[ Πρόσωπα ] Τα εστιατόρια της καρδιάς

«Αν σε 10 χρόνια εξακολουθούν να υπάρχουν, πάει να πει πως χάσαμε», έλεγε το 1985 ο Κολύς, όταν ίδρυε στο Παρίσι τα «Restos du Coeur». Είκοσι τρία χρόνια μετά, τα «εστιατόρια της καρδιάς» για τους απόρους αρχίζουν την 24η εκστρατεία τους…

O Κολύς σκοτώθηκε την επόμενη χρονιά σε τροχαίο, όμως το δημιούργημά του ζει και βασιλεύει- όπως άλλωστε και η φτώχεια. Ο Ολιβιέ Μπερτ, πρόεδρος της ένωσης «Les Restos du Coeur», κήρυξε τη Δευτέρα την έναρξη της 24ης εκστρατείας της. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος για να χαιρόμαστε που είμαστε ακόμη εδώ», υπογράμμισε. Πέρυσι τα εστιατόρια αυτά υποδέχθηκαν 700.000 ανθρώπους και οι 51.000 εθελοντές τους μοίρασαν 91 εκατομμύρια γεύματα. «Πριν ακόμη αρχίσουμε τη φετινή εκστρατεία, οι εγγραφές για την περίοδο 2008-2009 ήταν αυξημένες κατά 5%-10% σε σχέση με πέρυσι», λέει ο Μπερτ. «Υποδεχόμαστε όλο και περισσότερους φτωχούς ηλικιωμένους και εργάτες». Η επιδείνωση της κατάστασης των ανθρώπων αυτών είχε προηγηθεί κατά πολύ της εκδήλωσης της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. «Έχει πολύ πιο παλιές ρίζες, τα προβλήματα στην αγοραστική δύναμη εκδηλώθηκαν πριν από ένα-ενάμιση χρόνο», εξηγεί ο Μπερτ. «Τα πράγματα θα είναι ακόμη δυσκολότερα σε 12 ώς 18 μήνες. Πρέπει να δημιουργήσουμε αποθέματα για να αντιμετωπίσουμε μια κατάσταση που δεν φαίνεται ότι θα βελτιωθεί».

Μπροστά στα «Restos du Coeur», άνδρες και γυναίκες περιμένουν υπομονετικά στην ουρά, συχνά μέσα στο κρύο και τη βροχή, για να παραλάβουν ένα πακέτο με τρόφιμα. Πρόκειται για γυναίκες μόνες, με ή χωρίς παιδιά, συνταξιούχους με σύνταξη πείνας, νέους υποαπασχολούμενους, φτωχούς εργάτες, εργαζόμενους με τον κατώτατο μισθό, ανθρώπους που ζουν από την κοινωνική πρόνοια, αγρότες, αστέγους… Η μαζική συρροή συνταξιούχων στα «Restos» φανερώνει πόσο ανεπαρκείς είναι οι συντάξεις για να ζήσει και να πεθάνει κανείς με αξιοπρέπεια, λέει ο Μπερτ. Είναι άνθρωποι φτωχοί σε μια χώρα πλούσια, σε μια οικονομία που παράγει διαρκώς πλούτο για μερικούς και φτώχεια για άλλους. Η ιδέα του Κολύς ήταν να κάνει κάτι, αντί απλώς να καταδικάζει την κατάσταση αυτήν, όμως αυτό επέτρεψε και στο κράτος να αποφύγει την ευθύνη του να προτείνει πολιτικές κοινωνικής αλληλεγγύης. Και η κατάσταση δεν έπαψε να χειροτερεύει…

Έτσι το δημιούργημα του Κολύς εξακολουθεί – «δυστυχώς», λέει ο Μπερτ- να είναι απολύτως απαραίτητο. Λειτουργεί χάρη στη φιλανθρωπία και τον εθελοντισμό, αλλά και με την υποστήριξη της δημόσιας εξουσίας, που έχει αντιληφθεί ότι μπορεί έτσι να αμβλύνει την κατάσταση των φτωχών χωρίς να χρειάζεται να δράσει πραγματικά η ίδια. «Μου είχαν πει να δώσω ένα χέρι μετά τον θάνατο του Κολύς», λέει ο Μπερτ. «Είπα ναι για έναν χρόνο και πάνε τώρα 23 χρόνια που κάθε χρόνο λέω στον εαυτό μου “άντε, άλλη μια χρονιά!”».