Αν το Ελληνικό γινόταν λίμνη…

Πρέπει να συνδυαστεί με ανοίγματα στον αστικό ιστό της πόλης με τη δημιουργία και άλλων ελεύθερων χώρων και ζωνών πρασίνου, λένε οι ειδικοί

Μια Τζάκυ Κέννεντυ στην Αθήνα, και ειδικότερα στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού, προτείνουν ειδικοί επιστήμονες ως λύση- ανάσα στο περιβαλλοντικό πρόβλημα της Αττικής. Εννοούν τη λίμνη που έχει το όνομα της πρώην πρώτης κυρίας των ΗΠΑ και βρίσκεται στο κέντρο του Σέντραλ Παρκ, στη Νέα Υόρκη. Καταλαμβάνει το ένα τρίτο της έκτασης του πάρκου. Έχει περίμετρο 2,54 χιλιομέτρων και χωρητικότητα 3,8 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού. Ονομάστηκε έτσι το 1993, προς τιμήν της Τζάκυ, που έβλεπε καθημερινά τη λίμνη από το μπαλκόνι του σπιτιού της στο Μανχάταν.

Στο Ελληνικό και στο- υπό σχεδιασμό ακόμα- μητροπολιτικό πάρκο δεν έχει προβλεφθεί τεχνητή λίμνη, μόνο διάσπαρτοι μικροί χώροι υδάτινου στοιχείου. «Και όμως, η πιθανή δημιουργία της θα σηματοδοτούσε πολλά για την ευρύτερη περιοχή. Θα άλλαζε την τοπογραφία ολόκληρης της Νοτιοανατολικής Αθήνας. Αρκεί βέβαια να γίνονταν οι όποιες παρεμβάσεις με σχέδιο, συγκροτημένα και υπό προϋποθέσεις», λέει ο κ. Γιάννης Πολύζος, αντιπρύτανης του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών.

«Το νερό μιας λίμνης- και μάλιστα τόσο μεγάλης- δεν θα μπορούσε παρά να συνεισφέρει στην αλλαγή του μικροκλίματος της περιοχής: αυξημένη υγρασία, μειωμένη θερμοκρασία και φιλτράρισμα της ατμόσφαιρας είναι μερικές μόνο από τις συνέπειες που σίγουρα θα υπήρχαν».

Ο συνδυασμός. Ο καθηγητής επισημαίνει «ότι μια λίμνη στο κέντρο μιας μεγάλης ζώνης πρασίνου – η έκταση του πρώην Διεθνούς Αεροδρομίου Ελληνικού είναι 5.300

στρέμματα, από τα οποία 4.010 στρέμματα προβλέπεται ότι θα καλύψει το Μητροπολιτικό Πάρκο- αποτελεί εξαιρετικό συνδυασμό. Οδηγός σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το φυσικό στοιχείο. Δεν κατασκευάζουμε απλά μια τρύπα και βάζουμε νερό. Η ανάδειξή των υπόγειων ρεμάτων που κατεβαίνουν από τον Υμηττό, ο καθαρισμός τους και δημιουργία σε επιλεγμένες θέσεις μικρών ταμιευτήρων ώστε να συγκρατούν νερό και εκ των υστέρων να ενισχύουν την κεντρική λίμνη θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σχέδιο. Θα μπορούσαν επίσης να διαμορφωθούν παραποτάμιες διαδρομές, να προστατευθεί, να αναδειχθεί ο άναρχος χαρακτήρας της παραρεμάτιας φυσικής βλάστησης και εάν αυτή δεν υπάρχει να δημιουργηθεί», λέει ο κ. Πολύζος.

Ο κ. Πολύζος διευκρινίζει, μάλιστα, «ότι θα έπρεπε όλα αυτά να συνδυαστούν με ανοίγματα στον αστικό ιστό της πόλης, με τη δημιουργία και άλλων ελεύθερων χώρων και ζωνών πρασίνου».

«Πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε τέτοια παρέμβαση ή συζήτηση θα πρέπει να εξασφαλίσουμε ορισμένες προϋποθέσεις συντήρησης και καθαριότητας μιας τόσο μεγάλης ποσότητας νερού» λέει, από τη δική του πλευρά, ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κυρκίτσος. «Πρέπει η κατασκευή της λίμνης να συνοδευτεί από υδραυλικά έργα. Σε πολύ μικρότερη κλίμακα δημιουργήθηκαν υδάτινες επιφάνειες στο Άλσος Αντώνης Τρίτσης. Το νερό εκεί παραμένει στάσιμο, είναι εστία μόλυνσης, απαράδεκτο αισθητικά. Στον Σχινιά το κωπηλατοδρόμιο είναι γεμάτο με καλαμιές. Σε περιπτώσεις που δεν συντηρείς το νερό, μια τέτοια παρέμβαση γίνεται μπούμερανγκ» επισημαίνει. Δεν χάνεται το νερό. Το παράδειγμα της λίμνης Τζάκυ Κέννεντυ τον δικαιώνει. Η λίμνη του Σέντραλ Παρκ λειτουργούσε ώς και πριν από λίγα χρόνια σαν ενδιάμεση υδατοδεξαμενή. Ήταν έως πρόσφατα συνδεδεμένη με το κεντρικό δίκτυο ύδρευσης της πόλης και το νερό ήταν «περαστικό» από εκεί. Τα τελευταία χρόνια το σύστημα έχει αλλάξει. Το νερό και πάλι χρησιμοποιείται- δεν μένει στάσιμο σε καμία περίπτωση. Διοχετεύεται όμως για να γεμίσουν οι πισίνες των προαστίων και άλλες λίμνες σε μικρότερα πάρκα ή άλση στην πόλη.

