Φαινόμενα

Νέο φετίχ η ελπίδα
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

«Αυτό δεν είναι μόνο αμερικανικό όνειρο, είναι και ιρλανδικό, είναι και ευρωπαϊκό, είναι αφρικανικό, είναι ισραηλινό, είναι… και παλαιστινιακό»
Τα λόγια του Μπόνο, μόλις πήρε το μικρόφωνο να τραγουδήσει στην πανηγυρική συναυλία στην Ουάσιγκτον για την ορκωμοσία του Μπαράκ Ομπάμα, αναμεταδίδονται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Από την καρδιά της χώρας που έως χθες είχε κατατάξει τον παλαιστινιακό λαό στους εχθρούς της παγκόσμιας ειρήνης. Μια ανθρώπινη κοσμοπλημμύρα χειροκροτούσε με ξέφρενο ενθουσιασμό.

Την έχουμε ξαναδεί αυτή την εντυπωσιακή θεατρική έκφραση της ανθρώπινης αλληλεγγύης, της ηρωικής ηθικής της οποίας γίνονται φορείς τα παγκόσμια αστέρια της μουσικής, στρατευμένα τουλάχιστον για μια στιγμή στο όνειρο της συναδέλφωσης λαών και διαφορετικών πολιτισμών. Άλλες φορές υπέρ της σωτηρίας του περιβάλλοντος, άλλες υπέρ του Τρίτου Κόσμου και της φτώχειας που του έχει επιβάλει το σύστημα της ανάπτυξης του Βορρά. Αυτή τη φορά υπέρ της αναβάπτισης ενός ονείρου, του «αμερικανικού ονείρου» στις πρωταρχικές του αξίες.

Δύσκολο, σχεδόν ανέφικτο, σε έναν κόσμο διαμορφωμένο να αφομοιώνει τις κολοσσιαίες ανισότητες μέσα από τη λειτουργία των μίντια, να αντικαθιστά το αυθεντικό όνειρο με ψευδαισθήσεις .

Ωστόσο, μέχρι αυτή τη στιγμή το πάσχον μέρος του παγκόσμιου πολιτισμού ήταν συγκεκριμένο, ήταν οι «φτωχοί του πλανήτη», «οι λαοί του Τρίτου Κόσμου», τα «παιδιά που πεινούν», τα «παιδιά που διψούν», προς το οποίο έτεινε χέρι φιλάνθρωπο ο κόσμος της ευμάρειας, συνασπισμένος για τον «καλό σκοπό» από μεγάλα συναυλιακά πανηγύρια.

Αυτή τη φορά τα λόγια του Μπόνο υποδήλωναν ότι δεν υπάρχει μόνο ένα «πάσχον μέρος», αλλά πάσχει το όλον. Αυτή τη φορά δεν ήταν απλώς η αναγνώριση της ύπαρξης «ενός θύματος», της ύπαρξης ενός ελαττώματος, που σπεύδει ο μιντιακός ανθρωπισμός όχι να διορθώσει, αλλά να ανακουφίσει προς στιγμήν από τα αποτελέσματά του. Αυτή τη φορά η στρατηγική του μάρκετινγκ, οι κάμερες, η πανηγυρική συναυλία που μεταδιδόταν σε όλο τον κόσμο, αντί να μετατρέπουν σε φετίχ του εμπορικού ανθρωπισμού μια συγκεκριμένη δυστυχία, μετέτρεπαν σε φετίχ του κόσμου την ελπίδα. Όσο προβληματική κι αν είναι αυτή η αλλαγή, λόγω των μέσων ανάδειξης και αναμετάδοσής της, είναι ουσιώδης.

Μπορεί να μην αποδεσμεύεται από τη λειτουργία και τις μεθόδους επιβολής αντιλήψεων ενός πανίσχυρου μιντιακού συστήματος, μπορεί να υπάρχει πάντα ο φόβος και ο κίνδυνος να αποτελεί όλο αυτό μια αναδίπλωση της κορεσμένης κατανάλωσης για να προσανατολιστεί σε νέα γκάτζετ- λουστραρισμένα με πνεύμα ανθρωπιστικό, συναδέλφωσης και αναγνώρισης των ευθυνών του άγριου καπιταλισμού-, αλλά ακόμη κι έτσι τα μίντια είναι υποχρεωμένα να συντονιστούν. Που σημαίνει ότι, πίσω από το λούστρο των καθιερωμένων μεθόδων της αγοράς, πίσω από το ψευδο-γκλάμουρ της ευμάρειας και της σκανδαλώδους κατανάλωσης, παραγκωνισμένες αντιλήψεις ως μη εμπορικές δεν μπορεί παρά να ανασυρθούν και έστω να τεθούν προς συζήτηση.

Τα ερείπια της Γάζας που προβλήθηκαν από δελτία ειδήσεων (πέμπτο, έκτο θέμα πλέον), οι άνθρωποι ανάμεσα στους σωρούς ερειπίων εκεί όπου άλλοτε ήταν τα σπίτια και οι ζωές τους, είναι που απαιτούν την παγκόσμια αλλαγή νοοτροπιών. Και μπορεί να μην αλλάξουν τα λόγια του Μπόνο- πώς θα μπορούσαν, άλλωστε;- από τη μια στιγμή στην άλλη πολιτικές και έχθρες που χαλυβδώθηκαν από το αίμα και τη δυστυχία, ίσως ούτε ο Ομπάμα και η κυβέρνησή του, αλλά η γιορτινή στιγμή της ελπίδας που μεγεθύνεται από την παγκόσμια αναμετάδοσή της, παραμένει η αναγνώριση της ανάγκης να υπάρξει. Δεν φτάνει η ψευδο-συγκίνηση του μιντιακού ριάλιτι για να εκτονώσει μουδιασμένες συνειδήσεις. Πάλιωσε.


Λάθος και απόδειξη σύγχυσης

Αποδώσαμε στο κομμάτι της Δευτέρας (18/1) το περιεχόμενο εκπομπής της Άννας Δρούζα σε εκπομπή της Τατιάνας Στεφανίδου- σοβαρό λάθος της στήλης απέναντι στη δημοσιογραφική ακρίβεια που οφείλει στους αναγνώστες της, από τους οποίους και ζητεί συγγνώμη. Τόσες ώρες παρακολούθησης εκπομπών με παρόμοια θέματα, με πανομοιότυπη μορφή και τηλεοπτικό λόγο (άλλωστε, αιφνιδίως, και οι δύο εκπομπές ανακάλυψαν στα προβλήματα και στις αγωνίες των παιδιών υλικό για τα σαλονάκια τους), μπορούν να προκαλέσουν και σύγχυση- το λάθος μας γίνεται άλλωστε ισχυρή απόδειξη της σύγχυσης που προκαλείται στον τηλεθεατή. Το πρόβλημα για μας, πάντως, δεν είναι τα πρόσωπα των παρουσιαστών (αυτά αφορούν το σταρ σύστεμ της τηλεόρασης), αλλά το τηλεοπτικό μοντέλο που υπηρετούν- και ως προς αυτό συναντιούνται και ταυτίζονται Άννα και Τατιάνα.