Στην κόψη του ξυραφιού ο δανεισμός του Δημοσίου

Νέο ρεκόρ κατέγραψε χθες η διαφορά επιτοκίου ελληνικών και γερμανικών δεκαετών ομολόγων, παγώνοντας τα χαμόγελα για την κάλυψη της πρώτης έκδοσης εντόκων γραμματίων του ελληνικού Δημοσίου, ύψους 2,5 δισ. ευρώ.

Το spread στα δεκαετή ομόλογα, το καπέλο δηλαδή που χρεώνουν οι αγορές στα επιτόκια των ελληνικών τίτλων σε σχέση με τους αντίστοιχους γερμανικούς άγγιξε το 2,42%, ποσοστό περίπου δέκα φορές υψηλότερο σε σχέση με το 0,20%-0,25% που ήταν τον Ιανουάριο του 2008, όταν οι επιφυλάξεις των ξένων θεσμικών έναντι της ελληνικής οικονομίας ήταν σαφώς μικρότερες. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές δεν εμπιστεύονται την Ελλάδα, η οποία θα πληρώσει πολύ ακριβά τυχόν μακροπρόθεσμο δανεισμό της. Γι΄ αυτό, άλλωστε, χθες περιορίστηκε στη δημοπράτηση πολύ βραχυπρόθεσμων τίτλων.

Αλλά σήμερα, με το δημοσιονομικό έλλειμμα να ξεπερνά για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το όριο του 3% του ΑΕΠ, την κοινοτική επιτήρηση προ των πυλών και τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης να απειλούν με ενδεχόμενη υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της ελληνικής οικονομίας, η επιβάρυνση του κόστους δανεισμού συνιστά μέρος μόνο των εφιαλτικών σεναρίων που εξετάζουν οι αγορές.

Ορισμένοι αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι η Ελλάδα ή κάποια άλλη περιφερειακή χώρα της ευρωζώνης θα μπορούσε να αποτελέσει τον δούρειο ίππο που θα απειλήσει την ίδια την ευρωζώνη, καθώς δεν θα μπορέσει να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΟΝΕ, μετά την έκρηξη των spread, όπως αναφέρουν σε δημοσίευμά τους οι «Financial Τimes». Τις ανησυχίες αυτές, πάντως, δεν φαίνεται να συμμερίζεται ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν Κλοντ Τρισέ, που έκανε λόγο για «φαντασιώσεις».

Το πρώτο τεστ
Η πρώτη δημοπρασία εντόκων γραμματίων για το 2009 ανακούφισε τον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους που είχε καταβάλει προσπάθειες όλο το προηγούμενο διάστημα ώστε η έκδοση να έχει εξασφαλισμένη κάλυψη. Ο ΟΔΔΗΧ ζητούσε 2 δισ. ευρώ μέσω τρίμηνων, εξάμηνων και ετήσιων εντόκων γραμματίων. Με το μπόνους της κατάργησης του φόρου 10% για τους ξένους θεσμικούς επενδυτές που μετείχαν στη δημοπρασία, κατάφερε να αυξήσει το ενδιαφέρον, προσελκύοντας προσφορές συνολικού ύψους 13,2 δισ. ευρώ. Τελικά αντλήθηκαν 2,550 δισ. ευρώ. Στο μέτωπο των επιτοκίων, σημειώθηκε σημαντική πτώση καθώς διαμορφώθηκαν σε 2,40% για τα τρίμηνα έντοκα, 2,46% για τα εξάμηνα και 2,67% για τα ετήσια. Στην προηγούμενη δημοπρασία του Οκτωβρίου, το μέσο επιτόκιο στα εξάμηνα και ετήσια έντοκα γραμμάτια είχε διαμορφωθεί στο 5,09% ακολουθώντας την εκρηκτική αύξηση του euribor (4,9% έναντι μόλις 2,7% χθες).

