Η λευκή Βαρόνη της Τζαζ

Το 1955 ο Τσάρλι Πάρκερ άφησε την τελευταία του πνοή στον καναπέ της, στο σπίτι που διατηρούσε στην 5η Λεωφόρο του Μανχάταν. Είκοσι επτά χρόνια αργότερα, το 1982, ο Τελόνιους Μονκ πέθανε στο σπίτι της στο Νιου Τζέρσι, όπου ζούσε απομονωμένος πολύ καιρό. Πάρκερ και Τελόνιους είχαν ένα κοινό: λάτρευαν την τζαζ. Κι ένα ακόμη, την προστασία της βαρόνης Πανόνικα.

Στον κόσμο της τζαζ οι Τσάρλι Πάρκερ και Τελόνιους Μονκ δεν χρειάζονται συστάσεις- σπουδαίος σαξοφωνίστας και συνθέτης ο πρώτος, από τους πλέον σημαντικούς πιανίστες, επίσης συνθέτης, ο δεύτερος. Ποια ήταν όμως η μυστηριώδης βαρόνη Πανόνικα; Και τι ήταν αυτό που τους έδενε τόσο πολύ μαζί της;

Οι θάνατοι των δύο κατέστησαν τη βαρόνη στόχο των ταμπλόιντ επί χρόνια, ωστόσο κανείς, εκτός των αφροαμερικανικών κοινοτήτων όπου ανθούσε η τζαζ, δεν φαίνεται να ξέρει ολόκληρη την ιστορία: πώς δηλαδή μέχρι τον θάνατό της το 1988, αφοσιώθηκε σε αυτόν τον κόσμο ως φίλη και, ταυτόχρονα, γενναιόδωρη ευεργέτις. Μεταξύ των κληρονόμων της δυναστείας των Γερμανοεβραίων τραπεζιτών Ρότσιλντ, προσέφερε σε αμέτρητους Αφροαμερικανούς τζαζίστες χώρο για να ζήσουν ενώ εκείνη πλήρωνε αθόρυβα τους λογαριασμούς τους, όταν δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά.

Τους υπερασπιζόταν. Τους μετέφερε σε παραστάσεις στη Νέα Υόρκη και ήταν έτοιμη, όποτε έκρινε επιβεβλημένο, να παρέμβει για να τους υπερασπιστεί, όταν υποψιαζόταν πως κάποιος ήθελε να τους εκμεταλλευτεί. Κάπως έτσι λέγεται ότι τους ξελόγιαζε. «Ποτέ δεν μεταφερόταν η ίδια στο επίκεντρο της δημοσιότητας», λέει ο σαξοφωνίστας Σόνι Ρόλινς. «Αν και δεν μιλάω δημόσια για τους ανθρώπους που γνωρίζω από την τζαζ, πρέπει να πω κάτι για τη βαρόνη- αγαπούσε με πάθος τη μουσική μας».

Στην ευρύτερη οικογένειά της όμως φαίνεται πως δεν ήταν ιδιαίτερα αγαπητή. Αν και οι συγγενείς της αρνούνταν μέχρι πρόσφατα να συζητήσουν για την ίδια, ένα νέο βιβλίο («Τhree Wishes: Αn Ιntimate Look at Jazz Greats») ανοίγει ένα παράθυρο στην προσωπική της ζωή και δίνει κάποιες απαντήσεις στο μυστήριο που περιβάλλει τις σχέσεις της με μεγάλα ονόματα της τζαζ. Το βιβλίο της εγγονής της Ναντίν ντε Κένιγκσβαρτερ περιλαμβάνει φωτογραφίες των μουσικών που είχε τραβήξει η ίδια η Κάθλιν Άνι Πανόνικα Ρότσιλντ (το πλήρες όνομά της), καθώς και τις απαντήσεις που εκείνοι έδιναν σε αγαπημένη ερώτησή της: «Οι τρεις ευχές που θα κάνατε για τη ζωή σας». Μάλιστα, στις 30 Οκτωβρίου στην «Gallery at Ηermes» στη Νέα Υόρκη θα εκτεθούν οι σημειώσεις της όσον αφορά τους μουσικούς και τις επιθυμίες τους.

