[ Πρόσωπα ] Ο… Κόφι Άναν του Κουρδιστάν

Ο Σαΐτ Σανλί, 65 ετών, πρώην χασάπης, είναι αποφασισμένος να βάλει ένα τέλος στην αιματοβαμμένη παράδοση της βεντέτας που κυριαρχεί στην κουρδική κοινωνία.

Μέσα στην τελευταία δεκαετία, έχει μεσολαβήσει σε περισσότερες από 500 συμφωνίες ανάμεσα σε αντίπαλες οικογένειες. «Χύνεται τόσο αίμα για προβλήματα που δεν είναι αρκετά μεγάλα για να γεμίσουν το κέλυφος ενός φουντουκιού», λέει ο Σανλί στον ανταποκριτή του βρετανικού «Ιντιπέντεντ», ο οποίος τον επισκέφθηκε στο γραφείο κηδειών που διατηρεί τώρα στην παλιά πόλη του Ντιγιάρμπακιρ. «Όμως οι βεντέτες είναι σαν το φίδι· δαγκώνουν για το τίποτε». Και πώς άραγε τα καταφέρνει; «Στην περιοχή μας λένε πως “μια γλυκιά γλώσσα μπορεί να πείσει ακόμη και το φίδι να βγει από την τρύπα του”», λέει «ο Κόφι Άναν του Ντιγιάρμπακιρ», όπως τον αποκαλούν. «Φιλάω χέρια. Επιπλήττω. Φωνάζω. Μερικές φορές κλαίω. Και πάνω απ΄ όλα ακούω τους πάντες, ακόμη και τα παιδιά». Αναφέρει το παράδειγμα μιας βεντέτας, το 2002. Μια γυναίκα από το Ντιγιάρμπακιρ μετακόμισε 800 χλμ. δυτικά, στην Αττάλεια, μετά τη δολοφονία του συζύγου της και πέρασε τα επόμενα 15 χρόνια βάζοντας ένα επιπλέον άδειο πιάτο στο τραπέζι. Ήταν ο τρόπος της για να θυμίζει στους δύο γιους της, που μόλις είχαν αρχίσει να περπατούν όταν σκοτώθηκε ο πατέρας τους, την υποχρέωσή τους να εκδικηθούν. «Ήταν η εξέγερσή της εναντίον των προσπαθειών των εξ αγχιστείας συγγενών της να της επιβάλουν τη δική τους λύση», λέει ο Σανλί. «Την εκδίκηση θα έπρεπε να την αναλάβουν εκείνοι. Όμως ήθελαν να το αποφύγουν και προσπαθούσαν να την πείσουν να δεχθεί κάποια ελάχιστα χρήματα και να σταματήσει τη βεντέτα». Ο μεσολαβητής είπε στη γυναίκα ότι έπεισε την οικογένεια του φονιά να της καταβάλει 15.000 δολάρια και την επομένη εκείνη του τηλεφώνησε για να του πει πως κοιμήθηκε ήρεμα για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του συζύγου της. «Θρηνούσε τον άνδρα της, αλλά θρηνούσε και για το κατεστραμμένο μέλλον των παιδιών της», εξηγεί ο Σανλί.

Μια άλλη, πρόσφατη υπόθεση είναι αυτή του Ιμπραήμ Τεκίν. Ένας φίλος τού δάνεισε τρία χρυσά βραχιόλια της συζύγου του για να ενισχύσει το εστιατόριό του. Δύο μέρες μετά, η οικογένεια της συζύγου, τού ζήτησε να τα επιτρέψει, διότι τα βραχιόλια ήταν μέρος της προίκας. Εκείνος τα είχε ήδη δώσει στο ενεχυροδανειστήριο και στον καβγά που ακολούθησε ο Τεκίν μαχαίρωσε έναν στην καρδιά. Αμέσως έτρεξε στον Σανλί, ο οποίος φαίνεται πως τα κατάφερε και πάλι. Πρόσφατα συναντήθηκε με εκπροσώπους των δύο αντίπαλων οικογενειών. Η ατμόσφαιρα ήταν φιλική και μια συμφωνία για να λήξει η βεντέτα με χρηματική αποζημίωση φαίνεται πως βρίσκεται κοντά. «Ο Σαΐτ είναι κορόνα στο κεφάλι μας», λέει ο Μπαϊράμ Γκουτσλού, προεστός του χωριού του Τεκίν. «Μας δίδαξε την αξία της γλώσσας του συμβιβασμού».