Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Είμαι τυχερή που η κόρη μου θα μεγαλώσει εδώ»

Ήταν αναμαλλιασμένη. Και δεν θα μπορούσε να ήταν αλλιώς. Η θάλασσα είχε αρχίσει να ασπρίζει. Οι ψαράδες στο λιμάνι με είχαν προειδοποιήσει. «Φουσκώνει. Μέχρι το βράδυ θα έχει 7 Μπωφόρ. Έχει θάλασσες ο Αϊ-Στράτης». Ήταν σαν να μου έλεγαν: «Κοίταξε μην αποκλειστείς». Μια ριπή θαλασσινού νερού στο πρόσωπο ήρθε να τους επιβεβαιώσει. Σήκωσα τον γιακά από το μπουφάν και τους χαμογέλασα. Ό,τι ζεις σπάνια, σου φαίνεται ωραίο.

Τη Μαρία τη συνάντησα έξω από το μπακάλικο. Ήταν βιαστική. Στα χέρια της κρατούσε ένα μεγάλο μάτσο μικρά ζουμπούλια. «Μιλιγκάρια» τα λένε στον Αϊ-Στράτη. Θαλασσινά και βουνίσια αρώματα μαζί. Πρώτα τα μύριζες και μετά τα έβλεπες. Θα έβαζε λίγα στο μαγαζί, μέσα σε ένα ποτήρι, θα κρατούσε και λίγα για το σπίτι, για το δωμάτιο της μικρής. «Να τα πούμε γρήγορα, γιατί σε λίγο πρέπει να τη θηλάσω».

Εσείς,λοιπόν,είστε η Μαρία που εγκαταλείψατε την Αθήνα για τον Αϊ-Στράτη.

Ναι, ο Αϊ-Στράτης έχει τον τρόπο του να καλεί τον κόσμο. Το θέμα είναι ότι δεν μπορεί να τον κρατήσει για πολύ και τελικά τον χάνει.

Εδώ γεννηθήκατε; Και εδώ μεγάλωσα μέχρι τα 18 μου που έφυγα να πάω να σπουδάσω βιβλιοθηκονομία. Τα περισσότερα παιδιά πριν από μένα έφευγαν μόλις τέλειωναν το δημοτικό. Εγώ ήμουν τυχερή.

Μόλις τελείωσα το δημοτικό, έγινε το γυμνάσιο και μόλις τελείωσα το γυμνάσιο έγινε το λύκειο.

Πώς ήταν η ζωή σας στην Αθήνα; Δύσκολη. Είχα δύο δουλειές, συν τη σχολή, είχα και τον μικρό μου αδελφό κοντά. Έτσι, έψαχνα αφορμή να γυρίσω πίσω. Κάποια στιγμή μας είπαν ότι θα μπορούσε ο Άκης, ο άντρας μου, να διοριστεί καθηγητής Αγγλικών στο νησί. Τα παρατήσαμε όλα και ήρθαμε.

Διορίστηκε; Διορίστηκε φέτος, αλλά στην Κρήτη. Νόμιζα ότι ο Αϊ-Στράτης ήταν το μακρινότερο σημείο που μπορούσαν να τον στείλουν, αλλά τελικά τον έστειλαν στην άλλη άκρη, στο Ηράκλειο.

Δεν σκεφτήκατε να τον ακολουθήσετε στην Κρήτη;

Το σκέφθηκα αλλά πριν από τρεις μήνες αποκτήσαμε το πρώτο μας παιδί. Αναγκαστικά κάπου πρέπει να σταθμεύσουμε για τα επόμενα χρόνια. Αποφασίσαμε λοιπόν να μην αλλάξουμε το αρχικό μας σχέδιο. Ανοίξαμε ένα μίνι μάρκετ στον Αϊ-Στράτη, μια ταβέρνα και θα το προσπαθήσουμε όσο μπορούμε. Κάποια στιγμή θα επιστρέψει και ο άντρας μου. Τώρα κάνει το αγροτικό του στην Κρήτη, έτσι λέω.

