Στην πρέσα μέχρι το 2011

Δεσμεύσεις ότι θα βάλει τη χώρα στο τούνελ της αυστηρής δημοσιονομικής πολιτικής την επόμενη τριετία αναλαμβάνει η κυβέρνηση έναντι των Βρυξελλών, παρά τις προεκλογικές παροχές, αληθινές ή ψεύτικες, που εμφανίστηκε να μοιράζει τις τελευταίες ημέρες.

Οι δεσμεύσεις αυτές θα καταγράφονται στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης 2008-2011, που πρόκειται να κατατεθεί την ερχόμενη εβδομάδα και θα απεικονίζει το άλλο πρόσωπο της κυβερνητικής πολιτικής: αυτό της λιτότητας, του περιορισμού των δαπανών, της αύξησης των εσόδων και της μείωσης του ελλείμματος.

Αυτό υπέδειξαν, σύμφωνα με πληροφορίες, οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι που συναντήθηκαν με τον υπουργό Οικονομίας κ. Γ. Παπαθανασίου την περασμένη εβδομάδα και κυρίως ο επίτροπος κ. Χοακίν Αλμούνια, ενώ το ζήτησε με έμμεσο τρόπο και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Ζαν Κλοντ Τρισέ, λέγοντας ότι η τύχη κάθε χώρας καθορίζεται από την πολιτική της. Κυρίως όμως αυτό επέβαλαν οι αγορές, που συνέχισαν να ανεβάζουν τα επιτόκια δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου, προδιαγράφοντας ένα πολύ δυσάρεστο σκηνικό υπέρογκης επιβάρυνσης του Έλληνα φορολογουμένου. Το τελευταίο φαίνεται πως έχει επηρεάσει και τον υπουργό ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ. Σουφλιά, ο οποίος ναι μεν είναι εκείνος που δίνει τον τόνο για παροχές κοινωνικού χαρακτήρα, αλλά έχει συναινέσει σε ένα περιοριστικό Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΠΣΑ). Τι θα προβλέπει το νέο ΠΣΑ
Το νέο ΠΣΑ θα προβλέπει, σύμφωνα με πληροφορίες, μείωση του ελλείμματος στο επίπεδο του 3% του ΑΕΠ το 2010 και περαιτέρω υποχώρησή του το 2011. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμούσε ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού ανήλθε σε 3,4% του ΑΕΠ το 2008 και ότι θα ανέβει στο 3,7% του ΑΕΠ το 2009 και στο 4,2% του ΑΕΠ το 2010. Άρα, η κυβέρνηση καλείται να κόψει περίπου 0,4% του ΑΕΠ έως το 2010 ή περίπου 1 δισ. ευρώ την επόμενη διετία για να ρίξει το έλλειμμα στο 3% του ΑΕΠ (αν δεχθούμε ότι το 2008 το έλλειμμα ήταν όντως 3,4% του ΑΕΠ και όχι υψηλότερο).

Αντ΄ αυτού εμφανίζεται να το αυξάνει με μια κίνηση, όπως αυτή για τους αγρότες την περασμένη εβδομάδα, κατά 500 εκατ. ευρώ. Αμέσως, μόνο εξ αυτού του λόγου η ανάγκη προσαρμογής φτάνει το 1,5 δισ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, το πρόγραμμα όσο πειστικό κι αν εμφανιστεί δεν πρόκειται να αποτρέψει την υπαγωγή της χώρας και πάλι σε καθεστώς επιτήρησης. Η απόφαση θα ληφθεί κατά πάσα πιθανότητα τον Μάρτιο, αφού συζητηθεί πρώτα το πρόγραμμα τον Φεβρουάριο.

Εκρηκτικό μείγμα ελλείμματος- χρέους
Το ύψος του ελλείμματος μπορεί να μη δείχνει υπερβολικά μεγάλο συγκρινόμενο με τα ελλείμματα άλλων κρατών-μελών (περίπου 8 στους 16 της ευρωζώνης έχουν πάνω από 3% του ΑΕΠ τους και κατά μέσον όρο οι 16 έχουν έλλειμμα 4% του ΑΕΠ τους). Όμως, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές, επειδή η Ελλάδα έχει μεγάλο δημόσιο χρέος (96,2% του ΑΕΠ της, το δεύτερο μεγαλύτερο μετά την Ιταλία στην ευρωζώνη), η διατήρηση υπερβολικού ελλείμματος είναι πιο σοβαρή. Και αυτό γιατί το έλλειμμα τροφοδοτεί το χρέος, καθώς απαιτεί δανεισμό για τη χρηματοδότησή του. Τον δανεισμό αυτόν πληρώνει πανάκριβα τώρα η χώρα και θα συνεχίσει να τον πληρώνει, όσο δεν δίνει πειστικά δείγματα ότι ακολουθεί σοβαρή πολιτική για τη μείωσή του. «Δεν θα είναι πρόγραμμα χαλάρωσης» λέει υψηλόβαθμο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου, αναφερόμενο στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. «Έχει σημασία το μήνυμα που θα περάσουμε στις αγορές. Πρέπει να είναι ένα μήνυμα συμμαζέματος».

Πρόγραμμα με δύο σενάρια
Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει ένα κανονικό και ένα δυσμενέστερο σενάριο, με βάση την πρόβλεψη για τον ρυθμό ανάπτυξης της χώρας.

