο ρατσισμός τροφοδοτείται τόσο από τα πάνω όσο και από τα κάτω, από κρατικές, πολιτικές και καθημερινές πρακτικές που αναπτύσσονται μέσα στο ίδιο το κοινωνικό σώμα και που άμεσο στόχο έχουν την ωμή υπερεκμετάλλευση του μετανάστη, πρακτικές προβαλλόμενες με μια αφοπλιστική αθωότητα του τύπου: “Πάρε και συ μια Φιλιππινέζα, μπορείς ”. 2. Ωστόσο, ο ρατσισμός γίνεται επικίνδυνος, όταν νομιμοποιείται ως φυσική πρακτική, όταν δηλαδή στο θύμα προβάλλονται ιδιότητες που τάχα έχει και καθιστούν αναγκαία τη διάκριση και τη ρατσιστική συμπεριφορά. Βέβαια, ο σύγχρονος ρατσισμός δεν μιλά ευθέως τη γλώσσα των παλαιών ρατσισμών. Δεν μιλά για εκφυλισμένα χρωμοσώματα, ανώτερο και κατώτερο εγκέφαλο, βιολογική κληρονομικότητα, εκ φύσεως δοσμένες φυλετικές ιδιότητες. Ο νεορατσισμός προβάλλει κυρίως τη ζημιά που θα προκύψει από την κατάργηση των συνόρων ανάμεσα σε εμάς και εκείνους, τη διάσταση που υπάρχει λόγω ασυμβατικότητας των τρόπων ζωής, από την αγεφύρωτη διαφορά παραδόσεων, αξιών, αντιλήψεων, από την ασυμβατότητα ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Από όλους γίνεται δεκτό ότι η ιδιοσυστασία ενός ατόμου δεν οφείλεται στο αίμα ή στα γονίδια, αλλά στο γεγονός ότι ανήκουν σε διαφορετικούς πολιτισμούς. Έτσι το πρόβλημα είναι η κατάργηση των πολιτιστικών αποστάσεων. Γιατί υπάρχει ο φόβος ότι η πολιτιστική επιμειξία θα αντιστοιχούσε σε δική μας αλλοίωση. Αναμφίβολα, για τον νεορατσισμό δεν υπάρχουν φυλές κατώτερες, υπάρχουν όμως πολιτισμοί κατώτεροι, που χαράζουν στα άτομα το ανεξίτηλο ίχνος του καθυστερημένου και επικίνδυνου. Αν αυτό συνοδεύεται και με κάπως σκουρότερο χρώμα από το δικό μας ή κάπως εξογκωμένα ζυγωματικά, τόσο το χειρότερο. Η ουσία είναι ότι ο μετανάστης είναι μεν άνθρωπος όπως και εμείς, αλλά και ο πολιτισμός του, η ψυχή του, είναι όχι μόνο διαφορετική, αλλά και κατώτερη. Δεν είναι δική μας βία ή ιδιτέλεια που τον ρίχνει στα υπόγεια, στις ανθυγιεινές δουλειές και τα ασύμαντα μεροκάματα, αλλά η δική του αδυναμία να λειτουργεί όπως εμείς. Η ιδιότητα του μετανάστη είναι αρρώστια. Γι΄ αυτό δεν χαρακτηρίζουμε ποτέ μετανάστη έναν Γάλλο.

3. Το φαινόμενο στον τόπο μας είναι καινούργιο, εμφανίζεται μαζί με τους εκατοντάδες χιλιάδες εργάτες. Η Ελλάδα, χώρα με υψηλή εθνολογική ομοιογένεια, βρισκόταν από την άποψη αυτή στο απυρόβλητο διότι δεν υπήρχε ανάμεσά μας η παρουσία του ξένου. Τα φαινόμενα του πρωτευουσιάνου και του βλάχου επαρχιώτη, του καραγκιόζη και του Μπαρμπαγιώργου, του Ποντίου, του Γύφτου, του Εβραίου είτε ήταν περιθωριακά είτε δεν έπαιρναν απόλυτες μορφές μίσους και αποκλεισμού, όπως στην περίπτωση που ο ρατσισμός ξεσπά ανοικτά. Με τον Γύφτο ή τον Πόντιο των ανεκδότων μπορεί να βγάζουμε την περιφρόνησή μας, αλλά και γελάμε ή βολευόμαστε μέσα στην γλυκόπικρη ατμόσφαιρα της συμβίωσης.

