[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Γενική αδιαφάνεια

Η περασμένη κοινοβουλευτική εβδομάδα είχε νικητές και ηττημένους. Το ΠΑΣΟΚ έσωσε την παρτίδα και η Ν.Δ. την έχασε. Όμως τίθεται το εύλογο ερώτημα τι σόι παρτίδα ήταν αυτή. Και το ερώτημα αφορά στη δομή και στον προσανατολισμό του πολιτικού μας συστήματος ενώ τίθεται με μεγαλύτερη οξύτητα δεδομένης της οικονομικής συγκυρίας.

Πράγματι, στο σκάνδαλο του Βατοπεδίου είναι αναγκαίο να διερευνηθεί η ενδεχόμενη ποινική ευθύνη υπουργών. Πράγματι, για να διαβιβασθεί η σχετική δικογραφία στη Βουλή δεν απαιτείται «η πιθανολόγηση ποινικής ευθύνης υπουργών», όπως ισχυρίσθηκε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Πράγματι, για τη σύσταση επιτροπής προκαταρτικής εξέτασης δεν χρειάζεται να προκύπτουν «αποχρώσες ενδείξεις για την τέλεση ενός αδικήματος» όπως ισχυρίσθηκε ο Πρωθυπουργός. Το άρθρο 86, παράγραφος 3 του Συντάγματος, αναφέρεται σε «στοιχεία σχετιζόμενα με τα πρόσωπα» υπουργών και υφυπουργών που προκύπτουν «στο πλαίσιο άλλης ανάκρισης, προανάκρισης, προκαταρκτικής εξέτασης ή διοικητικής εξέτασης». Τα στοιχεία αυτά «διαβιβάζονται αμελλητί» (δηλαδή, αμέσως) στη Βουλή.

Άρα, με βάση το γράμμα του Συντάγματος, το ΠΑΣΟΚ είχε εξαρχής δίκιο. Επί της ουσίας, όμως, μπορεί κανείς να αναρωτηθεί αν είναι ορθή η ανάληψη από τη Βουλή δικαστικών αρμοδιοτήτων και η αφαίρεσή τους από τη Δικαιοσύνη, με την παραμικρή ένδειξη συσχετισμού πολιτικών προσώπων με ποινικές υποθέσεις. Το Σύνταγμα υποχρεώνει τους δικαστικούς να κατεβάσουν τα μολύβια και να σηκώσουν τα χέρια μόλις αναφερθεί το όνομα ενός πολιτικού και να παραδώσουν την υπόθεση στους συναδέλφους του. Εκείνοι θα επιληφθούν αμέσως, παραμερίζοντας τα υπόλοιπα καθήκοντά τους και μεταβαλλόμενοι σε ανακριτές, με την αξιολόγηση της εμπλοκής του συναδέλφου.

Ακόμα κι αν δεχθούμε ότι η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής είναι αποκλειστικό προνόμιο των πολιτικών, η κοινοβουλευτική υπερδραστηριότητα της περασμένης εβδομάδας ανέδειξε μία ακόμα πολιτική αντίφαση: οι θεσμοί που υποτίθεται ότι υπηρετούν τη διαφάνεια αποδείχθηκαν περίπλοκοι και εντέλει αδιαφανείς. Όλοι αντιληφθήκαμε την αναντιστοιχία ανάμεσα στον εκπεφρασμένο σκοπό και στα πραγματικά μέσα της διαδικασίας. Ορισμένοι αναλυτές παρομοίασαν τις κινήσεις των πολιτικών αντιπάλων με σκάκι. Μάλλον, όμως, επρόκειτο για πολιτικό χαρτοπαίγνιο, για μια παρτίδα σκληρού πολιτικού πόκερ, όπου οι παίκτες πηγαίνουν πάσο, μπλοφάρουν και προσπαθούν να μαντέψουν το φύλλο των αντιπάλων. Τελικά, κάποιος

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΜΑΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ

να ενδίδουν χωρίς αντιστάσεις στις αξιώσεις του καρτέλ των τραπεζών, οι οποίες κρατούν τα χαρτιά τους κλειστά