Ήταν εδώ όταν γεννήσατε; Ναι, μαζί πήγαμε στη Λήμνο. Όταν όμως το μωρό έγινε έξι ημερών, άρχιζαν τα μαθήματα και έπρεπε να φύγει. Δεν νιώθετε ανασφάλεια που ήσαστε μόνη με ένα μωρό στον ΑϊΣτράτη;

Ίσα ίσα που νομίζω ότι είναι το ιδανικό μέρος για να μεγαλώσει ένα παιδί. Θα της κάνουμε και 1- 2 αδελφάκια να έχει συντροφιά και θα είναι μια χαρά. Η μόνη ανασφάλεια είναι ότι εδώ δεν έχουμε τους γιατρούς και τα νοσοκομεία που έχουν οι με γάλες πόλεις. Αλλά με τη βοήθεια του Θεού, θα τα βγάλουμε πέρα.

Αν συμβεί κάτι έκτακτο,τι λύσεις έχετε;

Το ιατρείο που έχουμε εδώ είναι καλό και μετά μπορούμε να πάμε στη Λήμνο. Δεν είναι πάντα εύκολο, γιατί έχουμε πολύ άσχημο καιρό, αλλά υπάρχει ελικοδρόμιο και έχουμε βοήθεια και από το Λιμενικό αν χρειαστεί. Όλα τα άλλα είναι πολύ καλύτερα, τόσο που δεν το φαντάζονται οι άνθρωποι που ζουν στις πόλεις.

Συγκρίνετέ μου τη ζωή σας στην Αθήναμε τη ζωή σας εδώ.

Στην Αθήνα δεν είχα ελεύθερο χρόνο, στον Αϊ-Στράτη δεν έχω τι να τον κάνω τον ελεύθερο χρόνο.

Στην Αθήνα νομίζεις ότι μπορείς να πας θέατρο, αλλά τελικά δεν πας. Νομίζεις ότι μπορείς να βγεις, αλλά τελικά γυρνάς ψόφιος και σωριάζεσαι στην πολυθρόνα. Τουλάχιστον εδώ δεν έχεις άγχος. Δεν κοιτάς το ρολόι. Όταν έφευγα από το σπίτι στην Αθήνα έλεγα, λεφτά, κλειδιά, κινητό, κάρτα για το λεωφορείο, εδώ φεύγω απ΄ το σπίτι και δεν βάζω τίποτα στην τσέπη μου. Ακόμα και στο μπακάλικο μπορείς να αγοράσεις βερεσέ, έχεις πρόσωπο που λένε. Είναι πιο ανθρώπινα τα πράγματα, πιο ελεύθερα. Δείτε, τώρα άρχισε να βρέχει. Στην Αθήνα αυτό θα προκαλούσε πανικό. Εδώ όλοι θα σταματήσουν τις δουλειές τους και θα τις αρχίσουν ξανά όταν ανοίξει ο καιρός.

Βρέχει συχνά τον χειμώνα; Βρέχει συχνά και ρίχνει πολύ νερό. Δεν είναι κακό, εμείς το ευχαριστιόμαστε. Έχουμε την ευχέρεια του χρόνου να το δούμε σαν κάτι καλό. Δεν έχετε κανέναν δισταγμό δηλαδήότι στερείτε κάτι από την κόρη σας; Είναι τυχερή που θα μεγαλώσει εδώ. Θα έχει απόλυτη ελευθερία, θα πάρει άλλες αρχές. Εγώ στο πανεπιστήμιο είχα πολύ περισσότερα πράγματα να πω για τη ζωή μου απ΄ ό,τι τα παι διά της πόλης. Είστε οι μόνοι,εσείς και ο σύζυγος σας,που επιστρέψατε τα τελευταία χρόνια στον Αϊ-Στράτη;

Έχουν γυρίσει κι άλλα ζευγάρια και προσπάθησαν να βάλουν βάσεις, αλλά ο τόπος δεν μπόρεσε να τους κρατήσει. Έπειτα από κάποια χρόνια αναγκάστηκαν να φύγουν είτε για τις σπουδές των παιδιών είτε γιατί δεν είχαν δουλειές.

