[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Είναι οι πρυτάνεις αναρχικοί;

Με την έναρξη της νέας επαναστατικής σεζόν (9/1/2009), το κέντρο της Αθήνας έγινε ξανά πεδίο μάχης. Ερωτήθηκε στην τηλεόραση ο υπουργός Εσωτερικών γιατί η Αστυνομία δεν αντιμετωπίζει τους διακόσιους «γνωστούς- αγνώστους» που πετούσαν πέτρες και μολότοφ στην Πανεπιστημίου αντί να ξεσπά στους αποχωρούντες από μια ειρηνική διαδήλωση στους γύρω δρόμους. Και απαντά ο υπουργός ότι η Αστυνομία δεν μπορεί να επέμβει στον χώρο της πλατείας μπροστά από το παλιό Πανεπιστήμιο, διότι αυτός καλύπτεται από το πανεπιστημιακό άσυλο.

Ο κ. Παυλόπουλος εμφανίζεται να αγνοεί τον νόμο που ψήφισε η κυβέρνηση στην οποία μετέχει ή να αδυνατεί να τον ερμηνεύσει, αν και καθηγητής της Νομικής. Σύμφωνα με τον νόμο Γιαννάκου (3549/2007, αρ.

3, παρ. 4) «το ακαδημαϊκό άσυλο καλύπτει όλους τους χώρους στους οποίους γίνεται εκπαίδευση και έρευνα». Η Σύγκλητος οφείλει να προσδιορίσει ειδικότερα τους χώρους αυτούς, αλλά είναι προφανές ότι δεν μπορεί να περιλάβει σε αυτούς μια ανοιχτή, κοινόχρηστη, δημόσια πλατεία της πόλης. Το πιθανότερο είναι ότι ο υπουργός γνωρίζει αλλά ποντάρει στη γενικότερη σύγχυση γύρω από το άσυλο για να υπεκφύγει των ευθυνών του. Άλλωστε, η κυβέρνησή του, περισσότερο από κάθε προηγούμενη, απέχει από την εφαρμογή των νόμων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που θεσπίστηκαν από την ίδια.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στον αντίποδα αυτής της ανεύθυνης και παρελκυστικής στάσης βρέθηκε την ίδια ημέρα η αρμόδια εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ. Η Άννα Διαμαντοπούλου δεν έθεσε ζήτημα κατάργησης του ασύλου, διαπίστωσε όμως ότι «υπάρχει θέμα συζήτησης για το άσυλο». Μεταξύ άλλων, η κ. Διαμαντοπούλου έκανε δύο καίριες επισημάνσεις: (α) «Είναι υποκρισία» να θεωρούμε ότι για το ζήτημα της βίας που φωλιάζει στα πανεπιστήμια «η πανεπιστημιακή κοινότητα θα αποφασίσει μόνη της και θα το αντιμετωπίσει». Ωστόσο (β) η ίδια κοινότητα «δεν μπορεί να κάνει ότι δεν το βλέπει». Πράγματι, στο προηγούμενο διάστημα, οι πρυτανικές αρχές των κεντρικών πανεπιστημίων έκαναν ό,τι μπορούσαν για να υποβαθμίσουν το πρόβλημα των καταλήψεων και των βανδαλισμών στις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, κινούμενες μεταξύ του φόβου τους για τα χειρότερα και της συνενοχής τους, ως παθητικής συνιστώσας ενός συστήματος που ενσωματώνει στη δομή του τη βία. Η υποτιθέμενη λύση στο πρόβλημα, την οποία διακινούν από καιρό, είναι η αυτοάμυνα: Όλοι μαζί, καθηγητές και φοιτητές αδελφωμένοι, θα προασπίσουμε το άσυλο. Έναντι ποίων; Προφανώς, έναντι των ολίγων, κακών «εξωπανεπιστημιακών». Ωστόσο, αυτή η εικόνα της παραδείσιας πανεπιστημιακής κοινότητας είναι διπλά ουτοπική: Αφενός, παραπέμπει στην ιδανική αναρχική κοινότητα, όπου η βία καταλύεται με την παλλαϊκή επαγρύπνηση, αχρηστεύοντας το κράτος και τους «κατασταλτικούς μηχανισμούς» του. Αφετέρου, προϋποθέτει την ομόθυμη αποκήρυξη της βίας στο εσωτερικό της κοινότητας. Ωστόσο, η βία έχει πολλές εκφάνσεις, ορισμένες από τις οποίες, όπως η παρεμπόδιση της λειτουργίας θεσμικών συλλογικών οργάνων και εν τέλει του ίδιου του Πανεπιστημίου, είναι κυρίως ενδοπανεπιστημιακές. Στην πραγματικότητα, οι πρυτάνεις δεν είναι θιασώτες της Αναρχίας. Στην πράξη, αναζητούν τη συνεργασία των μεγάλων φοιτητικών παρατάξεων για να επιβληθεί ο νόμος και η τάξη στα ελληνικά πανεπιστήμια. Πρόκειται για τις παρατάξεις με τις οποίες «συνδιοικούν» τα πανεπιστήμια. Και επειδή οι παρατάξεις αυτές είναι κομματικές, οι πρυτάνεις προσφεύγουν στις ηγεσίες των πολιτικών κομμάτων, η συμπαράσταση των οποίων θεωρείται πλέον αναγκαία για να λειτουργήσει η ελληνική ανώτατη παιδεία. Χαράς ευαγγέλια, λοιπόν, για τους πολιτικούς.

