[ Πρόσωπα ] ΣΤΕΦΑΝ ΕΣΕΛ «Να προκαλούμε τις συνειδήσεις»

Ένας από τους ανθρώπους που συνέταξαν, πριν από 60 χρόνια, την Παγκόσμια Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Γάλλος πρέσβης Στεφάν Εσέλ, τιμήθηκε χθες με το βραβείο της UΝΕSCΟ για τη συμβολή του στην υπόθεση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
O Εσέλ θυμάται το άγχος που είχαν το 1948 οι συντάκτες της Διακήρυξης, καθώς φοβούνταν την αρνητική ψήφο όχι μόνο των κομμουνιστικών, αλλά κυρίως των αραβικών χωρών, καθώς η ιδέα πως οι γυναίκες και οι άνδρες έχουν ίσα δικαιώματα αποτελούσε γι΄ αυτές σχεδόν αιτία πολέμου. Όμως οι δημοκράτες την υποστήριξαν σθεναρά και η Διακήρυξη υιοθετήθηκε. «Να άνθρωποι με θάρρος!», λέει σήμερα ο Εσέλ. «Έτσι καταλαβαίνει κανείς για πόσο μεγάλα πράγματα είναι ικανοί οι μεγάλοι δημοκράτες». Η πείρα, προσθέτει, του έχει διδάξει ότι «οι πόλεμοι είναι πλέον αδύνατο να κερδηθούν. Δεν έχουμε κερδίσει πόλεμο από το 1945. Όταν αναζητείς μια λύση στα προβλήματα με πόλεμο, είναι σίγουρο ότι ακολουθείς λάθος δρόμο και αυτό το απέδειξε ο 20ός αιώνας».

Ο Εσέλ, ο οποίος έκλεισε πρόσφατα τα 91, είναι ένας σοφός του 20ού αιώνα, ένας αυθεντικός πολίτης χωρίς σύνορα. Αριστερός στις πεποιθήσεις, χθες ήταν στη Γάζα, σήμερα είναι με τους άστεγους και τους μετανάστες, αύριο με όσους αντιστέκονται και αγωνίζονται, σε κάθε χώρο, εναντίον των αδικιών του κόσμου. «Είναι ο πιο ανθρώπινος από τους ουνιβερσαλιστές», λέει γι΄ αυτόν ο φίλος του Εντγκάρ Μορέν, «ένα ον εκλεκτό με την ευγενέστερη έννοια του όρου». Εδώ και πάνω από μισό αιώνα, ο Εσέλ, ο οποίος είχε πατέρα εβραίο και εκτοπίστηκε από τους ναζί στο Μπούχενβαλντ, προσπαθεί να πείσει ακτιβιστές και ισχυρούς να προστατεύουν «τα κεκτημένα του πολιτισμού». Η φιλοσοφία του συνοψίζεται στη φράση: «Να προκαλούμε τις συνειδήσεις».

Τιμήθηκε από την UΝΕSCΟ ανήμερα της 60ής επετείου από την υπογραφή της Διακήρυξης και στην ομιλία του δεν παρέλειψε να επικρίνει τη Γαλλία για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους μετανάστες. Γεννημένος το 1917 στο Βερολίνο, ανατράφηκε με τον φωτισμένο αντικομφορμισμό των γονιών του (ήταν γιος του συγγραφέα Φραντς Έσελ και της ζωγράφου Έλεν Γκρουντ, του ζευγαριού που έφερε στην οθόνη ο Φρανσουά Τρυφώ στην ταινία «Ζυλ και Τζιμ»). «Κατάλαβα πολύ νωρίς ότι δεν υπάρχει άλλη λύση για να συμβιώσουμε σ΄ αυτή τη Γη από το να μάθουμε να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον και να διαλεγόμαστε», είχε δηλώσει πρόσφατα σε συνέντευξή του στη «Λε Μοντ». Στη χθεσινή ομιλία του, μέμφθηκε τη διεθνή κοινότητα για τις άτολμες επικρίσεις των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα Παλαιστινιακά Εδάφη. «Ουδείς τολμάει να επικρίνει το Ισραήλ επειδή φοβάται μήπως χαρακτηριστεί αντισημίτης», τόνισε. «Πρέπει να ξεπεράσουμε αυτόν τον δισταγμό και να υποστηρίξουμε εκείνους τους ανθρώπους στο Ισραήλ που θέλουν την ειρήνη».