[ Δρόμοι ]

Τα χρονικά…
…των φυλακών είναι γεμάτα από ιστορίες ανθρώπων που προτιμούν να αποδράσουν από τη ζωή παρά να παραμείνουν στο κελί τους. Επιβάλλουν οι ίδιοι στον εαυτό τους τη θανατική ποινή που δεν τους επέβαλε το δικαστήριο. Κι ο θάνατός τους περνάει απαρατήρητος, σαν να είναι ολότελα φυσιολογικό κάθε καινούργια ημέρα στη φυλακή να ξημερώνει με ακόμη μία «εκτέλεση». Κάθε φυλακή είναι ένα μικρό Γκουαντάναμο.

Η ιστορία…
…της Ζοσιάν ήταν διαφορετική. Κι έδειξε πως η απελπισία δεν περιορίζεται μόνο στην περίμετρο μιας φυλακής. Ανήμπορη να σώσει από τη φυλακή τον αγαπημένο της, έναν παράνομο μετανάστη στη Γαλλία, άναψε ένα σπίρτο. Και πήρε φωτιά σαν κερί, ρίχνοντας ένα αμυδρό φως στα σκοτάδια της γενικής αδιαφορίας. Ύστερα έσβησε, όπως σβήνει κάθε κερί. Εκτός από εκείνους που σβήνουν μέσα από τα κάγκελα μιας φυλακής, υπάρχουν άλλοι τόσοι έξω από αυτά που, χωρίς να είναι έγκλειστοι, είναι καταδικασμένοι σε βαριές ποινές άθελά τους. Οι ορίζοντές τους είναι το ίδιο περιορισμένοι σαν να ήταν κλεισμένοι σε ένα κελί. Η φυλακή τους είναι οι ψηλοί τοίχοι της γειτονιάς τους. Σε αυτές τις γειτονιές δεν υπάρχει ούτε σεβασμός ούτε μέλλον και, ακόμη και το σπίρτο που άναψε η Ζοσιάν, δεν θα έφτανε για να τις ζεστάνει. Στη σύντομη ζωή τους, οι άνθρωποι που ζουν εκεί περνούν πότε από τη μια και πότε από την άλλη μεριά των τειχών, όπως συμβαίνει με τα συγκοινωνούντα δοχεία. Το βασίλειο της απελπισίας δεν ορίζεται από τα ψηλά τείχη της φυλακής. Είτε μέσα από τα κάγκελα είτε έξω από αυτά, μένει το ίδιο.

Οι φυλακές…
…είναι, άραγε, κάτι αναγκαίο; Το Συμβούλιο της Ευρώπης διαπιστώνει μια διαρκή αύξηση του πληθυσμού των φυλακών στις ευρωπαϊκές χώρες. Όμως, η ιστορία του σωφρονιστικού συστήματος έχει δείξει πως δεν μπόρεσε μέχρι τώρα να αποδώσει στην κοινωνία καλύτερους ανθρώπους από όσο ήταν αυτοί πριν από τον εγκλεισμό τους. Οι φυλακές δεν κάνουν τους ανθρώπους πιο ηθικούς ούτε τους αποτρέπουν από το έγκλημα, έγραφε το 1887 ο Ρώσος αναρχικός πρίγκιπας Πιοτρ Κροπότκιν. Τι πρέπει, λοιπόν, να κάνει μια κοινωνία με εκείνους που παραβιάζουν τον νόμο; Κάποτε οι γιατροί ήταν εμπειρικοί και έδιναν εμπειρικά φάρμακα. Οι ασθενείς που έπεφταν στα χέρια τους μπορούσαν να χάσουν τη ζωή τους από αυτά, αλλά οι γιατροί είχαν πάντα τη δικαιολογία πως έκαναν ό,τι και όλοι οι άλλοι συνάδελφοί τους. «Ο αιώνας μας πιάνει το πρόβλημα από την άλλη μεριά», έγραφε ο Κροπότκιν. «Αντί απλώς να θεραπεύει αρρώστιες, η ιατρική προσπαθεί να τις προλάβει. Το ίδιο πρέπει να γίνει και με το μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα που μέχρι τώρα το λέγαμε Έγκλημα και που τα παιδιά μας θα το λένε Κοινωνική Αρρώστια».

Ο Κροπότκιν…
…ήταν αισιόδοξος. Δύο αιώνες αργότερα εξακολουθούμε να φυλακίζουμε το Έγκλημα, αλλά μας τρομάζει να το πούμε Κοινωνική Αρρώστια.