[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η αλήθεια για την οικονομία

Φ θάσαμε στο σταυροδρόμι της αλλόφρονης πορείας μας. Όποια στροφή κι αν πάρουμε, θα έχουμε μπροστά μας την αδήριτη πραγματικότητα: ένα αδηφάγο, υπονομευτικό δημοσιονομικό χρέος, χαοτικό έλλειμμα, δύσμορφη παραγωγική δομή. Η ανταγωνιστικότητά μας θα μειωθεί περαιτέρω καθώς οι ανταγωνιστές μας λειτουργούν κάτω από συνθήκες πιο ελαστικές. Από ποιους διαύλους θα κυκλοφορήσουν στην αγορά οι ενισχυτές της ζήτησης; Και η απασχόληση; Έχουμε θεσμικά ή άλλα «μαξιλάρια» για να απορροφήσουν τους κραδασμούς από την ανεργία που θα πιέζει πιο έντονα;

Πότε θα πούμε ολόκληρη την αλήθεια για την οικονομία; Πότε θα την πούμε ο ένας στον άλλον και όλοι μαζί; Πότε θα αρχίσουμε να σχεδιάζουμε στοιχειωδώς; Πότε η κυβέρνηση και η αξιωματική αντιπολίτευση θα αισθανθούν την ευθύνη απέναντι στα τρομερά λάθη που έχουν διαπράξει;

Μιλάνε, όλοι, για την ανάγκη αυξημένης στήριξης των ευπαθέστερων κοινωνικών στρωμάτων. Δηλαδή, ποιοι είναι οι μηχανισμοί που διαθέτουμε; Οι πολιτικές για την προστασία αυτών των κοινωνικών ομάδων ακόμη και σε καλύτερες εποχές ουσιωδώς απέτυχαν και αυτό δεν οφειλόταν τόσο στην ισχνότητα των πόρων όσο στην προχειρότητα, την αστοχία των σχεδιασμών. Εδώ δεν έχει διαπιστωθεί το πραγματικό μέγεθος της φτώχειας, πού εντοπίζεται και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της. Χωρίς αυτή τη γνώση, κι αν ακόμη λυθούν τα άλλα διαχειριστικά προβλήματα, είναι αδύνατον να γίνουν αποτελεσματικοί, εύστοχοι σχεδιασμοί. Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει αλλού, δεν έχουμε προσαρμόσει τα κριτήρια προσδιορισμού της φτώχειας. Χρησιμοποιούμε κατά βάση ως κριτήριο το εισόδημα που δηλώνει ο καθένας στην εφορία. Το εύρος της παραοικονομίας, οι άδηλες δαπάνες π.χ. για την παραπαιδεία ή για ιατρικές υπηρεσίες και πλήθος άλλων ανελαστικών δαπανών συχνά οδηγούν κάτω από το επίπεδο φτώχειας ακόμη και εργαζόμενους. Η πραγματικότητα περιπλέκεται με τις αντιφάσεις των φορολογικών- επιδοματικών πολιτικών που συχνά αλληλοαναιρούνται. Τα παραδείγματα είναι πολλά για να καταγραφούν εδώ- το συμπέρασμα όμως απλό, ότι δηλαδή δεν αποτυπώνεται η πραγματικότητα. Χωρίς την αποτύπωση της φτώχειας, δεν είναι δυνατός ο σχεδιασμός αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής. Μια ακόμη σκληρή πραγματικότητα, οι όροι ειδικού δανεισμού. Οι όροι αυτοί δεν απορρέουν μόνο από την πραγματική κατάσταση της οικονομίας. Καθορίζονται από τις προσδοκίες για περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματική διαχείριση της οικονομίας. Από την ποιότητα, δηλαδή, των σχεδιασμών αλλά και τη σοβαρότητα και συνέπεια που αναμένεται να δείξει η ελληνική κυβέρνηση. Ποιος είναι πλέον ο βαθμός αξιοπιστίας; Μπορεί να πετύχει πολιτικές συναινέσεις, να συνεργασθεί σε ένα ελάχιστο πρόγραμμα για τη δημοσιονομική σταθερότητα με την αντιπολίτευση, κυρίως την αξιωματική; Μπορεί να πετύχει κοινωνικές συναινέσεις με τα συνδικάτα και τις συντεχνίες προκειμένου να προστατευθεί η απασχόληση; Το ερώτημα δεν είναι αν θα μπούμε σε επιτήρηση ή όχι. Είμαστε πάντοτε υπό την επιτήρηση των διεθνών αγορών, της Ε.Ε. των διεθνών οργανισμών. Είμαστε εκ των πραγμάτων υποχρεωμένοι να ακολουθήσουμε σκληρές πολιτικές. Αυτό που αφορά εμάς και όχι τους πάσης φύσεως επιτηρητές είναι αν τα σκληρά μέτρα που θα λάβουμε θα είναι καταστροφικά για την ελληνική κοινωνία, αν θα υπονομεύουν τη μελλοντική ποιότητα της οικονομικής ανάπτυξης ή απλώς θα ικανοποιούν τους όρους μιας ελάχιστης, δημοσιονομικής ισορροπίας και ασφάλειας προς τους πιστωτές μας.

Αναρωτιέμαι πώς, ακόμη και τούτη την κρίσιμη ώρα που χρειάζεται η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο εσωτερικό και θέλουμε να κερδίσουμε τη διεθνή εμπιστοσύνη, δεν αναλαμβάνονται σοβαρές πρωτοβουλίες για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής. Αναφέρομαι π.χ. σε βελτιώσεις των μηχανογραφικών υποδομών που διασταυρώνουν τα οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων και των ατομικών εισοδημάτων. Πότε θα ιεραρχηθούν οι επενδυτικές προτεραιότητες, πότε θα απλοποιηθεί η γραφειοκρατία που συντηρεί τη διαπλοκή και αποτρέπει εγχώριους και ξένους επενδυτές αλλά και την αξιοποίηση του θεσμού των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα;

Φθάσαμε στην ακραία μορφή επιπολαιότητας και ανευθυνότητας και αλλάζουμε, λέει, την οικονομική πολιτική από τη μια μέρα στην άλλη για να γίνει πιο «κοινωνική», χωρίς στο μεταξύ να έχει ετοιμαστεί ένα κάποιο σχέδιο. Ο Δημήτρης Πεπελάσης είναι οικονομολόγος.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Χωρίς την αποτύπωση της φτώχειας, δεν είναι δυνατός ο σχεδιασμός αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής