[ Πρόσωπα ] Το φάντασμα του Στάλιν

Ο Στάλιν επελέγη χθες από τους Ρώσους ως τρίτη δημοφιλέστερη ιστορική φυσιογνωμία της Ρωσίας. Το φάσμα του σταλινισμού πλανάται πάνω από τη χώρα, λέει ο ακτιβιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Λεβ Πονομαριόφ.

«Ξένοι εχθροί καταγγέλλονται και πάλι από την εξουσία ότι φέρουν την ευθύνη για όλα τα εσωτερικά προβλήματα, έτσι εμφανίζεται ως ανάγκη η διακυβέρνηση της χώρας με σιδηρά πυγμή- πρόκειται για καθαρά σταλινική μέθοδο», λέει ο Πονομαριόφ. «Η νεώτερη γενιά τρέφεται με μύθους για τον Στάλιν. Δεν ξέρει τίποτε για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που πέθαναν στα στρατόπεδα του γκουλάγκ, όμως ξέρει καλά ότι ο Στάλιν ήταν ένας ισχυρός ηγέτης που νίκησε τη ναζιστική Γερμανία».

Ο 67χρονος Πονομαριόφ, φυσικός, που υπήρξε ο στενότερος συνεργάτης του νομπελίστα της Ειρήνης Αντρέι Ζαχάροφ, είχε μιλήσει πριν ακόμη από το αποτέλεσμα της δημοσκόπησης για μια επιστροφή της Ρωσίας στα ζοφερά χρόνια των σταλινικών διώξεων, στις δίκες-παρωδία της δεκαετίας του ΄30. Στο πλαίσιο της πορείας της προς τον αυταρχισμό, η ρωσική εξουσία προωθεί και την αποκατάσταση του σοβιετικού δικτάτορα. Στις 4 Δεκεμβρίου η αστυνομία κατέσχεσε τους σκληρούς δίσκους των υπολογιστών της μη κυβερνητικής οργάνωσης Μemorial, που περιείχαν την τεκμηρίωση σταλινικών εγκλημάτων. Στη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, τα εκατομμύρια των θυμάτων της διακυβέρνησης του Στάλιν αποκρύπτονται και ο δικτάτορας εμφανίζεται ως ένας «αποτελεσματικός μάνατζερ», χωρίς τον οποίο η Ρωσία δεν θα κέρδιζε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Λεβ Πονομαριόφ λέει πως στην πορεία αυτή της Ρωσίας εντάσσεται και μια πρόσφατη τροποποίηση του ποινικού κώδικα που πρόκειται να εγκριθεί από τη Δούμα. Ως εσχάτη προδοσία θα θεωρούνται πλέον όλες οι δράσεις που εκτιμάται πως στρέφονται κατά «της ασφάλειας» της Ρωσίας, «περιλαμβανομένου του συνταγματικού συστήματός της, της κυριαρχίας της και της κρατικής και εδαφικής ακεραιότητάς της» (ώς τώρα εσχάτη προδοσία θεωρούνταν «εχθρικές» πράξεις που απειλούν «την εξωτερική ασφάλεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας»). «Αυτό σημαίνει», λέει ο Πονομαριόφ, «πως οποιαδήποτε επαφή με ξένο, με οργάνωση που έχει έδρα στο εξωτερικό, με εφημερίδες που εκδίδονται στο εξωτερικό, καθίσταται επικίνδυνη… Θέλουν να φοβίσουν τους δημοσιογράφους, τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τους ανεξάρτητους πολιτικούς». Δεν θα γίνουν μαζικές δίκες, όπως επί Στάλιν, όμως θα γίνουν δίκες «παραδειγματισμού», προσθέτει. Επιπλέον, βάσει του νέου κώδικα, τα δικαστήρια που εκδικάζουν υποθέσεις «προδοσίας», δεν θα έχουν πια ενόρκους, αλλά μόνο δικαστές, ώστε να ελέγχονται καλύτερα από το Κρεμλίνο. «Θα πρέπει να ζητούμε και πάλι προληπτικά την άδεια για επαφές με ξένους», λέει ο Πονομαριόφ. «Σε κάθε τουριστικό γκρουπ που θα πηγαίνει στο εξωτερικό, θα υπάρχει κι ένας πληροφοριοδότης. Επιστρέφουμε στη δεκαετία του ΄70, αν όχι σ΄ εκείνη του ΄30». Η προαναφερθείσα δημοσκόπηση της κρατικής τηλεόρασης επιστρατεύεται για να «αποδειχθεί» πως αυτό γίνεται με την έγκριση των πολιτών…