[ Δρόμοι ]

Έτος 1995…
… Σκηνή στον Καναδά. Ο υπουργός Οικονομίας της χώρας βγάζει αφρούς. Στον εικοστό πρώτο όροφο του κυβερνητικού κτιρίου της Οτάβας, ο Πολ Μάρτιν κοιτάζει τους συμβούλους στα μάτια και ουρλιάζει: «Ποιοι διάολο θαρρούν πως είναι για να μας κρίνουν;». Ο στόχος της οργής του ήταν η Μoody΄s. Αυτή η εταιρεία πιστοληπτικής αξιολόγησης είχε μόλις ανακοινώσει την πρόθεσή της να υποβαθμίσει την πιστοληπτική ικανότητα του Καναδά. Και οι επενδυτές εγκατέλειπαν τα καναδικά κρατικά ομόλογα, σπρώχνοντας τα επιτόκια υψηλότερα.

Την εποχή…
… εκείνη, οι χώρες μόλις είχαν αρχίσει να συνειδητοποιούν πόσο πολύ είχε αυξηθεί η διεθνής επιρροή των εταιρειών πιστοληπτικής αξιολόγησης, σε έναν κόσμο όπου η παγκοσμιοποίηση έφερνε τεράστιες ροές κεφαλαίων. Οι χώρες που έπρεπε να δανειστούν για να φτιάξουν σχολεία, δρόμους και άλλα έργα υποδομής, αναγκάζονταν να σκύψουν το κεφάλι σε αυτές τις εταιρείες που από την κρίση τους εξαρτιόταν το μισό παγκόσμιο χρέος. Αυτές έκριναν αν μια χώρα θα δανειζόταν φθηνά ή ακριβά. Και το κρίνουν ακόμη. Όχι πάντα αμερόληπτα. Δεν είναι λίγες οι χώρες που πιστεύουν ότι αδικούνται από αυτές τις εταιρείες και που τις θεωρούν όργανα των διεθνών τοκογλύφων. Ο Γιόχεν Σάνιο, πρόεδρος της ΒaFin, ρυθμιστικής αρχής του γερμανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, πιστεύει πως έχουν γίνει ανεξέλεγκτες παγκόσμιες δυνάμεις. «Τρεις μόνο εταιρείες πιστοληπτικής αξιολόγησης (Μoody΄s, S&Ρ, Fitsch) κυριαρχούν στην αγορά (κατά 95%)», λέει στην εφημερίδα «Ουάσιγκτον Ποστ». «Και το κάνουν αυτό χωρίς διεθνείς κανονισμούς που να εγγυώνται την ανεξαρτησία και τη διαφάνεια των διαδικασιών αξιολόγησης».

Επιστροφή…
… στο 1995 και στον Καναδά. Η ανακοίνωση της Μoody΄s εξόργισε πολλούς Καναδούς. Ανέβασε το επιτόκιο δανεισμού και η κυβέρνηση της χώρας δεν μπορούσε να βρει τα 300 εκατ. δολάρια που της χρειάζονταν για να κάνει τις πληρωμές της. Πενήντα χιλιάδες συνταξιούχοι θα έμεναν απλήρωτοι και 45.000 εργαζόμενοι θα έβγαιναν στον δρόμο. Όμως, η Μoody΄s ήταν αμετάπειστη. Με μια απόφαση που η ορθότητά της αμφισβητείται μέχρι σήμερα, υποβάθμισε τελικά την πιστοληπτική ικανότητα του Καναδά στη δεύτερη κατηγορία. Ο Καναδάς έκανε επτά χρόνια για να επιστρέψει στην πρώτη κατηγορία. Ο τρόπος που λειτουργούν αυτές οι εταιρείες παραμένει σκοτεινός. Το 2002 στις ΗΠΑ, έκθεση του γερουσιαστή Πολ Σαρμπάνη, που ενσωματώθηκε σε σχετικό νόμο, έθετε το ζήτημα της διαφανούς λειτουργίας των εταιρειών πιστοληπτικής αξιολόγησης, με αποτέλεσμα να συνταχθεί ένας κώδικας συμπεριφοράς. Όμως, οι εταιρείες αυτές δεν έπαψαν να συμπεριφέρονται σαν κακά παιδιά.

Όταν ήταν…
… πια πασιφανές πως η Γουόλ Στριτ βάδιζε προς το χάος, οι τρεις εταιρείες εξακολουθούσαν να βαθμολογούν με άριστα ουσιαστικά χρεοκοπημένες επιχειρήσεις όπως η Λίμαν Μπράδερς. Το ίδιο είχε συμβεί και πριν από μερικά χρόνια, όταν έδιναν άριστα στη σκανδαλώδη Ένρον μόλις τέσσερις μέρες προτού βαρέσει κανόνι. Παρέσυραν έτσι πολλούς επενδυτές που έχασαν τα λεφτά τους. Οι «τρεις αδελφές» στηρίζουν τους φίλους τους. Αλλά δεν είμαστε φίλοι τους όλοι.