4. Σήμερα, όμως, τα πράγματα έχουν αλλάξει. Είναι πάνω από μισό εκατομμύριο οι μετανάστες. Κι εδώ ενεδρεύει ο κίνδυνος. Έχοντας υιοθετήσει μοντέλα σκέψης για τον ρατσισμό που προέρχονται από ιστορικά παραδείγματα (ναζισμός, αντισημιτισμός, νοτιοαφρικάνικο απαρχάιντ), έχοντας δηλαδή καταδικάσει και απορρίψει μορφές ρατσισμού που ίσχυαν αλλού και άλλοτε, ναρκισσευόμαστε με τον μύθο ότι ο ρατσισμός δεν είναι ίδιον της ελληνικής φυλής. Τόσο όμως τα καθημερινά περιστατικά αποκλεισμού και εξόντωσης μεταναστών, όσο και η μαζική εκμετάλλευση και περιθωριοποίηση του μεταναστευτικού ρεύματος πρέπει να μας ανησυχούν σοβαρά. Διότι δεν είναι μόνο οι μαζικές εκκαθαρίσεις της αστυνομίας στην Ομόνοια, αλλά και τα φτηνά μεροκάματα ή οι αγγελίες των ενοικιάσεων όπου δηλώνεται με ακρίβεια ότι αποκλείονται οι αλλοδαποί. Μπορεί ο νεορατσισμός στον τόπο μας να μην έχει πάρει τα χαρακτηριστικά του γαλλικού λεπενισμού, αλλά κινείται στο ίδιο μήκος κύματος με τον ευρωπαϊκό νεορατσισμό.

Άγγελος Ελεφάντης

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Ο συγγραφέας κάνει μια σαφή διάκριση ανάμεσα στο ρατσισμό και το νεορατσισμό. Σε ποια παράγραφο εντοπίζει τις διαφορές τους και ποιες είναι αυτές;

2. Να βρείτε συνώνυμα: ναρκισσευόμαστε, εκφυλισμένα, απυρόβλητο, ιδιοτέλεια, ανεξίτηλο 3. Με ένα άρθρο 500 λέξεων να υποστηρίξετε ότι η εκπαίδευση μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό και την καταπολέμιση του νεορατσισμού (κοινωνικού ρατσισμού), όπως αυτός εμφανίζεται στις κοινωνίες μας.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Η διάκριση αυτή εντοπίζεται στη δεύτερη παράγραφο, όπου και τονίζεται ότι ο τυπικός ρατσισμός μιλά για “εκφυλισμένα χρωμοσώματα, ανώτερο και κατώτερο εγκέφαλο, βιολογική κληρονομικότητα, εκ φύσεως δοσμένες φυλετικές ιδιότητες” αλλά ο νεορατσισμός αναφέρεται στη “ζημιά που θα προκύψει από υην κατάργηση των συνόρων ανάμεσα σε εμάς και εκείνους, τη διάσταση που υπάρχει λόγω ασυμβατικότητας των τρόπων ζωής, από την αγεφύρωτη διαφορά παραδόσεων, αξιών, αντιλήψεων, από την ασυμβατότητα ανάμεσα σε διαφορετικούς πολιτισμούς” και “για τον νεορατσισμό δεν υπάρχουν φυλές κατώτερες, υπάρχουν όμως πολιτισμοί κατώτεροι, που χαράζουν στα άτομα το ανεξίτηλο ίχνος του καθυστερημένου και επικίνδυνου. Αν αυτό συνοδεύεται και με κάπως σκουρότερο χρώμα από το δικό μας ή κάπως εξογκωμένα ζυγωματικά, τόσο το χειρότερο”. Η διαπίστωση αυτή καθιστά το νεορατσισμό περισσότερο ύπουλο, έμμεσο και γι αυτό και περισσότερο επικίνδυνο, εφόσον είναι δυσκολότερο και να εντοπιστεί.