«Το ζητούμενο δεν είναι η κατασκευή της. Είναι η διαχείρισή της από τη στιγμή που θα δημιουργηθεί και μετά. Σε ανάλογες περιπτώσεις στο εξωτερικό ένας ειδικός επιστημονικός φορέας παρακολουθεί και εξετάζει τα νερά, οργανώνει υπαίθριες δραστηριότητες, ημερίδες για την πανίδα και τη χλωρίδα. Επεμβαίνει σε έκτακτες καταστάσεις όπως χιονοπτώσεις, και φυσικά διαχειρίζεται το κόστος συντήρησής της, που σίγουρα είναι μεγάλο», λέει ο κ. Κυρκίτσος.


ΝΑΙ «Λύση στο πρόβλημα των πλημμυρών»

Η πιθανή κατασκευή μιας τέτοιας λίμνης θα μπορούσε να λύσει ακόμα και το πρόβλημα των πλημμυρών στην ευρύτερη περιοχή. Σύμφωνα άλλωστε με πρόσφατες μελέτες του Εργαστηρίου Εγγειοβελτιωτικών Έργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων του ΕΜΠ, οι περιοχές του Λεκανοπεδίου που απειλούνται συχνότερα από πλημμύρες είναι η Γλυφάδα, η Βούλα, η Βουλιαγμένη, το Παλαιό Φάληρο, ο Άγιος Δημήτριος και το Ελληνικό.

«Η μεγάλη κλίση που παρουσιάζει ο Υμηττός, η έλλειψη έργων ορεινής υδρονομίας και η απουσία δένδρων που θα μείωναν αισθητά την ταχύτητα των νερών, είναι οι κυριότεροι λόγοι εξαιτίας των οποίων κινδυνεύουν αυτές οι περιοχές και όχι η αναποτελεσματικότητα των αντιπλημμυρικών συστημάτων», σύμφωνα με τους ερευνητές του Εργαστηρίου. Με τα κατάλληλα έργα αυτά τα νερά θα μπορούσαν να διοχετεύονται στον χώρο της λίμνης.


ΟΧΙ «Δεν είναι κατάλληλο μέρος»

«Το Ελληνικό δεν είναι η κατάλληλη τοποθεσία για να κατασκευαστεί μια λίμνη», λέει από τη δική του πλευρά ο αρχιτέκτονας πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος. «Η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο, το Παρίσι έχουν ένα- και μόνο- μειονέκτημα σε σχέση με την Αθήνα. Δεν είναι παραθαλάσσιες πόλεις. Εμείς διαθέτουμε ένα μεγάλο ανοιχτό μέτωπο προς τη θάλασσα. Υπάρχει και μάλιστα πολύ έντονα η επαφή με το υγρό στοιχείο. Εκείνο που πρέπει να κάνουμε είναι να αναβαθμίσουμε αυτό το μέτωπο, να το αναδείξουμε και να το εκμεταλλευτούμε. Προς το παρόν κάνουμε ό,τι μπορούμε για να το απαξιώσουμε. Μια μεγάλη λίμνη θα ωφελούσε μια πόλη μόνο εάν αυτή δεν είχε επαφή με το υγρό στοιχείο», λέει.


ΝΑΙ «Δημιουργία μικρού υδροβιότοπου»

Oι οικολογικές οργανώσεις θεωρούν ότι η δημιουργία μιας τέτοιας λίμνης θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός μικρού υδροβιότοπου. «Η ανάπτυξη παρόχθιας βλάστησης θα είχε ως συνέπεια την εμφάνιση ψαριών, αμφιβίων και πουλιών. Πάπιες, χήνες, νερόκοτες, γλάροι, καρδερίνες, φλώροι είναι μερικά μόνο από τα είδη που είτε θα κατέβαιναν από τον Υμηττό είτε θα έφταναν από άλλα μέρη της Αττικής ή της θάλασσας», λένε από την Ορνιθολογική Εταιρεία. Οι δήμοι της περιοχής πάντως εκφράζουν την αγωνία τους και δεν θέλουν να χτιστεί ούτε σπιθαμή εδάφους. «Δεν θέλουμε τσιμέντο. Αυτό μας ενδιαφέρει. Και δεν θέλουμε φυσικά ούτε αυτή την εικόνα εγκατάλειψης που εμφανίζει σήμερα ο χώρος του πρώην αεροδρομίου. Τώρα εάν θα γίνει λίμνη ή θα φυτευτούν δέντρα, αυτό είναι αρμοδιότητα των ειδικών», λέει ο δήμαρχος Γλυφάδας κ. Ιωάννης Θεοδωρόπουλος.