Όπως είναι γνωστό, ο κ. Παπαθανασίου επεσήμανε ότι η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ανάπτυξη 0,2% το 2009 και 0,7% το 2010 είναι απαισιόδοξη και εξέφρασε την πεποίθηση ότι τελικώς οι επιδόσεις της χώρας θα είναι καλύτερες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόβλεψη του υπουργείου θα είναι για ρυθμό ανάπτυξης 1%-1,5% το 2009. Πρόκειται βεβαίως για υπόθεση πολύ δυσμενέστερη εκείνης του προϋπολογισμού που μόλις ψηφίστηκε (2,7% ρυθμός ανάπτυξης).

Έτσι, τα έσοδα θα διαμορφώνονται χαμηλότερα και το έλλειμμα υψηλότερα από την πρόβλεψη του προϋπολογισμού, που ήταν ούτως ή άλλως εξωπραγματική (2% του ΑΕΠ).

Έστω και με χαμηλότερο ρυθμό αύξησης, πάντως, τα έσοδα θα εμφανίζονται να σώζουν τον προϋπολογισμό. Αρμόδιες πηγές του οικονομικού επιτελείου μιλούν για ενεργοποίηση του εισπρακτικού μηχανισμού του Δημοσίου, παραδεχόμενοι ότι αυτός έχει ατονήσει το τελευταίο διάστημα, αλλά διαβεβαιώνουν ότι δεν θα υπάρξουν νέοι φόροι.

Οι δαπάνες από την άλλη πλευρά θα αυξάνονται για δύο λόγους: Πρώτον, λόγω των κινήτρων ανάπτυξης που θα θελήσει να εμφανίσει η κυβέρνηση (προβλέπεται μια μικρή ενίσχυση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων). Δεύτερον, λόγω των παροχών που θα δώσει (όπως αυτές της περασμένης εβδομάδας) για να βελτιώσει την εκλογική προοπτική της.

Από την άλλη πλευρά, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στους μισθούς η πολιτική της θα είναι περιοριστική, καθώς θα δώσει έως 3% αυξήσεις στους δημοσίους υπαλλήλους, ίσως και 2,5% σύμφωνα με άλλο σενάριο.
Πρόβλεψη- βόμβα για την ανάπτυξη από την Τράπεζα της Ελλάδος

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τράπεζα της Ελλάδος κάνει δυσμενέστερες εκτιμήσεις από την κυβέρνηση για την ανάπτυξη και την τοποθετεί περίπου στο 0,8% το 2009. Η κεντρική Τράπεζα, η οποία θα παρουσιάσει τις εκτιμήσεις της τον ερχόμενο μήνα στην έκθεσή της, θεωρεί ότι η Ελλάδα θα επηρεαστεί αναπόφευκτα από τη ραγδαία υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μάλιστα, οι υπηρεσίες της καταγράφουν ήδη πτώση της ζήτησης και των επενδύσεων και ιδίως μεγάλη υποχώρηση της οικοδομικής επενδυτικής δραστηριότητας. Καταγράφουν επίσης υποχώρηση φέτος για πρώτη φορά της απασχόλησης, που εκινείτο ανοδικά τα προηγούμενα χρόνια και εκτιμούν ότι θα υπάρξει αύξηση της ανεργίας. Θεωρούν ότι οι αυξήσεις μισθών της τάξεως του 6% που συμφωνήθηκαν πέρυσι στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και ο σχετικά μεγάλος αριθμός απασχολουμένων στο Δημόσιο, αποτελούν «μαξιλάρι» για τους εργαζομένους.

Ιδιαίτερα ανησυχούν όμως στην Τράπεζα της Ελλάδος για το κόστος δανεισμού το πρώτο εξάμηνο του χρόνου, εκτιμώντας ότι αυτό θα αυξηθεί καθώς η Ελλάδα θα ανταγωνίζεται στις παγκόσμιες αγορές οικονομικούς γίγαντες, που συνολικά θα αναζητούν 3-4 τρισ. ευρώ, για να εξασφαλίσει τον δανεισμό που χρειάζεται.
Τ ο έλλειμμα ισοζυγίου στο 13% του ΑΕΠ

Μειώθηκαν κατά 318 εκατ. ευρώ οι εισαγωγές τον Νοέμβριο του 2008, σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2007, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να περιοριστεί το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου, καθώς οι εξαγωγές εμφανίζονται αυξημένες κατά 100 εκατ. ευρώ περίπου. Την ίδια ώρα, όμως, περιορίστηκαν σημαντικά και οι εισπράξεις από τη ναυτιλία, καθώς και οι εξαγωγές πλοίων, δεδομένου ότι η ναυτιλία δέχθηκε τα πλήγματα της διεθνούς κρίσης. Επίσης αυξήθηκαν οι πληρωμές για τόκους, λόγω διεύρυνσης του δημόσιου χρέους της χώρας και των επιτοκίων. Το αποτέλεσμα ήταν το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών να μείνει τον Νοέμβριο στα ίδια επίπεδα του 2007, δηλαδή στα 3,5 δισ. ευρώ.

Συνολικά, το ενδεκάμηνο Ιανουαρίου- Νοεμβρίου 2008, το έλλειμμα του ισοζυγίου αυξήθηκε κατά 4,4 δισ. ευρώ σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2007 και διαμορφώθηκε στα 31,9 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 13% του ΑΕΠ.