κερδίζει και κάποιος χάνει, αλλά το ερώτημα είναι αν τους έχουμε στείλει γι΄ αυτό τον λόγο στη Βουλή. Διότι, επί της ουσίας και πάλι, διευθετώντας το Σύνταγμα και αναλαμβάνοντας τις κρίσιμες δικαστικές εξουσίες για τα ζητήματα που αφορούν το πολιτικό προσωπικό, το πολιτικό μας σύστημα υπερπροστατεύει τον εαυτό του. Ύστερα από αρκετές εβδομάδες πυρετωδών συνεδριάσεων, η Εξεταστική θα καταλήξει σε πορίσματα ισάριθμα με τα κόμματα του Κοινοβουλίου, η «επανενεργοποίηση» από τη μειοψηφία της πρότασης σύστασης επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης θα απορριφθεί από την πλειοψηφία και Ειδικό Δικαστήριο για τους εμπλεκόμενους πολιτικούς δεν πρόκειται να στηθεί.

Ωστόσο, η κοινοβουλευτική νίκη που κατήγαγε το ΠΑΣΟΚ την περασμένη Παρασκευή σχετικοποιείται και στο ευρύτερο περιβάλλον των πολιτικών χειρισμών για την οικονομική κρίση. Ανεξάρτητα από πρόθεση, το ΠΑΣΟΚ συνέβαλε να περάσει σε δεύτερο πλάνο το νομοσχέδιο της κυβέρνησης για την ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος. Ο σκανδαλώδης χαρακτήρας του, που σε σύγκριση με την υπόθεση του Βατοπεδίου, έχει την αναλογία της πυρηνικής προς την ατομική βόμβα, πέρασε σχεδόν απαρατήρητος. Η κυβέρνηση μπόρεσε να εμφανισθεί, χωρίς πραγματικό πολιτικό αντίλογο, να εκχωρεί από τα χρήματα των φορολογουμένων στις τράπεζες ποσό ίσο με το 11,4% του ΑΕΠ, χωρίς οι τελευταίες να ομολογούν την ανάγκη της μετάγγισης, χωρίς να αναλαμβάνουν οποιαδήποτε ουσιαστική δέσμευση και χωρίς οι διοικήσεις τους να απειλούνται από οποιαδήποτε ουσιαστική κύρωση. Παραπέμποντας σε συμφωνίες κυρίων και μελλοντικές υπουργικές αποφάσεις, η κυβέρνηση εξασφαλίζει το ανεξέλεγκτο και το ακαταδίωκτο στους τραπεζίτες.

Πρόκειται για μία ακόμα κραυγαλέα περίπτωση αδιαφάνειας και ευνοιοκρατίας στη λειτουργία του δημόσιου χώρου. Οι πολιτικοί μας φαίνεται να ενδίδουν χωρίς αντιστάσεις στις αξιώσεις του καρτέλ των τραπεζών, οι οποίες κρατούν τα χαρτιά τους κλειστά, παρουσιάζονται ομοιόμορφα άμεμπτες και υγιείς αλλά πρόθυμες να απορροφήσουν τα δημόσια δανεικά έναντι μελλοντικών τους κινδύνων τους οποίους επωμίζονται οι Έλληνες φορολογούμενοι.

Η πολιτική στην Ελλάδα έχει αυτονομηθεί, αλλά όχι με την έννοια που δίνει ο Γιώργος Παπανδρέου στην «αυτονομία του πολιτικού συστήματος». Η ελληνική πολιτική έχει καταστεί αδιαφανής και αυτοαναφερόμενη. Το πολιτικό σύστημα προφυλάσσει τον εαυτό του και ταυτόχρονα προβαίνει σε διευθετήσεις οικονομικών συμφερόντων. Οι πολίτες παρακολουθούν ένα θέατρο σκιών, ενώ το πραγματικό έργο παίζεται στα παρασκήνια. Είναι, όμως, πιθανό τα πρόχειρα σκηνικά να σαρωθούν από τους ανέμους μιας κρίσης που δεν έχουμε ακόμα αισθανθεί.