Πλατωνική σχέση. Είναι γνωστό στους κύκλους της τζαζ πως το μεγαλύτερο κατόρθωμά της ήταν η ανάδειξη του Τελόνιους Μονκ, τον οποίο υπηρέτησε σαν… θετή σύζυγος, όπως λέγεται, δίπλα στην επίσης αφοσιωμένη πραγματική σύζυγό του, Νέλι. Η βαρόνη Νίκα πλήρωνε τους λογαριασμούς του και προσέφερε στον ίδιο και στην οικογένειά του το σπίτι της. Όταν σε έρευνα της αστυνομίας το 1958 βρέθηκε στην κατοχή του Μονκ και της βαρόνης μικρή ποσότητα μαριχουάνας, ανέλαβε την ευθύνη και πέρασε μάλιστα και μερικές μέρες στη φυλακή. Όλοι ρωτούσαν γιατί; Γιατί τον κάλυπτε, τι την γοήτευε σ΄ εκείνον. Και οι δύο υποστήριζαν ότι η σχέση τους ήταν πλατωνική, αλλά ήταν αλήθεια; Σύμφωνα με μαρτυρίες συγγενών, η αγνή αγάπη αλλά και η απώλεια του πατέρα της (έπασχε από κατάθλιψη βαριάς μορφής και αυτοκτόνησε σε ηλικία 46 ετών) στον οποίο έμοιαζε ο ευφυής και καταθλιπτικός Μονκ να ήταν αυτά που την έφεραν κοντά του.


«Μαζί της, νιώθαμε άνθρωποι…»

Το διαζύγιό της, το 1956, από τον βαρόνο Τζουλς ντε Κένινγκσβαρτερ ήταν σταθμός για τη ζωή της. Ο σύζυγός της, εβραϊκής καταγωγής όπως κι εκείνη, τη χώρισε εξαιτίας του σκανδάλου με τον θάνατο του Τσάρλι Πάρκερ στο σπίτι της, με αποτέλεσμα η Πανόνικα να χάσει την κηδεμονία και των τριών μικρότερων παιδιών τους. Και πριν όμως, στη διάρκεια του γάμου τους, αυτά που τους χώριζαν φαίνεται πως ήταν περισσότερα από εκείνα που τους κρατούσαν ενωμένους.

Όπως η ίδια είπε σε συνέντευξή της λίγο πριν πεθάνει,«ζούσα τη ζωή των διπλωματών στο Μεξικό, αφού είχα ακολουθήσει τον σύζυγό μου στην επαγγελματική του σταδιοδρομία μεταξύ του 1949-1952. Είχα έναν φίλο εκεί ο οποίος μου έβαζε να ακούσω τζαζ, γιατί στο σπίτι μου δεν ήταν δυνατόν λόγω της ατμόσφαιρας που επικρατούσε». Σύμφωνα με τον γιο της, Πάτρικ, δύο πράγματα δεν μπορούσε να ανεχτεί ο πατέρας του- την τέχνη και κυρίως τη μουσική, «αυτά τα δύο όμως τη γοήτευαν απίστευτα».

Έτσι, μετά το διαζύγιό της, μεταπολεμικά, η βαρόνη βρήκε παρηγοριά στους κύκλους των μαύρων μουσικών της τζαζ. Εκείνοι αποτελούσαν πια την οικογένειά της.

«Βοηθούσε τους ανθρώπους που αγωνίζονταν. Ήταν μαζί μας. Με τη βαρόνη πηγαίναμε σε μέρη που δεν θα μπορούσαμε να βρεθούμε χωρίς αυτή. Νιώθαμε άνθρωποι. Ήταν μια ηρωίδα», προσθέτει ο Ρόλινς.


Η ζωή της με μια ματιά

● ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ το 1913 ● ΗΤΑΝ ΕΓΓΟΝΗ του Νάθαν Μάγερ, πρώτου λόρδου Ρότσιλντ και δισέγγονη του πατριάρχη της δυναστείας Μάγερ.

● ΑΝ ΚΑΙ Ο ΠΑΤΕΡΑΣ της Ναθάνιελ Τσαρλς Ρότσιλντ εργαζόταν στην τράπεζα της οικογένειας, το πάθος του ήταν η εντομολογία. ● ΠΑΝΤΡΕΥΤΗΚΕ τον σύζυγό της, Γάλλο μηχανικό, τραπεζίτη και διπλωμάτη το 1935 κι έζησαν στη Νορμανδία.

● ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ο βαρόνος μπήκε στο διπλωματικό σώμα υπηρετώντας στη Νορβηγία και αργότερα στο Μεξικό.

● ΜΕΤΑ ΤΗΝ εισβολή των ναζί στη Γαλλία, ο βαρόνος κλήθηκε στον στρατό- αλλά και η Πανόνικα προσέφερε τις υπηρεσίες της.