Αυτή είναι κυρίως η ελληνική παθογένεια: Τα πολιτικά κόμματα χρησιμοποιούν τα πανεπιστήμια ως φυτώριο για την ανάδειξη των στελεχών τους. Για να προσελκύσουν αυτούς τους νέους βλαστούς, τους προσφέρουν νομοθετημένη εξουσία με τη μορφή της «συνδιοίκησης». Η μέθοδος αυτή, που περιλαμβάνει την άσκηση σε κάθε λογής διαπραγμάτευση, έχει αποδειχθεί αποτελεσματική για τα κόμματα. Η στελεχική αναπαραγωγή τους γίνεται στο κασσίδι του Πανεπιστημίου.

Στις παρυφές του ίδιου συστήματος κινούνται οι μικρότερες παρατάξεις που αρνούνται να συμμετάσχουν στη «συνδιοίκηση», αλλά με τη δική τους ερμηνεία της πανεπιστημιακής δημοκρατίας, εμφανίζονται με το αίτημα «όλη η εξουσία στις φοιτητικές συνελεύσεις». Οι εκφάνσεις της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, με την οποία συμπλέει ο Συνασπισμός, εκμεταλλεύονται τη στρεβλή λογική του συστήματος. Εφόσον στο ελληνικό Πανεπιστήμιο η μη άσκηση της βίας είναι ζήτημα συναίνεσης και αυτορρύθμισης, αρνούνται τον ρόλο των ρυθμιστών στους υπόλοιπους. Εφόσον αντιτίθενται στο «σύστημα» γενικά, τα όρια της πρακτικής αυτής εντός και εκτός Πανεπιστημίου καθίστανται δυσδιάκριτα.

Ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας του ασύλου προϋποθέτει ότι θα ορίσουμε ξανά τι είναι το Πανεπιστήμιο. Μάλλον, στην Ελλάδα, θα χρειαστεί να το επανεφεύρουμε. Προς τούτο, θα απαιτηθεί αρκετή πολιτική γενναιότητα. Μέχρι τότε, τουλάχιστον, ας μην τυλίγουμε με τις προοδευτικότερες αναθυμιάσεις τον αυτόβουλο εγκλωβισμό μας μεταξύ βίας και συναλλαγής.

ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ

χρησιμοποιούν τα πανεπιστήμια ως φυτώριο για την ανάδειξη στελεχών τους. Για να προσελκύσουν τους νέους βλαστούς, τους προσφέρουν νομοθετημένη εξουσία με τη μορφή της «συνδιοίκησης»