Η υπερκάλυψη της έκδοσης εξηγείται από παράγοντες της αγοράς στη βάση του «ενδιάμεσου κρίκου» των τραπεζών. Οι 21 τράπεζεςβασικοί διαπραγματευτές (primary dealers) που μετέχουν στις δημοπρασίες αγόρασαν επί της ουσίας «ενέχυρα» για να δανειστούν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Θα λάβουν από το ελληνικό Δημόσιο επιτόκιο 2,40%-2,67% για τα δανεικά που παρέχουν και με ενέχυρο τα κρατικά έντοκα γραμμάτια, θα δανειστούν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με επιτόκιο 2% αν επαληθευτούν οι προσδοκίες της αγοράς για μείωση επιτοκίων την Πέμπτη. Σε κάθε περίπτωση πάντως εξασφαλίζουν ρευστότητα σε μια περίοδο όπου η έλλειψη εμπιστοσύνης διατηρεί παγωμένη τη διατραπεζική αγορά. Επί της ουσίας οι τράπεζες μεσολάβησαν, με το αζημίωτο για τις ίδιες, για να δανειστεί το Δημόσιο από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Παραμένει η αγωνία
Το δέλεαρ της διαφοράς των επιτοκίων που καρπώνονται οι τράπεζες μέσω της συγκεκριμένης έκδοσης και η πρόσβαση στη ρευστότητα, δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολιών για το ενδεχόμενο κάλυψης της έκδοσης. Αυτό δεν σημαίνει πως εξαλείφθηκε ο προβληματισμός για το μέλλον του προγράμματος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου. Το Δημόσιο πληρώνει ολοένα και ακριβότερα επιτόκια, όπως αποτυπώνεται στην πορεία των spread και εκτιμάται πως θα δυσκολευτεί να δανειστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Γι΄ αυτό και οι εκδόσεις βραχυχρόνιων εντόκων γραμματίων εκτιμάται πως θα φτάσουν τα 10 δισ. ευρώ φέτος έναντι μόλις 900 εκατ. ευρώ το 2008, ανακυκλώνοντας το πρόβλημα, αφού σε τρεις, έξι ή το πολύ δώδεκα μήνες, το Δημόσιο θα πρέπει να ξαναδανειστεί για να ξεπληρώσει το πρόσφατο χρέος. Αναλυτές μάλιστα βλέπουν πολύ σύντομα τη διαφορά επιτοκίων ελληνικών και γερμανικών δεκαετών ομολόγων στο 2,5%, όταν προ ολίγων εβδομάδων ο τέως υπουργός Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφης αναρωτιόταν ρητορικά «ώς πότε η Ελλάδα θα αντέχει να δανείζεται με επιτόκιο 2% πάνω από τους Γερμανούς».

ΤΟ SΡRΕΑD

Στα δεκαετή ομόλογα είναι περίπου 10 φορές υψηλότερο σε σχέση με τον Ιανουάριο του 2008

«Financial Τimes»: Σενάρια για έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη!

ΣΕΝΑΡΙΑ καταστροφής, με αφορμή τη διεύρυνση του κόστους δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου και το ενδεχόμενο υποβάθμισης, έφεραν χθες στο προσκήνιο με δημοσίευμά τους οι «Financial Τimes». «Φοβού τους Έλληνας και δώρα φέροντας, σκέπτεται η αγορά», ξεκινά το δημοσίευμα προσθέτοντας στη μαύρη λίστα Ιρλανδούς και Ισπανούς, υπό την έννοια ότι οι τρεις χώρες έλαβαν ήδη την προειδοποίηση περί πιθανής υποβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας από τη Standard & Ρoor΄s, αναφέροντας ότι η εξέλιξη αυτή οδήγησε πολλούς στο να αρχίσουν να σκέφτονται το αδιανόητο, «τη μη εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων από μια χώρα της ευρωζώνης και την έξοδό της από το ευρώ».

«Μια εσωτερική πρόβλεψη για το μέλλον της αγοράς δίνει πιθανότητα 30% κάποια χώραμέλος της ευρωζώνης να εγκαταλείψει το ευρώ μέχρι τα τέλη του επόμενου έτους», γράφουν οι «Financial Τimes» και εκτιμούν πως «μια κρίση στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει το “απόλυτο crashtest” γιατοευρώ».

Σημειώνεται μάλιστα πως τώρα που εκφράζονται ανοιχτά οι φόβοι ότι η Ελλάδα (ή κάποια άλλη περιφερειακή χώρα) θα μπορούσε να αποτελέσει τον δούρειο ίππο που θα σπάσει το ευρώ, οποιαδήποτε είδηση από αυτό το μέτωπο θα μπορούσε να προκαλέσει αναταράξεις σε πολλές άλλες αγορές.