Όταν έφευγα από το σπίτι στην Αθήνα έλεγα, λεφτά, κλειδιά, κινητό, κάρτα για το λεωφορείο. Εδώ φεύγω απ΄ το σπίτι και δεν βάζω τίποτα στην τσέπη μου. Ακόμα και στο μπακάλικο μπορείς να αγοράσεις βερεσέ, έχεις πρόσωπο που λένε

Θέλουμε να κάνουμε τον Αϊ-Στράτη «πράσινο νησί»

Είχα πολλές φορές σκεφθεί να έρθω στον Αϊ-Στράτη. 95 μίλια από τις θρακικές, 95 μίλια από τις θεσσαλικές και 95 μίλια από τις τουρκικές ακτές. Εδώ έστελναν κάποτε τους «απελαυνομένους κομμουνιστάς». Ακόμη και γριές μανάδες που είχαν γιους αντάρτες. Μετά ήρθε ο σεισμός του ΄68 και έγιναν όλα χαλάσματα. Η χούντα αντί να στήσει ξανά τον οικισμό, γέμισε με τετράγωνες προκάτ κατασκευές όλη την παραλία. Το νησί άργησε να αναστηθεί, αλλά τα κατάφερε.

Τα καλοκαίρια οι 210 κάτοικοι του νησιού γίνονται 1.200. Εγώ έφτασα εδώ καταχείμωνο, το πρωί της περασμένης Τετάρτης δηλαδή. Ο Μπάμπης Μακρής, ο «ισόβιος» πρόεδρος του νησιού, με περίμενε όπως είχαμε συνεννοηθεί τηλεφωνικώς. Έχει βγει 4 φορές πρόεδρος και δεν ησυχάζει. Στα δρομάκια οι εργάτες στρώνουν πλάκες και φτιάχνουν πέτρινες μάντρες. Το νησί θέλει να ομορφύνει και άλλο. Για τους περισσότερους Έλληνες ο Αϊ-Στράτης είναι άλλο ένα «μέτωπο» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οι κάτοικοί του όμως θέλουν να το μετατρέψουν σε ένα πολύτιμο πετράδι στο Αιγαίο.

Έμαθα ότι προσπαθείτε να κάνετε το νησί «πράσινο».

Προωθούμε ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα την προμελέτη του οποίου έχει κάνει ήδη το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Όποιος ακούει για τον Αϊ-Στράτη, του έρχονται στο μυαλό τα πέτρινα χρόνια της πολιτικής μας ιστορίας, ένας τόπος άγονος, άνυδρος, ξερός. Όμως ο Αϊ-Στράτης δεν είναι έτσι. Να φανταστείτε ότι κάποτε ζούσαν εδώ από τη γεωργία και την κτηνοτροφία 1.200 κάτοικοι. Έβγαζαν ονομαστά προϊόντα.

Αν προσέξει κανείς διακρίνει και κάτι πολύ ωραία κτίσματα! Είναι ό,τι απέμεινε από τον οικισμό που κατεδάφισε η χούντα μετά τον σεισμό του 1968. Ο σεισμός ήταν 7 Ρίχτερ και τα μέτρα αποκατάστασης της χούντας ήταν 107 Ρίχτερ.

Πείτε μου για την προσπάθειά σαςνα το κάνετε «πράσινο νησί».