2. ναρκισσευόμαστε αυτοθαυμαζόμαστε,εκφυλισμένα υποβαθμισμένα, απυρόβλητο απρόσιτο, ανέγγιχτο,ιδιοτέ λεια συμφεροντολογία,ανεξίτηλο άσβηστο 3. Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΠΡΟΛΟΓΟΣ [ΘΕΜΑ] Η εμφάνιση και εξάπλωση των ρατσιστικών προκαταλήψεων και ρατσιστικών συμπεριφορών απασχολούν και την Ελληνική κοινωνία. Ακόμη και ο χώρος του σχολείου δεν παραμένει αλώβητος από ανάλογα περιστατικά που χαρακτηρίζονται ως νεορατσιστικές προκλήσεις και περιγράφονται ως εκδηλώσεις κοινωνικού ρατσισμού που στόχο έχει κατηγορίες μαθητών με κριτήρια όπως η εξωτερική εμφάνιση, οι σχολικές επιδόσεις, η κατεύθυνση σπουδών [ΘΕΣΗ] Ωστόσο η εκπαίδευση και ειδικότερα τα σχολεία αποτελούν το χώρο εκείνο όπου η καταπολέμηση των τρομερών αυτών απλουστεύσεων θα μπορούσε να γίνει αποτελεσματική και να προσφέρει μια αξιόπιστη λύση του προβλήματος.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ
– Αρχικά μια αντιρατσιστική εκπαιδευτική πολιτική οφείλει να λειτουργήσει σε θεωρητικο επίπεδο εξοπλίζοντας τους νέους με τις αντίστοιχες αντιλήψεις. Είναι αναγκαία η προβολή και η αποδοχή της σημασίας που έχει η διαφορετικότητα και η διάκριση της ισότητας από την ομοιότητα. «Όλοι ίσοι, όλοι διαφορετικοί» αναφέρει ένα γνωστό αντιρατσιστικό σύνθημα. Παράλληλα το σχολείο οφείλει να διδάξει στα νέα παιδιά τη σπουδαιότητα της διαφοράς ως παράγοντα αυτογνωσίας και ως προϋπόθεσης της εξέλιξης για άτομα και κοινωνίες. Συνήθως οι ρατσιστικές προκαταλήψεις παραβλέπουν την δυνατότητα αλλαγής στην ταυτότητα του άλλου και αντιμετωπίζουν στατικά το στόχο τους. Η ίδια, όμως, η ζωή διαψεύδει την αντίληψη αυτή με τις αλλαγές που επιφέρει και την ικανότητα προσαρμογής που προσφέρει σε όλους τους ανθρώπους (π.χ. προσαρμογή των μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς στον τόπο υποδοχής τους).

– Εκτός από το θεωρητικό εξοπλισμό το σχολείο έχει τη δυνατότητα να επέμβει και πρακτικά προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ρατσιστικές προκαταλήψεις. Η καθημερινή συναναστροφή των μαθητών και καθηγητών στο χώρο του διευκολύνει την ανεκτικότητα και περιορίζει την άγνοια που προκαλεί το φόβο. Οι κανόνες συνύπαρξης μεταξύ των μαθητών παγιώνονται και με τη βοήθεια των έμπειρων εκπαιδευτικών που έχουν τη δυνατότητα να καθοδηγήσουν τους νέους σε κατάλληλες συμπεριφορές.

– Επιπρόσθετα το σχολείο μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα επιτρέψουν τη σύσφιξη των δεσμών αλληλεγγύης και κατανόησης ανάμεσα στους μαθητές μέσα από εκπαιδευτικές δραστηριότητες, διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων, αθλητικών συναντήσεων, εκδρομών και εξορμήσεων κ.α. Είναι γνωστό ότι η κοινωνικοποίηση που συντελείται μέσα στο σχολείο είναι εξαιρετικά σημαντική για το μέλλον των μαθητών αφού επηρεάζει τις μελλοντικές αντιλήψεις τους «εξ απαλών ονύχων».

– Τέλος, όσον αφορά το νεορατσισμό που υποστηρίζει εθνικές ανισότητες και αναπτύσσει μια ρητορική ανώτερων και κατώτερων πολιτισμών, η ίδια η εκπαιδευτική διαδικασία μέσω της διδακτικής ύλης μπορεί να καταπολεμήσει τα στερεότυπα, να ανατρέψει τους ρατσιστικούς μύθους, να ευνοήσει το διαπολιτιστικό χαρακτήρα της παιδείας και διδάσκοντας σε βάθος το περιεχόμενο της εθνικής πολιτιστικής μας ταυτότητας να διευκολύνει τη συγκρότηση μιας σταθερής εθνικής συνείδησης που δε θα βασίζεται σε αυταπάτες και ψέμματα. Η εθνική αυτοπεποίθηση που προκύπτει από μια αντίστοιχη αυτογνωσία δεν έχει ανάγκη από την ξενοφοβία και την υποτίμηση των άλλων προκειμένου να αποδείξει την αγάπη για την πατρίδα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Ασφαλώς όλα αυτά απαιτούν ένα σχολείο που θα λειτουργεί με όρους δημοκρατικούς και θα προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές να αναπτύσσουντην κριτική τους ικανότητα όπως και την πρωτοβουλία. Η διδασκαλία των ανθρωπιστικών αρχών και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως και η συνεργασία ολόκληρης της εκπαιδευτικής κοινότητας προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός είναι μια ακόμη πρόκληση για το σημερινό ελληνικό σχολείο που καλείται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του μέλλοντος για μια Ελλάδα που θα βρίσκεται ενταγμένη στην παγκόσμια κοινότητα χωρίς απώλεια της ενότητας και της πολιτιστικής της ταυτότητας.

Τα θέματα επιμελήθηκαν τα φροντιστήρια
ΣΥΓΧΡΟΝΟ
ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΑΝΙΓΓΟΣ- ΑΓ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΧΑΛΑΝΔΡΙ- ΓΛΥΚΑ ΝΕΡΑ- ΠΑΛΛΗΝΗ