[ Δρόμοι ]

Η ιδέα…
… πως ο κόσμος γίνεται ολοένα και πιο επίπεδος είχε τόσο πολύ διαδοθεί, που είχε καταντήσει κοινότοπη. Υποτίθεται πως αυτός ο νέος κόσμος είχε γκρεμίσει τους ιστορικούς φραγμούς και είχε αποκαταστήσει μια παγκόσμια επικοινωνία, με ελεύθερες εμπορικές συναλλαγές και ελεύθερη κυκλοφορία των ιδεών (και του χρήματος και των θέσεων εργασίας). Ελάτε κι εσείς μαζί μας σε αυτόν τον κόσμο και θα δρέψετε τα οφέλη, έλεγαν οι «ισοπεδωτές», αλλιώς θα τσακιστείτε στον γκρεμό.
Το ερώτημα…
… είναι: Σε ποιους φαινόταν ο κόσμος μας τόσο επίπεδος; Αναρίθμητοι «παγκοσμοποιητές» μετακινούνταν καθημερινά από πολυτελή ξενοδοχεία σε λιμουζίνες, από λιμουζίνες σε αεροδρόμια και από αεροδρόμια σε αεροπλάνα πρώτη θέση, με τα λάπτοπ στο χέρι, δίνοντας εντολές για αγορές και πωλήσεις. Αυτοί οι σύγχρονοι νομάδες άλλαζαν τον κόσμο, δίνοντας έναν εντελώς δικό τους ορισμό στην έννοια της προόδου. Όμως, ήταν άραγε ο κόσμος τους τόσο επίπεδος όσο τον έβλεπαν οι ίδιοι; Γκρέμιζαν πράγματι τα τείχη για να χωρέσουν μέσα σε αυτόν όλοι; Τα κατάφεραν στ΄ αλήθεια να καταργήσουν τη γεωγραφία για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου; Όχι. Την ώρα που αυτοί οι παγκοσμιοποιητές έκαναν τις κορυφογραμ- μές από τους ουρανοξύστες του Μανχάταν, της Νέας Υόκης και της Μπανγκόκ να μοιάζουν ομοιόμορφες, χώριζαν τον κόσμο στα δύο: σε έναν πυρήνα από έχοντες και μια περιφέρεια από μη έχοντες (ή έχοντες πολύ λιγότερα). Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε αυτόν τον πυρήνα, ακόμη και χωρίς χάρτη. Όπως λέει ο Χαρμ ντε Μπλιζ, καθηγητής της Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, ξεκινάει από τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη και φτάνει μέχρι την Ιαπωνία και την Αυστραλία. Τα δεδομένα μαρτυρούν την οικονομική του δύναμη: με μόλις το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, ο πυρήνας της παγκοσμιοποίησης νέμεται το 75% του παγκόσμιου εισοδήματος. Και όπως δείχνουν τα στοιχεία του ΟΗΕ, οι θέσεις στον παράδεισο της παγκοσμιοποίησης είναι πολύ λίγες και αυστηρά αριθμημένες: μόλις το 3% των ανθρώπων δεν ζουν στον τόπο όπου γεννήθηκαν. Στη συντριπτική τους πλειονότητα, οι άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν και να πεθαίνουν στο σπίτι που γεννήθηκαν (ή πολύ κοντά σε αυτό).

Η γεωγραφία…
… δεν πέθανε λοιπόν (ή τουλάχιστον όχι ακόμη). Η γεωγραφία και ο τόπος εξακολουθούν να καθορίζουν τη ζωή των ανθρώπων. Περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο από αυτούς τους ανθρώπους εξακολουθούν να είναι οι πιο φτωχοί από τους φτωχούς, οι πιο άρρωστοι από τους αρρώστους. Άλλοι τόσοι ζουν στο όριο της φτώχειας. Κι όλοι μαζί βουλιάζουν τώρα με το σκάφος της παγκοσμιοποίησης, μολονότι οι ίδιοι δεν γεύτηκαν ποτέ την πολυτέλειά του. Ο επίπεδος…
… κόσμος φτιάχτηκε κομμένος και ραμμένος στα μέτρα των ισοπεδωτών. Η παγκοσμιοποίηση αποδείχτηκε για λίγους, όπως άλλωστε συνέβαινε πάντα με τα συστήματα που χωρίζουν τον κόσμο σε πλούσιους και φτωχούς. «Όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα, αλλάζουν τις λέξεις», έλεγε ο Ζαν Ζορές.