[ Δρόμοι ]

Είναι σωστό…
… να χρησιμοποιούμε τη φρίκη για να δείξουμε την αλήθεια; Τρία νεκρά παιδάκια ξαπλωμένα το ένα πλάι στο άλλο στο δάπεδο ενός νοσοκομείου στη Λωρίδα της Γάζας. Ο συντετριμμένος πατέρας. Σπαρακτικές εικόνες του πολέμου. Θα έφτανε άραγε ένας απλός απολογισμός του αριθμού των νεκρών; Ή μήπως πρέπει να δίνουμε στη φρίκη ένα πρόσωπο, έστω κι αν αυτό είναι το πρόσωπο ενός νεκρού;

Η πολεμική…
… φωτογραφία άλλαξε πολύ με τα χρόνια. Οι πρώτες πολεμικές εικόνες χρονολογούνται από τον Κριμαϊκό Πόλεμο και τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Ο Πόλεμος στον Περσικό Κόλπο το 1991 ήταν ο πρώτος δορυφορικός πόλεμος. Οι εκρήξεις στον νυχτερινό ουρανό της Βαγδάτης μεταδίδονταν μέσω δορυφόρου στις τηλεοράσεις όλου του κόσμου. Σήμερα έχουμε κανάλια που μεταδίδουν ειδήσεις σε εικοσιτετράωρη βάση, έχουμε το Ίντερνετ με τα μπλογκ, έχουμε και φωτογραφίες από κινητά τηλέφωνα. Όμως, όπως επισημαίνει ο Βρετανός δημοσιογράφος Ρος Λάινταλ, το δίλημμα του τι πρέπει να δείχνουμε και τι όχι παραμένει. Σε καιρό πολέμου, οι συγκλονιστικές φωτογραφίες αποκτούν μεγάλη προπαγανδιστική αξία και μπορούν να μεταστρέψουν τα αισθήματα της κοινής γνώμης από τη μια στιγμή στην άλλη. Την αμερικανική επέμβαση στο Βιετνάμ θα τη θυμόμαστε πάντα με την εικόνα ενός γυμνού κοριτσιού που, με το δέρμα καμένο από μια βόμβα ναπάλμ, τρέχει αναζητώντας τη σωτηρία. «Οι εικόνες τραυματισμένων ή νεκρών αμάχων παίζουν ρόλο στην πολιτική συζήτηση για το αν ένας πόλεμος είναι νόμιμος ή όχι και επηρεάζουν τις κυβερνητικές πολιτικές», λέει στην εφημερίδα «Σκότσμαν» ο καθηγητής της δημοσιογραφίας Μπράιαν Μακνάιρ. «Προσωπικά πιστεύω πως πρέπει να τις δείχνουμε. Οι πόλεμοι δεν είναι ούτε αναίμακτοι ούτε αποστειρωμένοι».

Οι εθνικές…
… νομοθεσίες και οι κώδικες δημοσιογραφικής δεοντολογίας θέτουν όρια, αλλά δεν δίνουν τη λύση στα δημοσιογραφικά διλήμματα. Η κλασική πια φωτογραφία από τον Πόλεμο του Βιετνάμ, με το κοριτσάκι με τα φρικτά εγκαύματα, είχε προκαλέσει και τότε πολλές διαμάχες για το αν έπρεπε ή όχι να δημοσιευτεί. Όμως, όπως λέει ο Στίβεν Μπάρνετ, καθηγητής της Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Ουεστμίνστερ, «αν τα σημερινά μέσα ενημέρωσης υπήρχαν πριν από εκατό χρόνια, είναι σχεδόν βέβαιο πως ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν θα είχε διαρκέσει τέσσερα χρόνια, επειδή οι άνθρωποι δεν θα τον είχαν αντέξει τόσο πολύ».

Η Χίλαρι Ρόμπερτς…
… που είναι έφορος των φωτογραφικών συλλογών του Αυτοκρατορικού Πολεμικού Μουσείου του Λονδίνου λέει πως η ανακάλυψη των στρατοπέδων συγκέντρωσης αποτέλεσε ορόσημο για την πολεμική φωτογραφία. «Τότε πήγαν φωτογράφοι στα στρατόπεδα για να δείξουν στον κόσμο τι είχε συμβεί», λέει η Ρόμπερτς. «Το έκαναν, αλλά με βαρύ προσωπικό κόστος. Ύστερα από όλα όσα είδε στο Μπέλσεν, ο Τζορτζ Ρότζερ του πρακτορείου Μάγκνουμ εγκατέλειψε για πάντα την πολεμική φωτογραφία». Πάντως, οι φωτορεπόρτερ που πασχίζουν να μεταδώσουν τη φρίκη του πολέμου από τη Λωρίδα της Γάζας δεν χρειάζεται να ανησυχούν για την ψυχική τους υγεία. Το Ισραήλ τούς έχει απαγορεύσει την είσοδο.