Δεν ανακαλύψαμε και την Αμερική. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την ενέργεια από τη φύση. Τον άνεμο, τον ήλιο και τη θάλασσα. Και να μη χρειαζόμαστε καθόλου ορυκτά καύσιμα. Θέλουμε να εφαρμοστεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα οικολογικής διαχείρισης. Να γίνει ο Αϊ-Στράτης «πιλότος» ώστε να υπάρξουν μετρήσιμα στοιχεία για την απόδοση της ενέργειας μέσω του κυματισμού, του ήλιου και του αέρα.

Πιστεύετε ότι αυτές οι τρεις μορφές ενέργειας μπορούν να καλύψουν όλες τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού σας;

Το θέμα είναι να μην έχουμε καλώδιο που να μας συνδέει με το εθνικό ηπειρωτικό σύστημα ενέργειας. Αλλά επειδή αυτές οι μορφές έχουν διακυμάνσεις, τη μια μέρα έχουμε πολύ αέρα, την άλλη μέρα μεγάλο κύμα, την άλληπολύ ήλιο, θέλουμε να εξασφαλίσουμε τη σταθερότητα όλου του συστήματος «προσθέτοντας» μπαταρίες νέου τύπου, παραγωγή υδρογόνου και έναν υδροηλεκτρικό σταθμό.

Για τι κόστος μιλάμε; Το κόστος του είναι λιγοστό μπροστά στα οφέλη που θα προκύψουν. Είναι συνολικά 14 εκατομμύρια, αν παραλείψουμε το υδροηλεκτρικό είναι 7 εκατομμύρια. Ανάλογα προγράμματα εκτελεί αυτή τη στιγμή η Τουρκία απέναντι στην Τένεδο με χρηματοδότηση 40 εκατομμυρίων δολαρίων από τα Ηνωμένα Έθνη. Κάποιος θα μπορούσε να παρατηρήσει πάντως:μεγάλα όνειρα για ένα νησί που πολλές φορές τον χειμώνα είναι αποκομμένο από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Το έχω ξαναπεί. Εμένα με προσβάλλει ως κάτοικο του Αϊ-Στράτη που μας «εξυπηρετεί» ένα πλοίο τύπου «Παναγία Σουμελά». Αναρωτιέμαι πώς επιτρέπουν οι αρχές να κυκλοφορεί ένα τέτοιο «μόρφωμα». Την επόμενη φορά που θα έρθετε στο νησί, επιχειρήστε να ταξιδέψετε με αυτό το «πράγμα». Οι «απέναντι» σάς ενοχλούν; Εμάς δεν μας ενοχλούν. Και άλλωστε θα πρέπει να μη μας νοιάζει τι κάνουν οι απέναντι, αλλά τι κάνουμε εμείς για τα νησιά μας. Πώς εμείς τα προστατεύουμε και πώς τα θωρακίζουμε. Κανένας δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ελληνικότητα του νησιού. Κατά καιρούς όμως οι Τούρκοι έχουν διατυπώσει μια μορφή της θεωρίας του ζωτικού χώρου και λένε ότι «εμείς μπορούμε να εξυπηρετήσουμε καλύτερα τα νησιά, ακτοπλοϊκά, ενεργειακά». Όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, οι Τούρκοι προβάλλουν ότι μπορούν να τα αντιμετωπίσουν καλύτερα. Όπως ας πούμε την έρευνα και διάσωση. Αναζητούν χίλιους δυο τρόπους για να μπουν στον χώρο του Αιγαίου.

Μακάρι να είναι ειρηνικές οι σχέσεις μας και ας έρχονται κι εδώ τα τουρκικά πλοία.

Η εξομάλυνση των σχέσεων με την Τουρκία θα βοηθήσει πολύ στην ανάπτυξη των νησιών μας και θα τους ξαναδώσει την αίγλη που είχαν τον περασμένο αιώνα. Τη «λεσβιακή άνοιξη» που λέμε και την οικονομική ανάπτυξη όλης αυτής της περιοχής. Γιατί υπήρχε ειρήνη και ανάπτυξη, παρά το καθεστώς της τουρκοκρατίας.