[ Δρόμοι ]

Η Ισλανδία…
… ήταν πέρυσι πρώτη στον κατάλογο των προηγμένων χωρών που συντάσσει κάθε χρόνο ο ΟΗΕ (βάσει του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης). Οι κάτοικοί της είναι από τους μακροβιότερους του πλανήτη (προσδόκιμο ζωής 81,8 χρόνια) και η κοινωνία στην οποία ζουν από τις πιο ανοιχτές και ανεκτικές. Αυτή η κοινωνία κινδυνεύει σήμερα να διαλυθεί. Κι ίσως είναι αυτό ένα προμήνυμα που αφορά και άλλες, πολύ μεγαλύτερες χώρες.

Η χώρα…
… βρίσκεται στα πρόθυρα της κοινωνικής και οικονομικής καταστροφής. Οι 300.000 κάτοικοί της υποφέρουν από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Το τραπεζικό σύστημα κατέρρευσε μέσα σε μια εβδομάδα τον Οκτώβριο, όταν χρεοκόπησαν οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες. Ήταν επόμενο να μην αντέξουν. Γιατί, πριν από μερικά χρόνια, όταν η ηγεσία της χώρας αποφάσισε να την κάνει παγκόσμιο επενδυτικό κέντρο, οι ισλανδικές τράπεζες προσέφεραν στους επενδυτές 50% υψηλότερα επιτόκια από ό,τι άλλες χώρες. Έτσι, οι υποχρεώσεις τους ανήλθαν στο δεκαπλά- σιο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Και όταν έσκασε η παγκόσμια κερδοσκοπική φούσκα, η Ισλανδία ουσιαστικά χρεοκόπησε. Η Βρετανία και η Ολλανδία μάταια απαιτούν τα χρωστούμενα. Η Ισλανδία ζει πια με δανεικά. Η τοπική οικονομία έχει καταρρεύσει. Το ένα τρίτο των Ισλανδών έχουν χάσει το κομπόδεμά τους. Κι άλλοι τόσοι δεν βρίσκουν άλλη λύση από τη μετανάστευση. Πολλοί νέοι έχουν ήδη πάρει τον δρόμο της ξενιτιάς. Οι υπόλοιποι διαδηλώνουν καθημερινά στους δρόμους του Ρέικιαβικ εναντίον της κυβέρνησης.

Οι φόβοι…
… για χρεοκοπίες ισλανδικού τύπου δεν απασχολούν μόνο τις μικρές χώρες. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο συζητείται σοβαρά και στη Βρετανία, την πέμπτη οικονομία του κόσμου. Ο Πάτρικ Χόσκινγκ αναρωτιέται στους «Τάιμς του Λονδίνου»: «Μήπως η Βρετανία δεν είναι τελικά παρά μια μεγαλύτερη εκδοχή της Ισλανδίας; Το βέβαιο είναι πως το Σίτι του Λονδίνου αρχίζει να μοιάζει ολοένα και περισσότερο με το Ρέικιαβικ, με μόνη διαφορά πως έχει ψηλότερα κτίρια και λιγότερο μπακαλιάρο. Οι μεγάλες τράπεζες είναι ουσιαστικά χρεοκοπημένες. Αν καταρρεύσει η εμπιστοσύνη προς αυτές, θα μπορούσε να καταρρεύσει ολόκληρο το καπιταλιστικό οικοδόμημα. Δεν πρέπει να ανησυχούμε μήπως οι έμποροι περάσουν μαύρα Χριστούγεννα (αυτό θα γίνει), αλλά μήπως η Βρετανία και η Δύση ετοιμάζονται να βυθιστούν σε έναν μακροχρόνιο οικονομικό μεσαίωνα, με μαζική ανεργία και κοινωνική αναταραχή».

Η ανησυχία…
… στους οικονομικούς κύκλους για την τύχη της Ισλανδίας είναι φανερή. «Ποιος θα μπορούσε ποτέ να προβλέψει μια επανάσταση στην Ισλανδία;», γράφει ο οικονομικός αναλυτής Μαξ Κάιζερ. «Παλιότερα, όταν είχα ρωτήσει τον διευθυντή της Τράπεζας Κάουπτινγκ μήπως, όταν σκάσει η φούσκα του χρέους, ο λαός ξεσηκωθεί οργισμένος όπως είχε συμβεί το 1789 στη Γαλλία, είχε σκάσει στα γέλια. Σήμερα, ο ισλανδικός λαός βρίσκεται στο πόδι και καλεί σε επανάσταση». Αν η κρίση μπορεί να βγάζει στους δρόμους τους πολίτες της χώρας με το τέταρτο υψηλότερο ατομικό εισόδημα στον κόσμο, τότε κανείς δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλής (και κυρίως αυτοί που την προκάλεσαν).