Περιοδικά

Βασίλιεφ: «Φύλακες ερειπίων…»!
Του Κώστα Ρεσβάνη

«Είτε βραδιάζει/ είτε φέγγει/ μένει λευκό/ το γιασεμί» (τετράστιχο ποίημα του Γ ιώργου Σεφέρη) Και νέα απαξιωτικά σχόλια από τον Ρώσο σκηνοθέτη Ανατόλι Βασίλιεφ για όσους διαφώνησαν με τη δουλειά του στη «Μήδεια». Το περιοδικό Ηighlights δημοσιεύει πολυσέλιδη συνέντευξή του στην Ειρήνη Μ. Μουντράκη και ο Βασίλιεφ αναλύει λεπτομερώς το πώς προσεγγίζει το αρχαίο δράμα και υπεραμύνεται με τρόπο απόλυτο την καλοκαιρινή του σκηνοθεσία. Στην αρχή της συνέντευξης ο Βασίλιεφ δηλώνει ότι ύστερα από σαράντα χρόνια ταξίδι στο θέατρο «ίσως πρέπει να σταματήσω την πρακτική εφαρμογή του θεάτρου, τη σκηνοθεσία. Αυτή τη στιγμή η μόνη μου επιθυμία είναι να την εγκαταλείψω και ποτέ να μην το ξανακάνω…». Στο τέλος ωστόσο της συνέντευξης, απαντώντας στην ερώτηση αν θα επέστρεφε στην Ελλάδα για μια άλλη παραγωγή, λέει: «Αν με καλέσουν, ίσως έλθω». Υποθέτουμε όχι ως σκηνοθέτης. Ο Βασίλιεφ είναι πεισμένος ότι όσοι Έλληνες θεατρόφιλοι, κριτικοί, θεατράνθρωποι δεν δέχονται τις δικές του απόψεις είναι ή παρωχημένοι ή ξενόφοβοι. Στην ερώτηση αν τόλμησε ίσως «μια παρακινδυνευμένη προσέγγιση» απαντά: «Στην Ελλάδα κάποιοι προσπαθούν να έχουν τον ρόλο του φύλακα των ερειπίων και γι΄ αυτό κάποιες φορές μού είναι δύσκολο να μιλήσω, γιατί φοβάμαι ότι δεν θα γίνω κατανοητός…». Όταν ερωτάται αν πιστεύει ότι στην Ελλάδα υπάρχει ένα σύνδρομο ξενοφοβίας, λέει: «… Αν αρχίσουμε να μιλάμε για ξενοφοβικές ιδέες στην Ελλάδα, θα ανοίξουμε ένα άλλο θέμα. Γιατί η ελληνική κοινωνία από αυτή την πλευρά νοσεί. Κι αυτό (η «Μήδειά» του δηλαδή) ήταν ένα καλό φάρμακο γι΄ αυτή την αρρώστια…». Τελειώνοντας την ανάγνωση της συνέντευξης, αναρωτήθηκα τι ήταν αυτό που κυρίως με ενόχλησε. Νομίζω η πεποίθησή του ότι κατέχει από πριν και για πάντα, στον ουρανό και στη γη, την πάσα αλήθεια . Κι όλοι γνωρίζουμε πόσο επικίνδυνη και αντιπνευματική είναι αυτή η στάση.

ΣΤΟ ΠΥΡ! Η εξαιρετική τριμηνιαία επιθεώρηση ψυχιατρικής, νευροεπιστημών και επιστημών του ανθρώπου «Σύναψις» έχει την καλή συνήθεια να δημοσιεύει και κείμενα που δεν απευθύνονται μόνο στους ειδικούς επιστήμονες του πεδίου της. Σ΄ αυτό το τεύχος ο υπεύθυνος της έκδοσης Θανάσης Καράβατος μάς προσφέρει ένα απολαυστικό άρθρο- έρευνα με τίτλο: «Το μυθιστόρημα και το θέατρο βλάπτουν σοβαρά την υγεία: μια (ψυχ)ιατρική αντίληψη του 19ου αιώνα». Γιατροί, και μάλιστα τιτλούχοι, δικηγόροι, αρθρογράφοι ποικίλης προελεύσεως δημοσιεύουν κείμενα με τα οποία μπορεί σήμερα να γελάμε, αλλά τότε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος είχαν ευρεία απήχηση. Ο Θ. Καράβατος δημοσιεύει ονόματα και πηγές. Εδώ ας αρκεστούμε σε λίγα αποσπάσματα κειμένων: «… Κατά τας παρατηρήσεις πολλών ιατρών, η ανάγνωσις των μυθιστορημάτων είναι μία των αιτιών της μανίας και του υστερισμού παρά ταις κυρίαις». «… Η επικράτησις της πνευματικής ζωής» ταυτίζεται με «την επαύξηση των πνευματικών παθήσεων». «… Ουδέποτε νεάνιδες και νέοι πρέπει να πατώσι το θέατρον. Διότι εκεί ως εν σχολείω μανθάνομεν πάσας τας ραδιουργίας του έρωτος». «… Το θέατρον και το μυθιστόρημα συνηθέστατα καθίστανται αφορμαί ψυχικών και ηθικών διαταράξεων…», «… Η ανάγνωσις, η μάθησις, αι νέαι ιδέαι κατεκυρίευσαν τον άνθρωπον (…), ο εγκέφαλος ούτος ο καθιστών αυτόν ούτω μέγαν ούτω υπέροχον (…) αυτός ούτος καθιστά αυτόν δυστυχή. Και ο εκφυλισμός ούτος δεν έπαυσε δεινούμενος έκτοτε». Ο σπουδαίος Δημήτριος Βικέλας δεν ταυτιζόταν βεβαίως με τις ακραίες τάσεις των προηγουμένων. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο Θ. Καράβατος, στη βιογράφησή του από τον ανιψιό του Αλέξανδρο Οικονόμου υπάρχει το ακόλουθο απόσπασμα: «Κατά το έτος 1857 ο Δημητράκης (σημ.: ο Βικέλας) έμαθε εν Λονδίνω ότι ιταλικός θίασος έδιδε παραστάσεις εις την Σύρον και ότι η Σμαράγδα Βικέλα επήγε τα κορίτσια της εις το θέατρον! Έσπευσε τότε να επισύρη ευσεβώς την προσοχήν της μητρός του επί της κακής επιδράσεως των ιταλικών μελοδραμάτων επί αθώων παρθενικών ψυχών!».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΗΙGΗLΙGΗΤS: Σόλωνος 140, Αθήνα 106 77, τηλ. 210-
3821.222

ΣΥΝΑΨΙΣ: Μαυροκορδάτου 3, Αθήνα 106 78, τηλ.:
21 0-3839.020